Posts

“Happy Water” အကြောင်း

Image
(၁) ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် အထူးသဖြင့် Ha Giang Loop ဒေသ၌ လူသိများသော “Happy Water” ဟု ခေါ်သည့်အရာသည် အရက်ပါဝင်နှုန်း ၃၅% မှ ၄၅% အထိရှိသော ပြင်းအားမြင့် ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်သည့် ပြောင်းအရက် သို့မဟုတ် ဆန်အရက်တမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤအရက်ကို တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအသိုင်းအဝိုင်းများက ဧည့်ဝတ်ပြုမှု အနေနှင့် မျှဝေသောက်သုံးကြပြီး ဒေသယဉ်ကျေးမှုအတွင်း အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ ရှိသည်။ သောက်သုံးရာတွင် “၁၊ ၂၊ ၃၊ Zô!” ဟု အော်ဟစ်၍ ဂုဏ်ပြုသောက်သုံးကြသည်။ Ha Giang ဒေသရှိ Happy Water ၏ အချက်အလက်များ အကြောင်းအရာ (Context) ဤအရက်သည် လမ်းဘေး မူးယစ်ဆေးမဟုတ်ဘဲ အိမ်တွင်းပေါင်းသောက် ထုတ်လုပ်လေ့ရှိသည့် ရိုးရာ ပြင်းအားမြင့် ဆန်အရက် သို့မဟုတ် ပြောင်းအရက် ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အရေးပါမှု ဤအရက်ကို မျှဝေသောက်သုံးခြင်းသည် ဧည့်ဝတ်ပြုမှုနှင့် မိတ်ဖက်သဟဇာတပြုမှုတို့၏ အရေးပါသော ရိုးရာ အစဉ်အလာတခုဖြစ်ပြီး အိမ်ရှင်နှင့် အတူညစာစားစဉ်များတွင် မကြာခဏ တင်ဆက်သောက်သုံးကြသည်။ “၁၊ ၂၊ ၃၊ Zô!” အရက်သောက်စဉ် အသုံးပြုသည့် ရိုးရာ အားတက်ဖွယ် ဂုဏ်ပြုအော်သံ ဖြစ်သည်။ ဘေးကင်းရေး သတိပြုချက် အများအားဖြင့် အိမ်လုပ် ရိုးရာအရက်ဖြစ်သော်လည်း ပြင်းအားမြင့်သောကြောင...

Childhood Cancer Facts and Figures ကလေးကင်ဆာ ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ကိန်းဂဏန်းများ

Image
မေးခွန်းတခု အခုလူပြောများနေတဲ့ကိစ္စတခုကတော့ သွေးကင်ဆာအကြောင်းပါ။ ကလေးအမေတယောက်က သူ့ရဲ့ သားလေးဟာ သွေးကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးရတာမဟုတ်ပဲ ကင်ဆာဆေးတွေကြောင့်သေရပါတယ်လို့ အမှတ်မှားပြီး လိုင်းပေါ်မှာ အချက်အလက်မှားတွေကို ဝေမျှနေပါတယ်။ ကျွန်တော်လည်း ကလေးအမေရဲ့သောကကို စိတ်မကောင်းတော့ ဘာမှတော့ ၀င်မပြောရက်ပါဘူး။ သို့ပေမယ့် သူ့တင်တဲ့စာတွေကြောင့် လူတွေက အထင်အမြင်လွဲမှားကုန်မှာ စိတ်ပူမိလို့ ဆရာ့ကို တခုခုရေးစေချင်ပါတယ်‌ဗျာ။  ပြန်စာ "ကလေးကင်ဆာ ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များနှင့် ကိန်းဂဏန်းများ" ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်း (Diagnosis) အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် ကလေးနှင့် လူငယ် ဆယ်ကျော်သက် စုစုပေါင်း ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၁၅,၀၀၀ ခန့်ကို ကင်ဆာရောဂါ သတ်မှတ်တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် အသက် ၀ မှ ၁၄ နှစ်အရွယ် ကလေး ၉,၆၈၀ ခန့်နှင့် အသက် ၁၅ မှ ၁၉ နှစ်အရွယ် လူငယ် ဆယ်ကျော်သက် ၅,၆၆၀ ခန့်ကို ကင်ဆာရောဂါ သတ်မှတ်တွေ့ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အသက် ၀ မှ ၁၉ နှစ်အရွယ် စုစုပေါင်းအတွက် ပျမ်းမျှ ရောဂါသတ်မှတ်အသက်မှာ ၁၀ နှစ်ဖြစ်သည်။ အသက် ၀ မှ ၁၄ နှစ်အရွယ် ကလေးများအတွက် ပျမ်းမျှ ၆ နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ အသက် ၁၅ မှ ၁၉ နှစ်အရွယ် လူငယ်များအတွက် ၁၇ နှစ်ဖြစ...

