Posts

Cognitive Aging Explained အရွယ်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ

-
Image
ဦးနှောက်လည်း အသက်အရွယ်တိုးလာသည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်း (cognitive aging) သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်တရပ်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် အနုတ်လက္ခဏာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ နှစ်မျိုးစလုံး ရှိနိုင်သည်။ ထိုသက်ရောက်မှုများသည် လူတဦးချင်းအလိုက် အလွန်ကွာခြားကြသည်။ ဦးနှောက်များသည် အိုမင်းနှုန်း မတူကြသလို အိုမင်းပုံစံလည်း မတူကြပါ။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်းသည် ရောဂါတမျိုး မဟုတ်ကြောင်း သတိထားရမည်။ အသက်အရွယ်တိုးလာမှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုများသည် မွေးဖွားချိန်မှ စတင်ကာ အသက်တစ်လျှောက်လုံး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတရပ်သာ ဖြစ်သည်။ အသက်တိုးလာသည့်အခါ ပညာမြင့်မားမှု၊ အတွေ့အကြုံကျွမ်းကျင်မှု၊ စကားလုံးအသုံးအနှုန်း (vocabulary) စသည်တို့ တိုးတက်လာနိုင်သော်လည်း သတင်းအချက်အလက် လုပ်ဆောင်နှုန်း (processing speed)၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်အမျိုးအစားအချို့တို့မှာ လျော့နည်းလာနိုင်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် လူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၈၇ ခန့်တွင် သဘာဝအိုမင်းဖြစ်စဉ်ကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို အနည်းအများ ခံစားရနိုင်သ...
Post a Comment
Read more

မန္တလေးမြို့ ၏ လေထုညစ်ညမ်းမှုအခြေအနေ

-
Image
တင်ထားတာတခု တွေ့လို့ AI မှာ လေ့လာပါတယ်။ မန္တလေး လေထုညစ်ညမ်းမှု — ကျန်းမာရေးသတိပေးချက် မန္တလေးမြို့တွင် လေထုအရည်အသွေး အဆိုးရွားဆုံးအဆင့်များသို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိနေပါသည်။ အထူးသဖြင့် ခြောက်သွေ့ရာသီတွင် PM₂.₅ အမှုန့်မှုန့်သေးသေး အလွန်မြင့်မားလာပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါများ အန္တရာယ် တိုးပွားစေပါသည်။ ဘာကြောင့် စိုးရိမ်သင့်သနည်း PM₂.₅ သည် အလွန်သေးငယ်သဖြင့် အဆုတ်အတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်နိုင်သည် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် လျော့နည်းစေသည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း ဖြစ်စေသည် အဆုတ်ရောင်ရမ်းရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ် တိုးစေသည် ကလေးများနှင့် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမို အန္တရာယ်ရှိသည် အန္တရာယ်မြင့် အုပ်စုများ ကလေးငယ်များ အသက် ၆၀ ကျော်သူများ နှလုံးနှင့် အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ ကိုယ်တိုင် ကာကွယ်နိုင်သော နည်းလမ်းများ (၁) လေထုအရည်အသွေး စောင့်ကြည့်ပါ AQI အဆင့် “မကျန်းမာ” သို့ ရောက်လျှင် ပြင်ပလှုပ်ရှားမှု လျော့ပါ။ (၂) မျက်နှာဖုံး ဝတ်ဆင်ပါ N95 သို့မဟုတ် PM₂.₅ ကို ကာကွယ်နိုင်သော မျက်နှာဖုံး အသုံးပြုပါ။ (၃) ပြင်ပလှုပ်ရှားမှု လျော့ပါ မနက်အစောနှင့် ညနေခင်းတွင် အမှုန့်များ ပိုမိုမြင့်တတ...
Post a Comment
Read more

