Posts

လူသားတွေက အဲလိုဘဲ

Image
ကျွန်တော် စာရေး၊ စာဖတ်နေစဉ်မှာ ရေနွေးကြမ်းနဲ့ ကော်ဖီ သောက်လေ့ရှိပါတယ်။ တခါတခါ မုန့်တမျိုးမျိုး၊ တခါတခါ အသီးတမျိုးမျိုး၊ တခါတခါ ကောက်ညှင်းပေါင်း စတာလေးတွေကိုလည်း စားလေ့ရှိပါတယ်။ တချို့အစားအသောက်တွေကို ပူနေမှသာ သဘောကျပြီး၊ တချို့ကိုတော့ အေးမှ။ အရသာမှာလည်း ချို၊ ချဉ်၊ စပ်၊ ငန်၊ ဖန်၊ ခါး။ စားရာတွေ အထိအတွေ့ ကိုလည်း အပျော့၊ အမာ၊ အနေတော်။ လူသားတွေက အဲလိုဘဲ။  (၁) မျိုးရိုးဗီဇ၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကြီးပြင်းလာရသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တို့အပေါ် မူတည်၍ အာရုံခံစားမှု နှစ်သက်တွယ်တာပုံချင်းမှာ တဦးနှင့်တဦး အလွန်တရာ ကွဲပြားခြားနားလှပါသည်။ ဇီဝကမ္မဗေဒသဘောအရ အပူအအေးကို အာရုံခံနိုင်သော ပရိုတင်းများ (TRPM5 ကဲ့သို့သော) နှင့် အပူချိန်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အရသာခံနိုင်စွမ်းရှိသော receptors များသည် အစားအစာတခုခု၏ ပူခြင်း၊ အေးခြင်းအပေါ် မူတည်၍ အချိုနှင့် အခါးအရသာကို ကျွန်ုပ်တို့ မည်မျှအထိ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားသိရှိနိုင်သည်ဆိုသောအချက်ကို ပြောင်းလဲပေးနိုင်စွမ်း ရှိကြပါသည်။ အရသာချင်း မတူညီရခြင်း အကြောင်းရင်းများ မျိုးရိုးဗီဇ (Genetics): လူတဦးချင်းစီအလိုက် အရသာခံဖု (taste receptors) များ၏ သိပ်သည်းဆနှင့် တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းမှာ က...

Virgin coconut oil အုန်းဆီသန့်

Image
ဆနွင်းကို သံလွင်ဆီနဲ့သောက်တာနဲ့ အုန်းပျိုဆီနဲ့သောက်တာ ဘယ်ဟာကပိုကောင်းပါသလဲစာအကြောင်း စောစောက တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ ဆရာဝန်က အုန်းပျိုဆီဆိုတာကို မကြားဘူးပါ။ တယောက်က  Virgin oil လို့ ကွန်မင့်ရေးတယ်။ ဆရာဝန်က Trade name ထင်နေတာ မဟုတ်ဘူးတဲ့။  "Virgin oil" (ဆီသန့်) ဆိုသည်မှာ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် (Trade name) သို့မဟုတ် ပိုင်ရှင်အမည်နာမဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသော အမှတ်တံဆိပ် (Proprietary brand) တခု မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သံလွင်ဆီကောင်စီ ကုန်သွယ်မှုစံနှုန်း (International Olive Council Trade Standard) ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲမှု အဖွဲ့အစည်းများက သတ်မှတ်ပြဌာန်းထားသည့် စီးပွားဖြစ် အရည်အသွေးအဆင့်အတန်းနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ စံနှုန်းတခုသာ ဖြစ်သည်။ ယင်းဆီ (အထူးသဖြင့် သံလွင်ဆီ) ကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ပြုပြင်စီရင်ခြင်း၊ အပူပေး၍ ပြောင်းလဲစေခြင်း သို့မဟုတ် အခြားဓာတုဖျော်ရည်များ ရောစပ်ထည့်သွင်းခြင်း လုံးဝ မရှိဘဲ၊ စက်မှုနည်းပညာဖြင့် ညှစ်ထုတ်သည့်စနစ် (ဥပမာ- အပူမပေးဘဲ အေးခဲ၍ ညှစ်ထုတ်ခြင်း - cold-pressing) ဖြင့်သာ တိကျစွာ ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ Virgin oil အကြောင်း တင်ပ...