အတွင်းဉာဏ်ရည်၏ ရင်းမြစ် ၇ မျိုး နှင့် ဖွင့်လှစ်အသုံးချနည်း

Image
၁။ ခွဲခြားသိမြင်မှု (Discernment) ခွဲခြားသိမြင်မှုသည် မှန် မမှန်၊ မှန်ကန် မမှန်ကန်၊ အမှန် အမှားကို ခွဲခြားသိနိုင်သော စွမ်းရည်ဖြစ်သည်။ အခြေအနေတခု၌ မည်သို့ ဆောင်ရွက်သင့်သည်ကို အတွင်းမှ သိမြင်စေပြီး မိမိထံ ရောက်ရှိလာသော အသိပညာကို ရှင်းလင်းစွာ ဆန်းစစ်၍ မှန်ကန်သော လမ်းကြောင်းကို ရွေးချယ်နိုင်စေသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေနည်း — အခြေအနေတခုကို သုံးသပ်စဉ် မိမိ၏ မြင့်မားသော ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး (Higher Self) နှင့် ချိတ်ဆက်ပါ။ ပိုမို ဉာဏ်ပြည့်ဝ၍ မြန်ဆန်သော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချနိုင်ရန် ထိုမြင့်မားသော ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးကို အသုံးပြုလေ့ကျင့်ခြင်းသည် ပထမခြေလှမ်းကောင်းတခု ဖြစ်သည်။ ၂။ အတွင်းခံယူသိမြင်မှု (Intuition) အတွင်းခံယူသိမြင်မှုကို “အူတွင်းသဘောခံစားချက်” ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထိုသိမြင်မှုသည် အလွတ်သဘောဖြစ်တတ်ပြီး တခါတရံ မလုံခြုံသည့် အခြေအနေတွင် မသက်သာမှုအဖြစ် ပေါ်ပေါက်နိုင်သည်။ တခါတရံ အူတွင်းနာကျင်မှု သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်တက်မှုအဖြစ်လည်း ခံစားရနိုင်သည်။ အချို့လူများတွင် ရုတ်တရက် အလင်းရောင်ပေါ်လာသကဲ့သို့ ရှင်းလင်းသိမြင်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။ ထိုသိမြင်မှုသည် အရာတခု မှန်ကန်မနေကြောင်းကို သိစေသကဲ့သို့ နောက်ဆက်လုပ်ဆောင်သင...

