Posts

More than Half of Americans Live with a Neurological Condition

-
Image
အမေရိကန်လူဦးရေရဲ့ တဝက်ကျော်မှာ အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါတခုခုနှင့် နေထိုင်နေကြောင်း သုတေသနအသစ်တွေ့ရှိ သုတေသနအသစ်တခုအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း လူနှစ်ယောက်အနက် တယောက်သည် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါ သို့မဟုတ် မမှန်ကန်မှုတခုခု၏ သက်ရောက်မှုကို ခံစားနေရကြောင်း ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့ပါသည်။ ယင်းသည် နိုင်ငံတဝန်း လူပေါင်း ၁၈၀ သန်းကျော်ကို ထိခိုက်သက်ရောက်နေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ဤသုတေသနကို American Academy of Neurology နှင့် Institute for Health Metrics and Evaluation တို့ ပူးပေါင်းပြုလုပ်ခဲ့ပြီး JAMA Neurology တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။ ထိုအခြေအနေများသည် လူများ၏ ကျန်းမာသာယာမှုနှင့် ဘဝအရည်အသွေး ကျဆင်းစေသော အဓိက အကြောင်းရင်းများအဖြစ် ထင်ရှားနေပါသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် Global Burden of Disease Study အချက်အလက်များအရ—ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို နားလည်ရန် အကြီးဆုံး ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သော ယင်းသုတေသနမှ— ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လူဦးရေ၏ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်း (လူနှစ်ယောက်အနက် တယောက်ထက်ပို) သည် အနည်းဆုံး အာရုံကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေတခုခု ရှိနေခဲ့ပါသည်။ အများဆုံး တွေ့ရသော အခြေအနေများမှာ— ကြွက်သားတင်းကျပ်မှုကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Tens...
Post a Comment
Read more

Philosophical views on emotions

-
Image
စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဒဿနအမြင်များ၏ ပြောင်းလဲလာမှု လူတွေရဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးကြောင့် ဇီဝကမ္မဗေဒ အပြောင်းအလဲများနဲ့ ဒဿနိက အမြင်များအကြောင်း ၃ ပိုင်းခွဲပြီး တင်ပြပါမယ်။ ၁။ လူ့စိတ်ခံစားမှုများ၏ အမျိုးအစားနှင့် သဘောသဘာဝ ၂။ စိတ်ခံစားမှုများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ၃။ စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဒဿနအမြင်များ၏ ပြောင်းလဲလာမှု (၃) စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဒဿနအမြင်များ၏ ပြောင်းလဲလာမှု ဒဿနပညာအတွင်း စိတ်ခံစားမှုများကို မြင်မြင်သာသာ အန္တရာယ်ရှိပြီး အကြောင်းပြုစဉ်းစားနိုင်စွမ်းကို အနှောင့်အယှက်ပေးသော အရာများအဖြစ် (ရှေးခေတ်/အလယ်ခေတ်) တွင်မြင်ခဲ့ရာမှ၊ နောက်ပိုင်း ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစုများတွင် စိတ်ခံစားမှုများကို အရေးပါပြီး အကဲဖြတ်နိုင်စွမ်း၊ သိမြင်နိုင်စွမ်းရှိသော သဘောတရားများ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာအခြေခံထားသော အခြေအနေများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလာကြသည်။ ခေတ်သစ်ဒဿနပညာအမြင်အရ စိတ်ခံစားမှုများသည် ရည်ညွှန်းချက် (intentionality) ရှိကြပြီး၊ အရာဝတ္ထုတခုကို ရည်ညွှန်းထားသကဲ့သို့ တန်ဖိုးများ သို့မဟုတ် ယုံကြည်ချက်များကို ဖော်ထုတ်ပြသပေးနိုင်သည်ဟု မြင်မြင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ခံစားမှုနှင့် အကဲဖြတ်ခြင်းကို ပေါင်းစည်းထားသေ...
Post a Comment
Read more