Medial Foot Pain လူကြီးများတွင် ခြေထောက်အတွင်းဘက် နာကျင်ခြင်း

-
Image
မင်္ဂလာပါ ဆရာ ကျွန်မအမျိုးသားက အသက် ၃၆ ပါ ပြည်ပမှာအလုပ် လုပ်နေသူပါ ။ အလုပ်က မတ်တပ်ရပ်ရတာ လမ်းလျှောက်ရတာ များပါတယ်။ ဆေးလိပ် အရက် မသောက်ပါဘူး။ အမျိုးသားရဲ့ ညာဘက် ခြေထောက် ခြေမျက်စိအောက်နားနေရာက အကြောနေရာက အောင့်သလို စူးစူးပြီး နာနေလို့ပါရှင် ထိုင်နေရင် မနာပါဘူး လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ မတ်တပ်ရပ်တဲ့အခါ နာနေလို့ပါရှင် သက်သာအောင် ဘယ်လိုနေထိုင် ကုသလို့ရနိုင်လဲဆရာ ကျေးဇူးပြုပြီးဖြေပေးပါဦးရှင်။ နေရာလေး သေချာအောင် ပုံလေးပို့တာပါရှင် အမှားပါသွားရင် ခွင့်လွှတ်ပါရှင် ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ပြန်စာ လူကြီးများတွင် ခြေဖဝါးအတွင်းဘက် နာကျင်ခြင်းသည် ခြေဖဝါးအလယ်ကွေး (arch) နှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် posterior tibial tendonitis / dysfunction (PTTD)၊ plantar fasciitis သို့မဟုတ် အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ (arthritis) တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အများဆုံး တွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ — ခြေဖဝါးအလယ်ကွေးတလျှောက် နာကျင်ခြင်း ခြေထောက်အတွင်းဘက် ဖနောင့် (heel) နာကျင်ခြင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ရပ်နေခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်သည့်အခါ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း ကုသမှုတွင် အနားယူခြင်း၊ ရေခဲတင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းမျ...
Post a Comment
Read more

ကျန်းမာရေးသမိုင်း မှတ်တမ်းတခု

-
Image
Coronavirus Pandemic ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာ့ဂြိုဟ်ရောဂါ ပုံပို့ပေးသူ ကျေးဇူး။ မှတ်ရန် ၂ မျိုးရှိပါတယ်။ ၁။ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံမှန်နဲ့ ရေးသားတင်ပြခြင်း၊ ၂။ ကျွန်တော် ကိုဗစ် ကပ်ရောဂါကို မြန်မာစာနဲ့ ပဌမဦးဆုံး မြန်မာပြည်သူပြည်သားတွေကို အသိပေးခဲ့ပါတယ်။  စတွေ့တွေ့ချင်း ဝူဟန်နူမိုးနီးယားလို့သာ ခေါ်ပါတယ်။  နောက်တော့ ကိုရိုနာဗိယင်းရပ်စ်။  နောက်ဆူံးကျမှသာ COVID-19 အမည်မေးတယ်။ 19 ဆို 2019 ခုနှစ်။  တရုပ်ပြည် ဝူဟန်မှာစတွေ့တဲ့သတင်းဟာ ၃၁-၁၂-၂၀၁၉ နေ့ဖြစ်တယ်။  ၄-၁-၂၀၂၀ နေ့မှာ မြန်မာလို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။ Wuhan pneumonia ဝူဟန် နူမိုးနီးယား - January 04, 2020 https://doctortintswe.blogspot.com/2020/01/wuhan-pneumonia.html လင့် ကတော့ ဇော်ဂျီနဲ့ရေးတဲ့ Blog ဖြစ်လို့ ဖွင့်လို့ တခြားသူတွေ့ ဖတ်လို့ မရလောက်ပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Post a Comment
Read more

déjà rêvé အိပ်မက်တွင် မကြာခဏ မြင်တွေ့ခဲ့သော နေရာသစ်ကို အမှန်တကယ် ရောက်ရှိခြင်း

-
Image
ဒီနေ့ ကို(ကိုယ်) ဘယ်တုန်းကမှ မရောက်ဘူးတဲ့ နေရာတခုကို ရောက်ခဲ့တယ် ဒီနေရာကို အိမ်မက်ထဲမှာ ခဏခဏမြင်မက်ဘူးတယ်ဆရာ အဲ့ဒါ ဘယ်လိုဖြစ်ရတာပါလဲ ဆရာ French for "already dreamed" လူတဦးသည် မိမိအိပ်မက်ထဲတွင် မကြာခဏ မြင်တွေ့ခဲ့သော နေရာသစ်တခုကို အမှန်တကယ် ရောက်ရှိလာသောအခါ ချက်ချင်း “အရင်က မြင်ဖူးပြီးသား” ဟု ခံစားရခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤသဘောတရားကို စိတ်ပညာနှင့် အိပ်မက်သုတေသနတွင် déjà rêvé (ပြင်သစ်ဘာသာ — “ပြီးသားအိပ်မက်မြင်ဖူးသည်”) ဟု ခေါ်ကြသည်။ déjà vu သည် ယခင်က ကြုံဖူးသကဲ့သို့ အနည်းငယ် မရှင်းလင်းသော ခံစားချက်သာ ဖြစ်သော်လည်း déjà rêvé သည် ယခုမြင်တွေ့နေသော အခြေအနေကို အတိတ်က အိပ်မက်ထဲတွင် အတိအကျ မြင်ဖူးသည်ဟု ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ အတွေ့အကြုံကို နားလည်ခြင်း အဓိပ္ပါယ် déjà rêvé ဆိုသည်မှာ နေရာသစ်တခုကို လက်တွေ့ သွားရောက်ကြည့်ရှုရာတွင် ယခင်က အိပ်မက်ထဲတွင် မြင်ဖူးသကဲ့သို့ ထူးဆန်းစွာ ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ အိပ်မက်မှတ်မိနိုင်မှု အိပ်မက်များကို မကြာခဏ မှတ်မိတတ်သော လူများတွင် ပိုမို ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အိပ်မက်ထဲတွင် မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သော “အိပ်မက်နယ်မြေ” နှင့် လက်တွေ့ နေရာ တူညီလာသောအခါ ယင်းခံစားချက် ပေါ်ပေါက်...
Post a Comment
Read more