Lead Toxicity ခဲဆိပ်သင့်ခြင်း

Image
ယူအက်စ်အေကို တင်သွင်းရောင်းချတဲ့ မြန်မာပြည်ကကုန်ပစ္စည်းတွေမှာ အာဆင်းနစ်နဲ့ ခဲဓါတ်တွေ ခွင့်ပြုသင့်တာထက် ကျော်လွန်တာ စစ်ဆေးတွေ့ရှိရလို့ သတိပေးတားမြစ်တာတွေ တွေ့တွေ့လာရပါတယ်။ ဆောရီး။ ခဲဆိပ်သင့်ခြင်းကို အများဆုံးဖြစ်စေတာက သုတ်ဆေးကနေဖြစ်တယ်။ အဆောက်အဦဟောင်းတွေကဖြစ်တယ်။ လုပ်ငန်းလုပ်ရာနေရာတွေမှာလည်း ခဲဓါတ်တွေရှိနေနိုင်တယ်။ ရေ၊ အစားအသောက်၊ အသုံးအဆောင်တွေမှာ ခဲဓါတ် ပါနေနိုင်တယ်။ ထုတ်ကုန်တွေ၊ အလှအပသုံးပစ္စည်းတွေမှာလည်းပါနိုင်တယ်။ မြေကြီး၊ လေထဲနဲ့ ရေထဲမှာ ခဲဓါတ်ပါနေနိုင်တယ်။ ခဲမိုင်းတွေနဲ့နီးရာမှာ ပိုသိသာတယ်။ ယူအက်အေမှာ ၁၉၇၈ အရင်ကဆောက်ခဲ့တဲ့အဆောက်အဦးတွေမှာ ၈၃% ကနေ ၈၆% ခဲဓါတ်တွေပါနေခဲ့တယ်။ အိမ်ဟောင်းလေ များလေ။ သုတ်ဆေးတွေထဲမှာပါတာဖြစ်ပါတယ်။ ခဲနဲ့လုပ်ထားတဲ့ရေပိုက်၊ ပိုက်ခေါင်းတွေကြောင့် သောက်ရေထဲမှာ ပါနေမယ်။ ရေကိုပွက်အောင်လုပ်ပေမယ့် ခဲဓါတ်ကပျက်မသွားပါ။ အစားအသောက်မှာ ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်စဉ်၊ ထုပ်ပိုးစရာတွေ၊ သိုလှောင်စရာတွေကတဆင့်ခဲဓါတ်ပါနိုင်တယ်။ မြေဆီလွှာကတဆင့် သစ်မြစ် သစ်ဥတွေထဲမှာပါနေနိုင်တယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်ကနေတဆင့် သစ်ရွက်တွေမှာပါနေနိုင်တယ်။  ခဲဓါတ်ပါတဲ့သိုလှောင်စရာထဲမှာ ထည့်ထားရာကနေ စားသောက်စရာတွေမှာ ပါ...

Science of dreams အိပ်မက်များ၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ်

Image
အိပ်မက်များသည် အဓိကအားဖြင့် REM (Rapid Eye Movement) အိပ်စက်အဆင့် တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး မှတ်ဉာဏ်စုဆောင်းတည်ငြိမ်စေခြင်း၊ စိတ်ခံစားချက်ညှိနှိုင်းထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက် လုပ်ဆောင်ချက် ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့အတွက် အရေးပါသော လုပ်ငန်းစဉ်တရပ် ဖြစ်သည်။ ဤအဆင့်တွင် — Amygdala (emotions) (စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း)  Hippocampus (မှတ်ဉာဏ်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း) တို့သည် အလွန်တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်နေပြီး၊ Prefrontal Cortex (logic)၊ စဉ်းစားဆင်ခြင်မှုဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း) သည် လှုပ်ရှားမှု လျော့နည်းနေသည်။ ထိုကြောင့် အိပ်မက်များသည် အသက်ဝင်လှုပ်ရှားသကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားချက်များပါဝင်ပြီး တခါတရံ fake taskယုတ္တိမတန်သော ဇာတ်ကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ အိပ်မက်များအကြောင်း သိပ္ပံဆိုင်ရာ သီအိုရီများ ၁။ မှတ်ဉာဏ် စုဆောင်းတည်ငြိမ်စေခြင်း အိပ်မက်များသည် အချိန်တိုမှတ်ဉာဏ်များကို ရေရှည်မှတ်ဉာဏ်သို့ လွှဲပြောင်းရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ မကြာသေးမီနေ့၏ အချက်အလက် အစိတ်အပိုင်းများကိုလည်း ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းတတ်သည်။ ၂။ စိတ်ခံစားချက် ညှိနှိုင်းထိန်းချုပ်ခြင်း အိပ်မက်များကို “ညအတွင်း စိတ်ကုထုံး” ဟု ခေါ...

