Ecee2 အေရးေပၚတားေဆး

(ကန္ေတာ့) 


Ecee2 ေဆးဆိုတာ Levonorgestrel ပါတဲ့ အေရးေပၚ ကိုယ္ဝန္တားေဆး ျဖစ္တယ္။ ျမန္မာ၊ အိႏၵိယနဲ႔ ဗီယက္နမ္ ႏိုင္ငံေတြမွာ ဒီနာမယ္နဲ႔ ေရာင္းတယ္။ အေမရိကားမွာ Morning-after pill အျပင္ Plan B, Plan B One-Step, Lo / Ovral, Cryselle, Orsythia, ella, Ogestrel, Low-Ogestrel-28, Myzilra,Falmina, Chateal, Kurvelo, CamreseLo, Low-Ogestrel-21, Lo / Ovral-28, Next Choice, Elinest, Amethia Lo, Ogestrel-28, Preven EC နာမည္ေတြလဲ အမ်ားၾကီးရွိတယ္။


Postcoital Contraception ဆိုတာ အေရးေပၚကိုယ္ဝန္တားေဆးကို ေခၚတာဘဲျဖစ္တယ္။ International Consortium for Emergency Contraception ဝက္ဆိုက္မွာ ေရးထားတဲ့ အေရးေပၚကိုယ္ဝန္တားေဆး အခ်က္အလက္မ်ား (ျမန္မာႏိုင္ငံ) ထဲမွာ ဒီလိုဖတ္ရတယ္။

•    Registered LNG-EC products မွတ္ပံုတင္ထားေသာေဆး အမ်ိဳးအမည္မ်ား = ECee2, Duet, Pill 72, Postinor, Postinor-2, Pregnon ေဆးလက္မွတ္ျဖင့္သာ ေရာင္းသည္။

•    အမ်ိဳးသမီးမ်ားသံုးစြဲမႈ ကိန္းဂဏန္းမရပါ။

•    အမ်ိဳးသမီးမ်ား ေဆးအေၾကာင္းသိရွိမႈ ကိန္းဂဏန္းမရပါ။

•    Registered UPA-EC products မွတ္ပံုတင္တားသည့္ေဆး မရွိေသး၊

•    Registered Mifepristone-EC Products: မွတ္ပံုတင္တားသည့္ေဆး မရွိေသး၊

•    ECPs ေဆးဝယ္ယူႏိုသင္သူ၏ အသက္ ကန္႔သတ္ခ်က္ ကိန္းဂဏန္းမရရွိႏိုင္၊

•    ဥပေဒစည္းကမ္းျဖင့္ Essential Medicines List မရွိမျဖစ္သံုးစြဲရန္ လိုအပ္ေသာ ေဆးစာရင္းထဲတြင္ ပါဝင္သည္။


ေဆးေသာက္နည္း

•    အတူေနျပီးေနာက္ ၇၂ နာရီအတြင္းမွာ ပဌမေဆး ၁ လံုးေသာက္ပါ။ ေနာက္ ၁၂ နာရီျခာရင္ ဒုတိယေဆး ၁ လံုး ေသာက္ပါ။

•    WHO ကေတာ့ ၁၂ဝ နာရီအတြင္းလဲေသာက္ႏိုင္တယ္လို႔ဆိုတယ္။ ၁ဝဝ% ေတာ့ မကာကြယ္ပါ။

•    ေဆးျပား ၂ ျပားလံုးကို တခါတည္းေသာက္တာအတြက္ ေလ့လာမႈလုပ္ေတာ့ ထိေရာက္မႈ မျခားနားတာ ေတြ႔ရတယ္။ ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးလဲ သိပ္ေတာ့ မထူးလွပါ။

•    ၂ နာရီအတြင္း အန္တာဆိုရင္ ေဆးထပ္ေသာက္ရမယ္။ အန္တတ္သူေတြက အအန္ေပ်ာက္ေဆး တခုခုကို အေရးေပၚတားေဆး မေသာက္မီ ၁ နာရီ ၾကိဳတင္ေသာက္သင့္တယ္။


ေဘးထြက္-ဆိုးက်ိဳးေတြ

•    သတိထားရမဲ့ Estrogen (အီစထိုဂ်င္) ေဟာ္မုန္း မပါဘူး။ ပ်ိဳ႕ခ်င္ (၅ဝ%)၊ အန္ခ်င္ (၂ဝ%)၊ ဗိုက္နာ၊ ရင္သားနာ၊ ေခါင္းကိုက္၊ ေခါင္းမူး၊ အားယုတ္။ ဒါေပမဲ့ ၾကာၾကာမျဖစ္ပါ။ မ်ားေသာအားျဖင့္ ၂၄ နာရီအတြင္း ျဖစ္တယ္။ ေဆးေသာက္ျပီး ရာသီလာတာ ရက္လြဲႏိုင္တယ္။ ရက္ေစာႏိုင္တယ္။ မလာတာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ မ်ားတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။


သတိထားစရာေတြ

•    လံုးဝဥသံု စိတ္ခ်ပါလို႔ေတာ့ အာမမခံပါ။ ၉၅% အထိ ကိုယ္ဝန္မရႏိုင္ပါ။ ေဆးေသာက္တာ ေနာက္က်လို႔ အဲလိုျဖစ္တာက မ်ားတယ္။