Physiological changes of emotions

-
Image
စိတ်ခံစားမှုများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ (ဇီဝကမ္မဗေဒ) လူတွေရဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးကြောင့် ဇီဝကမ္မဗေဒ အပြောင်းအလဲများနဲ့ ဒဿနိက အမြင်များအကြောင်း ၃ ပိုင်းခွဲပြီး တင်ပြပါမယ်။ ၁။ လူ့စိတ်ခံစားမှုများ၏ အမျိုးအစားနှင့် သဘောသဘာဝ ၂။ စိတ်ခံစားမှုများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ၃။ စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဒဿနအမြင်များ၏ ပြောင်းလဲလာမှု (၂) စိတ်ခံစားမှုများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ စိတ်ခံစားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများသည် အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်သည့်၊ လျင်မြန်သော ကိုယ်ခန္ဓာတုံ့ပြန်မှုများဖြစ်ပြီး၊ အဓိကအားဖြင့် အလိုအလျောက် အာရုံကြောစနစ် (autonomic nervous system) မှ ထိန်းညှိပေးပါသည်။ ထိုစနစ်အောက်တွင် sympathetic အာရုံကြောစနစ်၏ “တိုက်ခိုက် သို့မဟုတ် ထွက်ပြေး” အခြေအနေများ (ဥပမာ—ကြောက်ရွံ့မှု၊ ဒေါသ) သို့မဟုတ် parasympathetic အခြေအနေများကို လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ အဓိက ပြောင်းလဲမှုများတွင် နှလုံးခုန်နှုန်းတက်လာခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်တက်လာခြင်း၊ ချွေးထွက်လာခြင်း၊ ကြွက်သားတင်းမာလာခြင်း၊ အသက်ရှူနှုန်းမြန်လာခြင်းနှင့် သွေးလည်ပတ်မှုကို လုပ်ဆ...
Post a Comment
Read more

Human emotions လူ့စိတ်ခံစားမှုအမျိုးမျိုး

-
Image
လူတွေရဲ့ စိတ်လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးကြောင့် ဇီဝကမ္မဗေဒ အပြောင်းအလဲများနဲ့ ဒဿနိက အမြင်များအကြောင်း ၃ ပိုင်းခွဲပြီး တင်ပြပါမယ်။ ၁။ လူ့စိတ်ခံစားမှုများ၏ အမျိုးအစားနှင့် သဘောသဘာဝ ၂။ စိတ်ခံစားမှုများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ၃။ စိတ်ခံစားမှုအပေါ် ဒဿနအမြင်များ၏ ပြောင်းလဲလာမှု (၁) Human emotions လူ့စိတ်ခံစားမှုများ၏ အမျိုးအစားနှင့် သဘောသဘာဝ လူ့စိတ်ခံစားမှုများသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေများ ပေါင်းစည်းထားသော ရှုပ်ထွေးသည့် အရာများဖြစ်ကြသည်။ ပညာရှင်များအများစုက ယဉ်ကျေးမှု မခွဲခြားဘဲ လူသားအားလုံးတွင် တွေ့ရသော အခြေခံ စိတ်ခံစားမှု အစုတခုရှိကြောင်း သတ်မှတ်လေ့ရှိကြပြီး၊ အများအားဖြင့် ဒေါသ၊ မနှစ်သက်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်းနှင့် အံ့အားသင့်ခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းကြသည်။ ထိုအခြေခံခံစားချက်များသည် ယဉ်ကျေးမှု မတူညီမှုများရှိသော်လည်း လူသားအားလုံးတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် Plutchik ၏ စက်ဝိုင်းပုံစံကဲ့သို့သော မော်ဒယ်များတွင် မျှော်လင့်ချက်နှင့် ယုံကြည်မှုတို့ကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းကာ လူ့အတွေ့အကြုံများ၏ ပေါင်းစပ်မှုကို ရှင်းလင်းဖော်ပြထားကြ...
Post a Comment
Read more

How to clean produce အသီးအနှံနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ဆေးကြောခြင်း

-
Image
ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်သော အလေ့အကျင့်တခု ဖြစ်ပါသည်။ အများစုက ဒီအလေ့အကျင့်ကို မိဘများထံမှ သင်ယူခဲ့ကြပေမယ့် သိပ္ပံပိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်အချို့ကိုလည်း သတိထားရန် လိုအပ်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင် အသီးအနှံတွေကို ဘယ်လို သန့်ရှင်းသင့်သလဲ ဆိုတာ မေးခွန်းကောင်းတခုပါ။  WCCCO သတင်းဌာနရဲ့ ဂျက်ဖ် ဝါဂနာက အစားအသောက်လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်သူတဦးထံကနေ ဒီနည်းလမ်းတွေကို လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ လယ်ယာကနေ စတိုးဆိုင်အလှမ်းအထိ၊ ပြီးတော့ မကြာခင် သင့်မီးဖိုခန်းထဲကို ရောက်လာမယ့် အသီးအနှံတွေက ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်တဲ့ အစားအစာတွေဖြစ်ပေမယ့် တခါတရံ သန့်ရှင်းရေး ဆေးကြောရန် လိုအပ်ပါတယ်။ “ဘလူးဘယ်ရီတွေဆိုရင် သေးသေးလေး စစ်ကာထဲ ထည့်ပြီး ရေအေးနဲ့ လောင်းဆေးပါတယ်။ အာလူးလို အခွံခပ်ထူတဲ့ အရာတွေဆိုရင်တော့ ရေနဲ့ ဆေးပြီး ဘရပ်ရှ်နဲ့ အခွံကို တိုက်ပါတယ်။” ဘာတွေကို ဖယ်ရှားချင်တာလဲ “ပိုးသတ်ဆေးတွေပါပဲ။ ဒါက အဓိက စိုးရိမ်ရတဲ့ အချက်ပါ။” အချို့သော အသီးအနှံတွေက စျေးကွက်ထဲ ရောက်လာမီ လယ်သမားများဘက်က လုံလောက်အောင် မဆေးကြောထားဘူး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အမီ ဂျွန်စတန်က မင်နီဆိုတာ တက္ကသိုလ် Extension မှာ အစားအသောက်လုံခြုံရေး ကျွမ်းကျင်သူတဦး ဖြစ်ပါတယ်။ ဘာကြောင့် အသီးအ...
Post a Comment
Read more

