Posts

How stress affects the body စိတ်ဖိစီးမှုက ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် မည်သို့ သက်ရောက်မှု ရှိသနည်း

Image
စိတ်ဖိစီးမှုသည် အက်ဒရီနလင်း (adrenaline) နှင့် ကော်တီစော (cortisol) ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းများကို ထွက်ရှိစေသည့် “ရင်ဆိုင်မည် သို့မဟုတ် ရှောင်ပြေးမည်” (fight-or-flight) တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ စနစ်တိုင်းနီးပါးကို သက်ရောက်မှု ရှိစေပါသည်။  အဓိက ခန္ဓာကိုယ် အင်္ဂါစနစ်များပေါ် စိတ်ဖိစီးမှု သက်ရောက်ပုံ နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ် (Cardiovascular System): စိတ်ဖိစီးမှုသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို မြန်စေပြီး သွေးဖိအားကို မြင့်တက်စေပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုသည် သွေးကြောများကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး သွေးကြောအတွင်း အဆီဂျီးတက်ခြင်းကို အားပေးကာ နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံးအတက်ရောဂါနှင့် လေဖြတ်ခြင်း အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေပါသည်။  အာရုံကြောစနစ်နှင့် ဦးနှောက် (Nervous System & Brain): ဦးနှောက်သည် HPA axis ကို စတင်လှုံ့ဆော်ပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည့် စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုသည် မှတ်ဉာဏ်နှင့် သင်ယူမှုကို ထိခိုက်စေသည့် ဟစ်ပိုခမ်းပတ်စ် (hippocampus) ကဲ့သို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို သေးငယ်သွားစ...

Foods for Stronger Bones အရိုးများ သန်မာစေရန် စားသုံးသင့်သည့် အစားအစာများ

Image
ကယ်လ်စီယမ်၊ ဗီတာမင် ဒီ၊ ပရိုတင်းနှင့် မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ဗီတာမင် ကေ၂ (K2) ကဲ့သို့သော အထောက်အကူပြု သတ္တုဓာတ်များ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည့် မျှတသော အစားအစာများကို စားသုံးပေးခြင်းသည် သန်မာသော အရိုးများကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ အရိုးသန်မာမှုအတွက် အကောင်းဆုံး အစားအစာများ - နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ - နို့၊ ဒိန်ခဲ (cheese) နှင့် ဒိန်ချဉ်တို့သည် သဘာဝအတိုင်း ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ် ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည့် အစားအစာများဖြစ်ကြပြီး မကြာခဏဆိုသလို ဗီတာမင် ဒီ ကိုလည်း ဖြည့်စွက်ထည့်သွင်းထားလေ့ရှိသည်။ - အဆီဓာတ်ပါသော ငါးများ - ဆယ်လ်မွန်ငါး (ဆမန်းငါး) (အထူးသဖြင့် စားသုံး၍ရသော ပျော့ပျောင်းသည့် အရိုးပါသည့် ငါးသေတ္တာ)၊ ငါးသေတ္တာ၊ ငါးမက္ကရယ် (mackerel) နှင့် ဆူရီငါး (tuna) တို့သည် ဗီတာမင် ဒီ နှင့် အိုမီဂါ-၃ (omega-3) ဖက်တီအက်ဆစ်များကို ပေးစွမ်းသည်။ - အစိမ်းရင့်ရောင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ - ကိုက်လန်၊ မုန်ညှင်းထုတ်၊ ဘောက်ချိုင်း (မုန်ညှင်းစိမ်း) နှင့် ဘရော့ကလိုလီ (ပန်းဂေါ်ဖီစိမ်း) တို့သည် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဗီတာမင် ကေ ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ - ပဲပိစပ်နှင့် အပင်အခြေပြု အစားထိုး အစားအစာများ - တိုဖူး (ကယ်လ်စ...

