Posts

ဆီတို့ဟူး (Beancurd Tofu)

-
Image
ဆီတို့ဟူးသည် ပဲနို့ကို ချက်ကာ ခဲအောင်ပြုလုပ်ပြီး ပုံသဏ္ဌာန်တပ်ဆင်ထားသော ပဲအခြေပြု အစားအစာဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ် ၂၀ ကျော်မီကပင် စတင်အသုံးပြုလာခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် အာရှအစားအစာယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါသော အစားအစာတမျိုး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ ပြုလုပ်ပုံ အကျဉ်း ၁။ ပဲစိုကို နူးအောင်စိုပြီး ချက်၍ ပဲနို့ထုတ်သည်။ ၂။ ပဲနို့ကို coagulant (ဥပမာ– ကယ်လစီယမ်ဆားများ) ဖြင့် ခဲအောင်ပြုလုပ်သည်။ ၃။ ထို့နောက် ဖိနှိပ်၍ တုံးပုံသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်သည်။ အမျိုးအစားများ နူးပျော့တို့ဟူး (Silken tofu) – အရမ်းနူးပြီး ဟင်းချို၊ အချိုပွဲများတွင် သုံးသည်။ တင်းတို့ဟူး / တင်းပြင်းတို့ဟူး (Firm / Extra-firm tofu) – ကြော်ဟင်း၊ ချက်ဟင်းများတွင် သုံးသည်။ ကြော်တို့ဟူးဖောင်း (Fried tofu puffs) – အတွင်းလေဖြာပြီး ဟော့ပေါ့စသည့် ဟင်းများတွင် ထည့်သုံးသည်။ ဖောင်းရွက်တို့ဟူး (Yuba) – ပဲနို့ပေါ်ပေါ်ယံအလွှာကို ခြောက်သွားအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ အာဟာရတန်ဖိုး ပရိုတိန်း အရင်းအမြစ်ကောင်း ကိုလက်စတရော မပါ အနည်းငယ်သော သံဓာတ်၊ ကယ်လစီယမ် ပါဝင်နိုင် အဆီနည်း (အထူးသဖြင့် မကြော်သေးလျှင်) ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူး အပင်အခြေပြု ပရိုတိန်းအတွက် အထူးသင့်တော် နှလုံးသ...
Post a Comment
Read more

Common diseases shift ရောဂါများသည် အသက်အရွယ်အလိုက် ပုံစံပြောင်းလဲတတ်သည်

-
Image
ကလေးဘဝတွင် အရေးပေါ်ကူးစက်ရောဂါများ ပိုများပြီး၊ အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့် လူနေမှုပုံစံနှင့် ဆက်နွယ်သော နာတာရှည်ရောဂါများ ပိုများလာသည်။  အသက်ကြီးအရွယ်တွင် ကိုယ်အင်္ဂါစနစ်များ ပျက်စီးယိုယွင်းလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါများ ပိုမိုတွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကလေးများတွင် အဆုတ်ရောင်၊ အဆုတ်ကြပ်ကဲ့သို့ ကူးစက်ရောဂါများ၊ လူငယ်များတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများနှင့် ဒဏ်ရာများ၊ လူလတ်ပိုင်းတွင် အဝလွန်ခြင်းနှင့် သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း၊ အသက်ကြီးပိုင်းတွင် နှလုံးသွေးကြောရောဂါ၊ ဆီးချို၊ မှတ်ဉာဏ်ယိုယွင်းရောဂါတို့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အသက်အုပ်စုအလိုက် တွေ့ရလေ့ရှိသော ရောဂါများ — မွေးကင်းစနှင့် ကလေးများ (၀–၁၂ နှစ်) အအေးမိ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ (RSV)၊ တုပ်ကွေး၊ နားရောင်ရောဂါ၊ အဆုတ်ကြပ်ရောဂါ၊ အလာဂျီရောဂါများ။ လူငယ်အရွယ် (၁၃–၁၈ နှစ်) မျက်နှာဝက်ခြံ၊ စိတ်ကျရောဂါနှင့် စိတ်ပူပန်ရောဂါများ၊ အားကစားဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာများ။ လူငယ်အရွယ်ရောက်စ (၁၈–၃၄ နှစ်) အဝလွန်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ ၊ အရွယ်မတိုင်မီ ဖြစ်ပွားလာနိုင်သော ကင်ဆာရောဂါများ။ လူလတ်ပိုင်း (၃၅–၆၄ နှစ်) အဝလွန်ခြင်း၊ သွေးတွင်းအဆီမြင့်ခြင်း၊ သွေးဖိအားမြင့်ခြင်း၊ ဆီးချိုရေ...
Post a Comment
Read more