"အုန်းဆီကိုကို ဘယ်လိုအုန်းသီးမျိုးကနေ ထုတ်ရသလဲ"

Image
ဖြည့်စွက်စာ ဘလာဘလာဘလာ နေရာမှာ အဆီအငေါ်မတည့်တာတွေကို ခဏခဏတွေ့ရတယ်။ လိုက်မရှာဘဲ တွေ့နေတာ။ အုန်းပျိုဆီ တဲ့။ တခါမှ မကြားဘူးပါ။ အုန်းဆီဆိုတာ စားအုန်းဆီနဲ့ ခေါင်သုံးဆီ ရှိတယ်။ "အုန်းဆီကိုကို ဘယ်လိုအုန်းသီးမျိုးကနေ ထုတ်ရသလဲ" အုန်းဆီကို ရင့်မှည့်သော အုန်းသီးများ (ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၁ လမှ ၁၂ လသား အရွယ်) မှသာ သီးသန့် ထုတ်လုပ်ပါသည်။ ရင့်မှည့်သော အုန်းသီးများတွင် မာကျောသော အညိုရောင် အုန်းမှုတ်ခွံနှင့် အုန်းဆီ တည်ရှိရာ ထူထဲပြီး အမျှင်ဓာတ် ကြွယ်ဝသော အုန်းသီးအသားများ ရှိကြသည်။ ပျိုတိုင်း၊ နုတိုင်း၊ အရွယ်မရောက်တိုင်း ကောင်းတာ မဟုတ်ပါ။ စကာလုံး ဆန်းတိုင်း၊ အမည်ကို ထင်သလိုပေးတိုင်းလည်း အဟုတ်ထင်မနေနဲ့။ ဘာကြောင့် ရင့်မှည့်သော အုန်းသီးများကို သုံးသလဲ အဆီဓာတ် ပါဝင်မှု မြင့်မားခြင်း: ရင့်မှည့်သော အုန်းသီး၏ အသားတွင် အဆီဓာတ် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပါဝင်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် အုန်းဆီကို ထိရောက်စွာ ညှစ်ထုတ်နိုင်ပြီး အထွက်နှုန်း မြင့်မားစေသည်။ ထူထဲသော အုန်းသား: အစိုင်အခဲဖြစ်သော အုန်းသီးအတွင်းသား (endosperm) သည် အပြည့်အဝ ဖွံ့ဖြိုးပြီး၊ ခိုင်မာကာ လော်ရစ်အက်ဆစ် (lauric acid) နှင့် အလတ်စား ကွင်းဆက် ထရိုင်ဂလစ်စရိုက် (...