အလာဂျီကြောင့်ဖြစ်သော နှာခေါင်းအသားပိုများ

Image
မေးခွန်းတခု = HGB H Thalassemia ရှိတဲ့၁၅နှစ်သမီးပါဆရာ ရာသီပုံမှန်လာပါတယ်ဆရာ မနက်အိပ်ရာနိုးတိုင်း ခေါင်းတခြမ်းကိုက်လို့ ဆေးခန်းပြတာ နှာခေါင်းထဲကအဖုကြောင့်လို့ ပြောလို့ဆရာ အဖုကဖုန်မှုန့်တွေကြောင့်ဖြစ်လာတာတဲ့ နှာခေါင်းဖြန်းဆေးနဲ့ဆေးသောက်ဖို့ ၂ ပတ်စာ ပေးလိုက်တာဆရာ ဖုန်မှုန့်ကြောင့် နှာခေါင်းထဲအဖုဖြစ်ပြီး ခေါင်းတခြမ်းကိုက်တာ မကြားဘူးလို့ သိချင်လို့ ရှင်းပြပေးပါလားရှင့် ပြန်စာ အလာဂျီကြောင့်ဖြစ်သော နှာခေါင်းအသားပိုများသည် ဆိုင်းနပ်စ် (sinus) အရည်ထွက်ပေါက်များကို ပိတ်ဆို့စေပြီး နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းများတွင် နာတာရှည် ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် မျက်နှာတွင် တင်းကျပ်လေးလံသော ဝေဒနာကို ဖြစ်ပွားစေပါသည်။ ဆိုင်းနပ်စ် ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ဖိအားများခြင်း - အသားပိုများသည် ရေရှည်ရောင်ရမ်းမှု  ၎င်းတို့ ကြီးထွားလာသောအခါ နှာရည်များကို ပိတ်မိစေပြီး ဆိုင်းနပ်စ်များမှ ပုံမှန် အရည်ထွက်ပေါက်များကို ပိတ်ဆို့သွားကာ နဖူး၊ ပါးပြင်နှင့် မျက်လုံးတဝိုက်တွင် ဖိအားများ မြင့်တက်လာစေသည်။ ဒုတိယအကြိမ် ကူးစက်ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း - ပိတ်မိနေသော နှာရည်များသည် ဘက်တီးရီးယားများ ပေါက်ဖွားရာနေရာ ဖြစ်လာပြီ...

သွေးဖိအား ပမာဏကိန်းဂဏန်းများ၏ အဓိပ္ပာယ်

Image
သွေးဖိအားကို ပြဒါးမီလီမီတာ (mm Hg) ဖြင့် တိုင်းတာပြီး ကိန်းဂဏန်း နှစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြပါသည် - အပေါ်သွေးဖိအား ( Systolic pressure) နှင့် အောက်သွေးဖိအား ( Diastolic pressure) ။ ·         အပေါ်သွေးဖိအား ( Systolic Pressure): နှလုံးညှစ်ထုတ်ပြီး သွေးများကို တွန်းထုတ်နေချိန်တွင် သွေးလွှတ်ကြော နံရံများပေါ်သို့ သွေးက သက်ရောက်သော ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ ·         အောက်သွေးဖိအား ( Diastolic Pressure): နှလုံးခုန်နှုန်း တခုနှင့် တခုအကြား နှလုံးနားနေချိန်တွင် သွေးလွှတ်ကြော နံရံများပေါ်သို့ သွေးက သက်ရောက်သော ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ သွေးဖိအား အဆင့်အတန်းများ အမေရိကန် နှလုံးအသင်း ( American Heart Association) နှင့် မေယိုဆေးခန်း ( Mayo Clinic) တို့မှ တိုင်းတာရရှိသော သွေးဖိအားများကို အောက်ပါ စံနှုန်းများအတိုင်း အဆင့်ခွဲခြားထားပါသည် - သွေးဖိအား အဆင့်အတန်း အပေါ်သွေး ( mm Hg) နှင့်/သို့မဟုတ် အောက်သွေး ( mm Hg) သက်ရောက်သည့် အဓိပ္ပာယ် ...

ရင်သားကင်ဆာ အကူအညီပေးရေးအုပ်စု

Image
  သူများတွေဆီမှာတော့ အဲလို အသင်းအပင်းတွေ အများကြီး။ စနစ်လည်းကျ၊ အချက်အလက်နဲ့ အကြံပေးချက်တွေကလည်း ဆရာဝန်တွေက လက်ခံထားတဲ့အတိုင်း မှန်တယ်။ မြန်မာလိုရေးတဲ့ ' ကင်ဆာဂရု ' တွေမှာ အရင်က ဝင်ပြီး ဖြေတာ၊ ပြင်ပေးတာတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဆေးပညာကိုသာမက သတ်ပုံပြင်ပေးတာကို ' အဒ်မင် ' ဆိုသူတွေက မကြိုက်ဘူးဆိုတာနဲ့ နောက်မသွားတော့ပါ။ အဲလို ' ဂရု ' တွေမှာ - ' ကင်ကင် ' လို့ရေးတာနဲ့ တဝက်သက်သာသလိုလို။ - ' ဖိုက်တင် ' ဆိုရင် ကျန်တဲ့တဝက်တဲ့။ ဆေးနည်းတွေကလည်း - အောက်မဲညို၊ အောက်မဲညို၊ အောက်မဲညို။ - လောက်သေ၊ လောက်သေ၊ လောက်သေ။ - ဆေးအိုပုတ်၊ ဆေးအိုပုတ်၊ ဆေးအိုပုတ်။ - ငှက်သိုက်၊ ငှက်သိုက်၊ ငှက်သိုက်။ မြန်မာပြည်မှာ မှန်တာကို မကြိုက်တဲ့ကင်ဆာရှိတယ်။   ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ထိုင်းနိုင်ငံ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ HIV ပိုးကူးစက်ခံထားရသူ