Schizophrenia စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ

-
Image
Schizophrenia သည် ဦးနှောက်နှင့် ဆိုင်သော ရှုပ်ထွေးသည့် ရောဂါတရပ် ဖြစ်ပြီး မီဒီယာများတွင် မမှန်ကန်စွာ ဖော်ပြခံရလေ့ရှိသောကြောင့် လူအများက နားလည်မှုလွဲမှားနေကြပါသည်။ ထိုသို့ နားလည်မှုလွဲမှားမှုများကြောင့် ဤရောဂါနှင့်အတူ နေထိုင်နေသူများအတွက် အထောက်အပံ့နှင့် ကုသမှု ရရှိရန် ပိုမိုခက်ခဲ ဖြစ်စေပါသည်။ Schizophrenia အကြောင်း အချက်အလက် ၆ ချက် အချက်အလက်များနှင့် ကိန်းဂဏန်းအချက်များကို သိရှိထားခြင်းသည် Schizophrenia နှင့်အတူ ဘဝကို ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။ အောက်တွင် ဤရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော မှားယွင်းယုံကြည်ချက်များ အပါအဝင် အရေးပါသော အချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားပါသည်။ ၁။ Schizophrenia တွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာနှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အန္တရာယ်အချက်များ ရှိပါသည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အချက်အလက်များအရ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေရဲ့ ၀.၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၀.၆၄ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သည် Schizophrenia ကို ခံစားရပါသည်။ ဤရောဂါ၏ တိတိကျကျ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းကို သိပ္ပံပညာရှင်များက အပြည့်အဝ မသိရှိသေးသော်လည်း လူတဦး၏ အန္တရာယ်အဆင့်ကို တိုးမြှင့်စေနိုင်သော အချက်များ ရှိပါသည်။ အထူးသဖြင့် မိ...
Post a Comment
Read more

Lifestyle changes for cardiovascular health နှလုံးသွေးကြော ကျန်းမာရေးအတွက် လူနေမှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများ

-
Image
၁။ ဆေးလိပ် မသောက်ပါနှင့်၊ ဆေးလိပ်ထုတ်ကုန်များကို မအသုံးပြုပါနှင့် ၂။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ပါ နေ့စဉ် မိနစ် ၃၀ မှ ၆၀ အထိ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ရန် ရည်မှန်းပါ။ တပတ်လျှင် အသင့်အတင့် အေရိုဘစ် လှုပ်ရှားမှု မိနစ် ၁၅၀ (ဥပမာ – မြန်မြန်လမ်းလျှောက်ခြင်း) သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော အေရိုဘစ် လှုပ်ရှားမှု မိနစ် ၇၅ (ဥပမာ – ပြေးခြင်း) သို့မဟုတ် အသင့်အတင့်နှင့် ပြင်းထန်သော လှုပ်ရှားမှုများကို ပေါင်းစပ်ပြုလုပ်ခြင်း ထို့အပြင် တပတ်လျှင် အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် အားတိုးလေ့ကျင့်ခန်း (strength training) ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို အချိန်တိုတိုနဲ့ ပြုလုပ်ရခြင်းတောင် နှလုံးအတွက် အကျိုးရှိပါသည်။ လမ်းညွှန်ချက်များကို မပြည့်မီနိုင်သော်လည်း မလက်လွတ်ပါနှင့်။ မိနစ် ၅ ခန့် လှုပ်ရှားခြင်းတောင် အကျိုးရှိနိုင်ပါသည်။ ဥယျာဉ်လုပ်ခြင်း၊ အိမ်အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ လှေကားတက်ခြင်း၊ ခွေးလမ်းလျှောက်ပေးခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်နိုင်ပါသည်။ အလွန်ပြင်းထန်စွာ အလုပ်လုပ်ရန် သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ရန် မလိုအပ်ပါ။ သို့သော် လှုပ်ရှားမှု၏ ပြင်းထန်မှု၊ အချိန်ကြာချိန်နှင့် အကြိမ်ရေ ကို တိုးမြှင့်ပါက အကျိုးကျေးဇူး ပိ...
Post a Comment
Read more