Socioeconomic status and Aging

-
Image
လူမှု–စီးပွားအဆင့်အတန်းနှင့် အသက်အရွယ်မြင့်တက်မှု  — အရင်းအမြစ်များ ပိုများသလောက် အသက်ရှည်နိုင်မှုလည်း ပိုမြင့်တက်သည်။ အမှန်ပါသလား။ ဟုတ်ကဲ့၊ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပါသည်။  လူမှု–စီးပွားအဆင့်အတန်း (Socioeconomic Status – SES) သည် ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှု၊ ဝင်ငွေ၊ ပညာရေးအဆင့်တို့ ပါဝင်သော အချက်များဖြစ်ပြီး အသက်ရှည်နိုင်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်မှုတို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်မှုရှိကြောင်း လေ့လာမှုများမှ ပြသထားပါသည်။  ဝင်ငွေမြင့်မားသော အုပ်စုများတွင် ပါဝင်သူများသည် ဝင်ငွေနိမ့်သော အုပ်စုများထက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် နှစ် ၆ နှစ်ကျော် ပိုရှည်စွာ အသက်ရှင်နိုင်ကြောင်း အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း လေ့လာချက်များက ပြသထားပါသည်။ ထိုကွာဟမှုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုရရှိနိုင်မှု၊ အာဟာရကောင်းမွန်မှု၊ စိတ်ဖိစီးမှုနည်းပါးမှုတို့ကြောင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနေပါသည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် အသက်ရှည်နိုင်မှုဆိုင်ရာ အဓိကတွေ့ရှိချက်များ — ၁။ အရင်းအနှီးကွာဟမှု အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အသက်ကြီးရွယ်အိုများအနက် ပိုင်ဆိုင်မှုအနည်းဆုံး ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ပါဝင်သူများ၏ သေဆုံးနှုန်းသည် ပိုင်ဆိုင်မှုအများဆုံး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအုပ်စုထက် နှစ်ဆ...
Post a Comment
Read more

ဇီဝအသက်နှင့် ဇာတာသက်

-
Image
ဇီဝအသက် (Biological age) သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ ဆဲလ်အဆင့် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို တိုင်းတာသည့် အသက်ဖြစ်ပြီး နေထိုင်ပုံနှင့် မျိုးရိုးဗီဇတို့၏ သက်ရောက်မှုကြီးမားစွာ ခံရသည်။ ပြက္ခဒိန်အသက် (Chronological age) သည် မွေးဖွားသည့်နေ့မှ စ၍ နှစ်ပေါင်း မည်မျှရှိပြီဆိုသည်ကိုသာ ရည်ညွှန်းသည်။ ပြက္ခဒိန်အသက်နှင့် မတူဘဲ ဇီဝအသက်သည် ပြောင်းလဲနိုင်သော အရာဖြစ်သည်။ ဇီဝအသက် နိမ့်သလောက် ရောဂါရှည်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ လျော့နည်းတတ်သည်။ အဓိက ကွာခြားချက်များ ပြက္ခဒိန်အသက် လူတဦး အသက်ရှင်လာသည့် နှစ်အရေအတွက် တိတိကျကျကို ဆိုလိုသည် (ဥပမာ — အသက် ၅၀ နှစ်)။ ဇီဝအသက် ဆဲလ်များ မည်မျှ လျင်မြန်စွာ အိုမင်းနေသည်ကို ဖော်ပြသည့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းအခြေပြု အသက်ဖြစ်သည်။ လူတဦး၏ စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ အသက်အရွယ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ထင်ဟပ်ပြသနိုင်သည်။ အမှန်တကယ် အသက်ထက် ငယ်နိုင်သလို ကြီးနိုင်သည်။ ဇီဝအသက်ကို သက်ရောက်စေသော အချက်များ မျိုးရိုးဗီဇသည် အခန်းကဏ္ဍ ၂၀ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ပါဝင်ပြီး၊ ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နေထိုင်ပုံ အချက်များကြောင့် သက်ရောက...
Post a Comment
Read more

"Old Age အိုပြီ”