လှုပ်ရှားမှုမမှန်ရောဂါများကို သက်သာစေသော အကောင်းဆုံး အစားအစာအစီအစဉ်

-
Image
(၁) TD ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ tardive dyskinesia (TD) သည် စိတ်ရောဂါဆိုင်ရာ ဆေးများ သောက်သုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုမမှန်ရောဂါ တခု ဖြစ်သည်။ မိမိမထိန်းချုပ်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများ၊ လက်ခုပ်ကန့်ခြင်း၊ မျက်နှာအကြွင်းအကျန် လှုပ်ရှားမှုများ စသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ (၂) ဦးနှောက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော ပြောင်းလဲမှုများ dopamine receptor ပိတ်ဆို့မှု oxidative stress နှင့် free radical ပျက်စီးမှု အာရုံကြော အချက်ပြ လမ်းကြောင်း မတည်ငြိမ်မှု ယင်းတို့ကြောင့် လှုပ်ရှားမှု မထိန်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ (၃) အစားအစာ၏ အရေးပါမှု ဆေးပြောင်းခြင်းတခုတည်း မလုံလောက်ပါ။ ရောင်ရမ်းမှု လျော့နည်းစေသော၊ dopamine ကို ထောက်ပံ့ပေးသော အစားအစာများသည် လက္ခဏာ လျော့နည်းစေရာတွင် အရေးပါသည်။ သိပ္ပံလေ့လာချက်တချို့အရ ၆ လအတွင်း လက္ခဏာ ၂၀–၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းနိုင်သည်။ (၄) အဓိက အာဟာရဓာတ်များ (က) Omega-3 အဆီအက်စစ်များ ဆော်လမွန်၊ ဆာဒင်ငါး ကဲ့သို့သော ငါးများ flaxseed walnut သစ်ကြားသီး avocado ထောပတ်သီး ပဲစေ့နှင့် သစ်စေ့များ အကျိုးကျေးဇူး — ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှု လျော့နည်းစေသည်။ (ခ) Folate နှင့် B ဗီတာမင်များ kale ကဲ့သို့ ...
Post a Comment
Read more

အမျိုးသားများနှင့် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ

-
Image
လက်ရှိ American Cancer Society နှင့် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ အချက်အလက်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသားများတွင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၈ ယောက်တွင် ၁ ယောက် သည် အသက်တလျှောက် တကြိမ်ခန့် ပရိုစတိတ် (ဆီးကျိတ်) ကင်ဆာ ဟု ရောဂါသတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါသည်။ “၈ ယောက်တွင် ၁ ယောက်” ဟု ဆိုခြင်းမှာ အသက်တလျှောက် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရနိုင်ခြေကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ ရောဂါဖြင့် အသက်ရှင်နေသူ အရေအတွက်လည်း မြင့်မားပါသည်။ လက်ရှိ အသက်ရှင်နေသူများ (Survivors) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ရောဂါရှိခဲ့ဖူးသူ သို့မဟုတ် လက်ရှိ ရောဂါဖြင့် အသက်ရှင်နေသူ အမျိုးသား ၃.၅ သန်းကျော် ရှိပါသည်။ အသက်တလျှောက် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ (အခြား အုပ်စုများ) အမေရိကန်ရှိ အနက်ရောင်အမျိုးသားများတွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်ပြီး ၆ ယောက်တွင် ၁ ယောက်ခန့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှု ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ရောဂါအသစ် ၃၃၃,၈၃၀ ခန့် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပါသည်။ ထို့ပြင် ၄၄ ယောက်တွင် ၁ ယောက်ခန့် သည် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနိုင်ပါသည်။ အသက်နှင့် ဆက်စပ်မှု အသက်ကြီးလာလျှင် ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားလာပါ...
Post a Comment
Read more