Ectodermal Dysplasias မျက်နှာပြင်လွှာ ဖွံ့ဖြိုးမှု ချို့ယွင်းသည့် ရောဂါစု

Image
ဆရာရှင့် ကျွန်မ တို့ မှာ သမီးလေး ၁ ယောက်ရှိပါတယ် Endodermal dysplasia ပါ  syndrome ကလေးပါ ဉာဏ်ရည်ကော အကုန်ကောင်းပါတယ် မျက်ရည်လမ်းကြောင်းပိတ် ပုခုံးမှာလဲ Seborrheic dermatitis ခြေသည်း လက်သည်း fungus ခြေ ၂ ချောင်းပူး ကျွန်မ တို့ ဇနီးမောင်နှံမှာ အထက်ဖေါ်ပြပါ လက္ခဏာတွေတစ်ခု(တခု)မှမပါဘဲ သမီးလေးမှာ ဘာလို့ပါရတာလဲ ရှင် အဲ့အပြင် နှုတ်ခမ်းကွဲ / အာခေါင် ကောပါ Ectodermal dysplasias ဆိုသည်မှာ သန္ဓေသားဘဝ မျက်နှာပြင်လွှာ (embryonic ectoderm) မှ ဖွံ့ဖြိုးလာသော ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော နေရာများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ချို့ယွင်းမှုကို ဖြစ်စေသည့် ရှားပါး မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ရောဂါစုတစု ဖြစ်ပြီး အမျိုးအစားပေါင်း ၁၈၀ ကျော် ရှိပါသည်။ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းများတွင် ဆံပင် (မွေးညင်း)၊ သွား၊ လက်သည်းခြေသည်း၊ ချွေးဂလင်း နှင့် အရေပြားတို့ ပါဝင်သည်။ ဤရောဂါသည် မွေးရာပါဖြစ်ပြီး တသက်တာလုံး ဂရုတစိုက် ကုသစီမံရန် လိုအပ်သည့်အပြင် များသောအားဖြင့် မျိုးရိုးလိုက်သည့် ဗီဇပုံစံအတိုင်း ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အဓိက လက္ခဏာများနှင့် ရောဂါအခြေအနေများ Ectodermal dysplasia အမျိုးအစား အမြောက်အမြား ရှိသေ...

Walking ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်သောလမ်းလျှောက်နည်း

Image
မေးခွန်းတခု = ဆရာခင်ဗျာ ကျနော်ကအထိုင်များသူပါ ညနေတိုင်းတော့ လမ်းလျှောက်ပါတယ် ဆယ့်ငါးမိနစ်တခါနားရပါတယ် ခြေသလုံးတွေတောင့်တင်းပြီးနာလာပါတယ် ငါးမိနစ်လောက်နားပြီးရင် ပြန်လျှောက် လို့အကောင်းပါဘဲ ဘာဖြစ်လို့လဲသိပါရစေခင်ဗျား။ မေးခွန်းမေးသူ အသက် မသိပါ။ ကျွန်တော်လို့သုံးတဲ့အတွက် အမျိုးသား ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါတောင် မန္တလေး၊ မုံရွာမှာ အမျိုးသမီးတွေကပါ ကျွန်တော် (ကျနော်) လို့ သုံးကြတယ်။ အသက်မငယ်တော့သူတိုင်းရဲ့ သွေးတိုး၊ ဆီးချိုနဲ့ ကိုလက်စထောလည်း သိရချင်တယ် ကျား ဖြစ်စေ မ ဖြစ်စေ အသက်ရလာသူတိုင်း ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု လိုကြပါတယ်။ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် လမ်းလျှောက်တာ ကောင်းတယ်။ လမ်းလျှောက်နည်းစာတွေ တင်ပြထားပါတယ်။ 13 Good Reasons to Walk the Walk လမ်းလျှောက်သင့်ကြောင်း ၁၃ ချက် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2025/07/13-good-reasons-to-walk-walk.html Walking လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် အစာစားချိန် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2023/07/walking.html Walking Problems လမ်းလျှောက်ခြင်း ပြဿနာများ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2025/04/walking-problems.html Long walking and health ခရီးရှည်လမ်းလျှောက်သူတွေမှာ ခံစားရနိုင်တဲ့ က...