-
Image
အသက် ၆၅ ကို အနားယူအဆင့် (retirement milestone) အဖြစ် ရိုးရာအားဖြင့် သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် လူများစွာက ထိုအသက်အရွယ်ကို “အလယ်အသက်” ဟုသာ သတ်မှတ်ကြပြီး “အိုပြီ” ဟု ခံယူခြင်းသည် အသက် ၇၀ အလယ်ပိုင်းမှ စတင်သည်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် လူအများစု၏ အမြင်အရ “အသက်အိုကာလ” သည် အသက် ၇၀ မှ ၇၅ ဝန်းကျင်တွင် စတင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သုတေသနများအရ အသက်ရှည်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ “အိုပြီ” ဟု သတ်မှတ်သည့် ကန့်သတ်ချက်လည်း နောက်ကျသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ “အိုပြီ” ဟု သတ်မှတ်ရာတွင် ရှုမြင်ပုံများ (၁) ကိုယ်ပိုင်ခံယူသတ်မှတ်ခြင်း လူတဦးသည် အသက်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ “အိုကာလ” စတင်သည့် အသက်ကို ပိုမိုနောက်ကျသို့ သတ်မှတ် tend ဖြစ်သည်။ ဥပမာ— အသက် ၆၄ နှစ်ရှိသူက “အိုကာလ” ကို ၇၄.၇ နှစ်တွင် စတင်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး၊ အသက် ၇၄ နှစ်ရှိသူက ၇၆.၈ နှစ်တွင် စတင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ (၂) သိပ္ပံဆိုင်ရာ “ပြောင်းလဲမှုအချက်အချာ” သုတေသနအချို့အရ ကိုယ်ခန္ဓာအိုမင်းခြင်းသည် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်သွားခြင်းသာ မဟုတ်ဘဲ အချို့အသက်အရွယ်များတွင် မော်လီကျူးအဆင့် ပြောင်းလဲမှုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့သော ပြောင်းလဲမှုများကြောင့...
Post a Comment
Read more

Air Pollution in Yangon ရန်ကုန်မြို့၏ လေထုညစ်ညမ်းမှု

-
Image
လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့တွင် အရေးကြီးသော ပြဿနာတရပ် ဖြစ်နေသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အချက်အလက်များအရ ရန်ကုန်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုအဆင့် မြင့်မားသည့် မြို့များထဲတွင် တမြို့အဖြစ် ပါဝင်နေပြီး၊ လေထုအတွင်း အမှုန်ငယ်ပမာဏ (Particulate Matter – PM) သည် ဘေးကင်းလုံခြုံအဆင့်ကို ပုံမှန်ကျော်လွန်လျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်မားရခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းတခုမှာ ယာဉ်အသွားအလာ ထူထပ်များပြားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယာဉ်များမှ ထွက်ရှိသော အငွေ့နှင့် အညစ်အကြေးများသည် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို များစွာ ဖြစ်စေသည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ လမ်းများမှာ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်လေ့ရှိပြီး၊ လူဦးရေ ဆက်လက်တိုးပွားလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသဖြင့် နောင်တွင် ယာဉ်အသွားအလာနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်သည်။ နောက်ထပ် အကြောင်းရင်းတခုမှာ စွမ်းအင်အတွက် လောင်စာသဘာဝဓာတ်များ (fossil fuels) ကို အဓိက အားထားသုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အိမ်ထောင်စုများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအများစုသည် ချက်ပြုတ်ရေးနှင့် အပူပေးရေးအတွက် ကျော...
Post a Comment
Read more

Cognitive Aging Explained အရွယ်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ

-
Image
ဦးနှောက်လည်း အသက်အရွယ်တိုးလာသည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်း (cognitive aging) သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်တရပ်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် အနုတ်လက္ခဏာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ နှစ်မျိုးစလုံး ရှိနိုင်သည်။ ထိုသက်ရောက်မှုများသည် လူတဦးချင်းအလိုက် အလွန်ကွာခြားကြသည်။ ဦးနှောက်များသည် အိုမင်းနှုန်း မတူကြသလို အိုမင်းပုံစံလည်း မတူကြပါ။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်းသည် ရောဂါတမျိုး မဟုတ်ကြောင်း သတိထားရမည်။ အသက်အရွယ်တိုးလာမှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုများသည် မွေးဖွားချိန်မှ စတင်ကာ အသက်တလျှောက်လုံး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတရပ်သာ ဖြစ်သည်။ အသက်တိုးလာသည့်အခါ ပညာမြင့်မားမှု၊ အတွေ့အကြုံကျွမ်းကျင်မှု၊ စကားလုံးအသုံးအနှုန်း (vocabulary) စသည်တို့ တိုးတက်လာနိုင်သော်လည်း သတင်းအချက်အလက် လုပ်ဆောင်နှုန်း (processing speed)၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်အမျိုးအစားအချို့တို့မှာ လျော့နည်းလာနိုင်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် လူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၈၇ ခန့်တွင် သဘာဝအိုမင်းဖြစ်စဉ်ကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို အနည်းအများ ခံစားရနိုင်သော...
Post a Comment
Read more