အထွေထွေ စိုးရိမ်ပူပန်ရောဂါ (Generalized Anxiety Disorder – GAD)

Image
အထွေထွေ စိုးရိမ်ပူပန်ရောဂါ သည် နေ့စဉ်ဘဝအဖြစ်အပျက်များအပေါ် အလွန်အကျွံ၊ ထိန်းမရ၊ ကြာရှည်စိုးရိမ်ပူပန်နေခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသော စိတ်ကျန်းမာရေး နာတာရှည်ရောဂါ ဖြစ်သည်။ အနည်းဆုံး ၆ လခန့် ဆက်လက် ဖြစ်ပေါ်ရပြီး နေ့စဉ်ဘဝ လုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို ထိခိုက်စေသည်။ များသောအားဖြင့် ကြွက်သားတင်းကျပ်ခြင်း၊ မောပန်းလွယ်ခြင်း၊ မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်းတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ခန္ဓာလက္ခဏာများနှင့် တွဲဖက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ကုသမှုတွင် စိတ်ကုထုံး (ဥပမာ — အတွေးအခေါ်နှင့် အပြုအမူ ပြုပြင်ကုထုံး) နှင့် ဆေးဝါးကုသမှု (SSRIs၊ SNRIs စသော စိတ်ဓာတ်ကျဆေးအုပ်စုများ) ကို ပေါင်းစပ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အဓိက လက္ခဏာများနှင့် အင်္ဂါရပ်များ ကြာရှည် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း အလုပ်၊ ကျန်းမာရေး၊ ငွေကြေး၊ မိသားစု စသည့် အကြောင်းအရာများအပေါ် အလွန်အကျွံ စိုးရိမ်နေခြင်း။ ကိုယ်ခန္ဓာလက္ခဏာများ - ကြွက်သားတင်းကျပ်ခြင်း - ခေါင်းကိုက်ခြင်း - မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခြင်း - မောပန်းလွယ်ခြင်း - လက်တုန်ခြင်း - အိပ်မပျော်ခြင်း - ချွေးထွက်လွန်ခြင်း - စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ - စိတ်အလွန်လှုပ်ရှားလွယ်ခြင်း - အာရုံစူးစိုက်ရခက်ခြင်း - လွယ်ကူစွာ လန့်ခြင်း - စိတ်အမြဲ တင်းတိမ်မနေခြင်း - ထိန...

လူကြီးများတွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါများ

Image
RSV (Respiratory Syncytial Virus) သည် အသက်ကြီးသူများနှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေအချို့ရှိသူများ၊ အားနည်းလွယ်သူများ သို့မဟုတ် နေ့စဉ်စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများတွင် နေထိုင်သူများအတွက် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) အကြံပြုချက်အရ — အသက် ၇၅ နှစ်နှင့် အထက် လူကြီးများအားလုံးသည် RSV ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သည်။ အသက် ၅၀ မှ ၇၄ နှစ်အတွင်းရှိပြီး ပြင်းထန် RSV ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားသူများလည်း RSV ကာကွယ်ဆေး ထိုးသင့်သည်။ RSV ကာကွယ်ဆေးကို ယခင်က ထိုးပြီးဖြစ်ပါက ယခုအချိန်တွင် ထပ်မံ ထိုးရန် မလိုအပ်ပါ။ အနှစ်ချုပ် RSV သည် လူကြီးအချို့အတွက် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် အသက် ၅၀ နှစ်နှင့် အထက် လူကြီး ခန့်မှန်း၍ ၁၁၀,၀၀၀ မှ ၁၈၀,၀၀၀ အထိသည် RSV ကြောင့် ဆေးရုံတက်ကုသရသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အသက်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ၊ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်အချက်အချို့ ရှိပါက ပြင်းထန် RSV ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာသည်။ ပြင်းထန် RSV ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်စေသော အန္တရာယ်အချက်များ အောက်ပါအုပ်စုများသည် ပြင်းထန် RSV ဖြစ်နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည် — အသက် ၇၅ နှစ်နှင့် အထက် လူကြီးများ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် အဆုတ်ရောဂ...