Image
ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာမှတဆင့် ဖော်ပြခဲ့သည့် ထိုင်းရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ HIV ပိုးကူးစက်ခံထားရသူ စုစုပေါင်း ၅၅၇,၉၉၃ ဦး ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ လက်ရှိ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များနှင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု စုစုပေါင်း ဖြစ်ပွားမှု - တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စုစုပေါင်း ကူးစက်ခံရသူ ၅၅၀,၀၀၀ ကျော်ရှိပါသည်။ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု နှုန်းထား - အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၉ နှစ်အထိ လူငယ်နှင့် လူလတ်ပိုင်းများအကြား HIV ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုနှုန်းမှာ ၁.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပါသည်။ ကူးစက်မှုအသစ်များ - လူငယ်များအကြား ကူးစက်မှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် HIV ကူးစက်မှုအသစ် ၁၅,၀၀၀ ကျော် တင်ပြထားပါသည်။ လူငယ်များအပေါ် သက်ရောက်မှု - အကာအကွယ်မပါဘဲ လိင်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် ကွန်ဒုံးကို စနစ်တကျ မသုံးစွဲကြခြင်းတို့ကြောင့် အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အထိ လူငယ်များသည် အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် တနှစ်တာ ကူးစက်မှုအသစ်များ၏ သုံးပုံတပုံခန့်နှင့် စုစုပေါင်း ကူးစက်ခံရသူ ၂၅,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်နေပါသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ပံ့ပိုးပျံ့နှံ့မှု က...

Do plants deter snakes due to their smell? အနံ့ပြင်းသောအပင်များနှင့် မြွေများ အင်းဆက်ကောင်များ

Image
ထပ်တရာပန်းရှိရင် မြွေမလာဘူးလို့ စာဖတ်ထူးတယ် ဟုတ်လား AI ထပ်တရာပန်း၊ ဒေါနပန်း သို့မဟုတ် တာဝတိံသာ/ဒေါနမျိုးနွယ်ဝင် ပန်းများ၊ သို့မဟုတ် Marigold ခေါ် စက္ကူပန်း/ထပ်တရာပန်း ရှိလျှင် မြွေမလာဟု ပြောဆိုကြခြင်းမှာ တစိတ်တပိုင်း အမှန်တကယ် သဘာဝတ္ထဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများရှိပါသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုကြသည့် အဓိက အကြောင်းအရင်းများမှာ - ၁။ စူးရှသော အနံ့ (Strong Odor): ထပ်တရာပန်း (Marigold) ပင်၏ အရွက်နှင့် ပန်းပွင့်များတွင် သဘာဝအဆီ (Essential oils) နှင့် စူးရှသော အနံ့ဆိုးတမျိုး ပါဝင်သည်။ မြွေများသည် လျှာဖြင့် လေထဲရှိ အနံ့နှင့် ဓာတုဗေဒ အမှတ်အသားများကို ဖမ်းယူဆန်းစစ်လေ့ရှိရာ (Jacobson's organ) ဤကဲ့သို့ စူးရှသော အနံ့အသက်များကို မနှစ်သက်ကြပါ။ ၂။ ပိုးမွှားနှင့် သတ္တဝါငယ်များကို မောင်းထုတ်ခြင်း: ထပ်တရာပင်သည် ပိုးမွှားများ၊ ကင်းမြီးကောက်များနှင့် ဖား၊ ကြွက်ကဲ့သို့ သတ္တဝါငယ်များကို အနံ့ဖြင့် မောင်းထုတ်ပေးသည်။ မြွေ၏ အဓိက အစာဖြစ်သော ဖား၊ ကြွက်များ မရှိပါက မြွေလည်း အစာရှာရန် ထိုနေရာသို့ လာရောက်ခြင်း နည်းပါးသွားသည်။ ၃။ အမြစ်မှ ထွက်သော ဓာတုဓာတ်: ထပ်တရာပင်၏ အမြစ်များမှ သဘာဝ ပိုးမွှား/သန်းမွှားနိုင် ဓာတ်ပေါင်းများ (...