စာမရေးတတ်တဲ့သူက အသံဖိုင်နဲ့ အကြံတောင်းရင်ရော

Image
ခဏခဏတင်ပြထားပါတယ်။ ကျွန်တော်က အသံဖိုင်တွေ မဖွင့်ပါ။ ရုပ်သံသံဖိုင်တွေကိုလည်း မဖွင့်ပါ။ စာရေးတာ သတ်ပုံတွေမှာနေလည်း နားလည်ရင် ဖြေတတ်ရင် ဖြေတယ်။ မေးခွန်းကို နားမလည်ရင် ပြန်မေးတယ်။ ကျွန်တော့မှာ နိုင်ငံရေးလုပ်စဉ်ကလို ရုံးခန်းမရှိပါ။ အသံတွေ ရုပ်သံတွေထဲမှာ ဘာတွေ ပြောဆိုထားလဲ မသိနိုင်။ ကျွန်တော့်အနားမှာ တခါတခါကလေးတွေ၊ တခါတခါဧည့်သည်တွေ၊ တခါတခါ လူက ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ။ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်မှာ။ ကျန်းမာရေးမေးတာမှာလည်း ပုံတွေ မပို့ပါရန်လို့ စည်းကမ်းလုပ်ထားတယ်။ ဆေးစစ်ချက်စာကိုသာ ဖတ်ချင်တယ်။ အနာ၊ ဒဏ်ရာပုံတွေ မလိုအပ်ပါ။ ခေတ်ပျက်လာတော့ လူတွေကလည်း ယဉ်ကျေးမှုနည်းလာကြတယ်။ တချို့က အညစ်အကြေးပုံတွေ၊ တချို့က ကျား-မ လိင်အင်္ဂါပုံတွေ (ကန်တော့) ပို့ကြတယ်။ အဆင်သင့်လို့ ထပ်ပြီး တင်ပြဦးမယ်။ ကျွန်တော့ ဖေ့စ်ဘွတ်စာမျက်နှာတွေကို အတုလုပ်ပြီး မေးခွန်းတွေ ဖြေနေကြတာ ရှိတယ်။ အတုကို အမျိုးသမီးရောဂါမေးကြတယ်။ ဆရာဝန်အတုကနေ မမြင်ကွယ်ရာနေရာ ပုံတောင်း ပို့တဲ့သူကလည်း ပို့သတဲ့။ နောက်တော့ ငွေညှစ်သတဲ့။ တခြားညစ်နည်းတွေကိုတော့ မသိပါ။ ကာယကံရှင်တွေက ပြန်ပြောကြလို့သာ သိတာ။ အဲလို အတုစာမျက်နှာတွေက သိသမျှ ၄-၅-၆ ခု။ ရီပို့တွေ အခါ ၄၀-၅၀- ကျော်လုပ်ပြီမ...

MDR-TB ဆေးယဉ် တီဘီ ပြဿနာကြီး

Image
မေးခွန်း = Spot က ၆လ TB ဆေးသောက်မှပျောက်တာလား ၃လအောက် (not TB Med.) တခြား အဆုတ်ဆေးတွေနဲ့ရောပျောက်လား ပြန်စာ ဆေးပညာအရ လင့် ပို့ထားပြီး။ ဆေးပညာနဲ့ ကျန်းမာရေးမှာ ဈေးဆစ်သလိုတော့ မရှိပါ။ ယူအက်စ်အေမှာ လင့်ထဲကအတိုင်းသာ ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ ယူအက်စ်အေမှာ TB ကို HIV ထက်ပိုပြီးဂရုစိုက်တယ်။ ပြည်ဝင်ခွင့်ရာပြီးသူတိုင်းကို ဆေးစစ်တယ်။ စစ်တာကလည်း သူတို့အသိအမှတ်ပြုဆေးခန်းနဲ့ ဓါတ်ခွဲခန်းမှာသာ လုပ်ရတယ်။ TB သံသယ နည်းနည်းလေးရှိတာနဲ့ ဆေး ၆ လ သောက်ပြီးမှသာ လာခွင့်ပေးတယ်။ TB ကုသနည်းတွေ့လည်း ပြောင်းလာတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆရာဝန်လုပ်ခဲ့ရစဉ်က ထိုးဆေး + စာဆေး တနှစ်။ နောက် ၉ လာ။ ထိုးဆေးမလိုတော့။ အခု WHO သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း။ လိုက်နာမှု % မကောင်းတဲ့တိုင်းပြည်တွေမှာ MDR-TB ဆေးယဉ် တီဘီက ပြဿနာကြီး။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆေးယဉ်ပါး တီဘီနှင့် ရီဖမ်ပီစင် ဆေးယဉ်ပါး တီဘီရောဂါ (MDR/RR-TB) ဝေဒနာ အဆိုးရွားဆုံး ခံစားနေရသည့် နိုင်ငံများအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများနှင့် စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြတ်တောက်မှုများကြောင့် ဆေးဝါးထောက်ပံ့မှုနှင့် ရောဂါရှာဖွ...