•    မေတာ္တဆ ကိုယ္ဝန္ရသြားရင္ သားအိမ္ျပင္ပ သေႏၶတည္ေန-မေန စစ္ရမယ္။ တကယ္ကိုယ္ဝန္ယူရင္ ကေလးကို ဘာမွ မထိခိုက္ေစပါ။

•    ကိုယ္ဝန္ရွိေနသူက အေရးေပၚ တားေဆးေသာက္မိသြားရင္ ကိုယ္ဝန္ကို ထိခိုက္မႈ ရွိတယ္ဆိုတယ္လို႔ အခိုင္အမာ မေျပာႏိုင္ပါ။ ကေလးမွာ ခ်ိဳ႕ယြင္းခ်က္နဲ႔ ေမြးမယ္လို႔လဲ ေကာက္ခ်က္ မခ်ႏိုင္ပါ။

•    အေရးေပၚတားေဆးကို အေရးေပၚကလြဲရင္ မသံုးသင့္ပါ။ ခဏခဏသံုးလို႔ ဘာျဖစ္ႏိုင္သလဲဆိုတဲ့ ေလ့လာဆန္းစစ္မႈ မျပည့္စံုေသးပါ။

•    တလထဲမွာ တခါမကသံုးခ်င္သူဟာ IUD သားအိမ္ထဲပစၥည္းထည့္နည္း သံုးသင့္ပါတယ္။

•    ခဏခဏသံုးမိေပမဲ့ ကုိယ္ဝန္ကို ကာကြယ္မႈ ေပးပါတယ္။ ေနာင္ ကေလးမရတာလဲ မျဖစ္ပါ။ ရာႏွဳန္းအျပည့္ေတာ့ မဟုတ္တာကို သတိျပဳပါ။

•    အကာကြယ္မဲ့ လိင္ဆက္ဆံမႈေတြကေန လိင္ကတဆင့္ကူးစက္ေရာဂါေတြရဘို႔နဲ႔ ကံရာမသင့္ရင္ မလိုခ်င္တဲ့ ကိုယ္ဝန္ ရႏိုင္ေျခရွိတာလဲ သိထားပါ။

•    ရာသီလာတာ ရက္လြဲႏိုင္တယ္။ ရက္ေစာႏိုင္တယ္။ မလာတာလဲ ျဖစ္တတ္တယ္။ မ်ားတာလဲ ျဖစ္ႏိုင္တယ္။


ေဆးကို သတိနဲ႔ သံုးရမဲ့သူေတြကေတာ့ ႏွလံုးေရာဂါရွိသူ၊ ႏွလံုး (စထုပ္) ရဘူးသူ၊ ရင္သား-ကင္ဆာ အရင္က ရွိခဲ့ဘူးသူ၊ ခဏခဏ ဒီေဆးမ်ိဳး သံုးေနသူ၊ ရာသီဆင္းရက္ ေနာက္က်ေနသူ၊ ကေလးႏို႔တိုက္ေနသူ သတိနဲ႔သာသံုးသင့္ၾကတယ္။


လံုးဝ မသံုးရမဲ့သူေတြကေတာ့ အသက္ ၁၆ ႏွစ္ေအာက္မိန္းကေလးေတြ ဘာျဖစ္မလဲဆိုတာ သုေတသန မျပည့္စံုေသးလို႔ မသံုးတာ ေကာင္းတယ္။ ရာသီမွန္း၊ ဘာမွန္းမသိ ေမြးလမ္းက ေသြးဆင္းေနသူ၊ အခု ရင္သား-ကင္ဆာ ျဖစ္ေနသူ၊ ကိုယ္ဝန္ေဆာင္ေနသူ မသံုးရပါ။


ျမန္မာျပည္မွာလို သူမ်ားေတြဆီမွာ အေရးေပၚတားေဆးကို အေရးမေပၚဘဲသံုးတာ မမ်ားပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဘာေတြ ျဖစ္မလဲဆိုတဲ့ သုေတသနသိပ္မမ်ားပါ။ ျမန္မာျပည္မွာလုပ္ရင္ေကာင္းမယ္။ ေသခ်ာတာက ရာသီရက္-လေတြ ေျပာင္းမယ္။ ေဟာ္မုန္းေတြ ေျပာင္းမယ္။ ေနာင္မွာ ကိုယ္ဝန္အတြက္ ဘာျဖစ္မလဲ မေျပာႏိုင္ပါ။ အလြယ္ရတာဘဲဆိုတဲ့ အသိစတ္ကေန ကိုယ့္ကိုယ္ကို အေပါ့စားျဖစ္ေစမယ္။ အတည္တက်ယူမဲ့အိမ္ေထာင္ေရးမွာ ထိခိုက္ေကာင္းထိခိုက္မယ္။ အဲလိုျဖစ္လို႔ ေမးတာေတြ မနည္းပါ။


ေဒါက္တာတင့္ေဆြ


Comments

Popular posts from this blog

Hair Loss (1) ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း (၁)

Omicron Positive အိုမီခရွန် ကူးစက်ခံရလျှင်

Ringworm ပွေး