Posts

AI နှင့် ရင်သားကင်ဆာ စောစီးစွာ ရှာဖွေခြင်း

Image
AI-driven breast cancer detection ယနေ့ခေတ်တွင် အတုဉာဏ် (AI) ကို အသုံးပြု၍ mammogram ပုံများကို ခွဲခြမ်းစစ်ဆေးနိုင်လာပါသည်။ ဤနည်းပညာသည် ရင်သားကင်ဆာကို ပိုမိုစောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ရန် အထောက်အကူဖြစ်နေပါသည်။ (၁) "AI က ဘာလုပ်ပေးနိုင်သလဲ" ၁။ ကင်ဆာကို ပိုမိုတွေ့နိုင်သည် AI သည် mammogram ပုံများကို အသေးစိတ် ခွဲခြမ်းကြည့်နိုင်သောကြောင့် ကင်ဆာရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ၂၀% ကျော်အထိ တိုးနိုင်သည် ဟု သုတေသနများတွင် တွေ့ရပါသည်။ ၂။ အစောပိုင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့နိုင်သည် ကင်ဆာသည် သေးငယ်သေးသည့် အဆင့်တွင်ပင် AI က ဖော်ထုတ်နိုင်ပါသည်။ ၃။ ဆရာဝန်များကို အကူအညီပေးသည် AI သည် ရေဒီယိုလိုဂျစ်ဆရာဝန်များအတွက် ဒုတိယဖတ်ရှုသူ အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး ပုံများကို ပြန်လည်စစ်ဆေးပေးနိုင်ပါသည်။ ၄။ အန္တရာယ်မြင့်သူများကို ခွဲခြားနိုင်သည် AI သည် လူနာတဦး၏ အနာဂတ်တွင် ရင်သားကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ကိုလည်း ခန့်မှန်းပေးနိုင်သည်။ ၅။ ဝေးလံသောဒေသများတွင်လည်း အသုံးဝင်သည် AI ကြောင့် mammogram ပုံများကို အဝေးမှ စစ်ဆေးနိုင်သဖြင့် အထူးကုဆရာဝန် မရှိသော ဒေသများတွင်လည်း အသုံးဝင်နိုင်ပါသည်။ AI သည် ဆရာဝန်ကို အစားထိုးပါသလား မဟုတ်ပါ။ AI သည် ဆရာဝန်ကို အစာ...

ငါးပူတင်းစားမိလို့ သေနိုင်ပါသလား

Image
ငါးပူတင်း (pufferfish / fugu) ကို မှားယွင်းပြင်ဆင်၍ စားမိလျှင် သေဆုံးနိုင်ပါသည်။ ငါးပူတင်းတွင် tetrodotoxin (TTX) ဟုခေါ်သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် အဆိပ် ပါဝင်နိုင်သည်။ ဤအဆိပ်သည် အထူးသဖြင့် — အသည်း အူ မျိုးအိမ် (ovary) အသားအချို့တို့တွင် တွေ့ရတတ်သည်။ tetrodotoxin သည် အာရုံကြောများကို ပိတ်ဆို့စေပြီး ကြွက်သားများ မလှုပ်နိုင်တော့အောင် လုပ်၍ အသက်ရှူမရခြင်းဖြင့် သေဆုံးစေနိုင်သည်။ အဆိပ်လက္ခဏာများ စားပြီး ၁၀ မိနစ်မှ ၃ နာရီအတွင်း အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သည်။ နှုတ်ခမ်းနှင့် လျှာ မူးတတ်ခြင်း / မလှုပ်နိုင်ခြင်း လက်၊ ခြေ ထုံသွားခြင်း မူးဝေခြင်း ကြွက်သား အားနည်းခြင်း အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း ပြင်းထန်လျှင် ➡️ အသက်ရှူရပ်ပြီး သေဆုံးနိုင်သည် တိကျသော ဆေးမရှိသေးပါ။ ဆေးရုံတွင် အသက်ရှူအထောက်အကူ နှင့် အရေးပေါ်ကုသမှု ပြုလုပ်ရသည်။ ဘယ်နိုင်ငံတွင် အန္တရာယ်နည်းသလဲ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် fugu ကို စားသောက်နိုင်သော်လည်း လိုင်စင်ရှိသော ကျွမ်းကျင်ချက်ပြည့်ဝသည့် စားဖိုမှူးများသာ ပြင်ဆင်ခွင့်ရှိသည်။ ၁။ Tetrodotoxin Toxicology ဆေးပညာအသုံးအတွက် ရိုးရှင်းသော အကျဉ်းချုပ် Tetrodotoxin (TTX) သည် ပူတင်းငါး (pufferfish)၊ blue-ringed octopus၊ ...

Bad Obstetric History ဆိုးရွားသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရာဇဝင်ရှိသူ

Image
ဆရာ ‌တခုလောက် မေးခွင့်ပြုပါ ကျွန်နော့်အမျိုးသမီး အသက် ၃၅ ခုသူ့မှာ ကိုယ်ဝန် ရှစ်ပါတ်လောက်ရှိပါပြီ ပထမ ကလေးတုန်းက မွေးပြီး ၁၉ ရက်နဲ့ ဆုံးသွားခဲ့ပါတယ် မွေးတာလည်း ရှစ်လနဲ့ မွေးတာပါ ကလေးက လေးပေါင်ပဲရှိပါတယ် မွေးရာပါ နှစ်လုံးအားနည်းတာ ပါလာပြီး အရေးပေါ်ခန်းမှာပဲထားရတာပါ အဲဒါ ခု ကိုယ်ဝန်အတွက် နေထိုင်စားသောက်ပုံနဲ့ ဆောင်ရန် ရှောင်ရန်လေးတွေ သိချင်ပါတယ်။ ဖြေပေးပါဦးဆရာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဗျာ ပထမကလေးက ယောကျာ်းလေးပါဆရာ။ ပြန်စာ ဆေးပညာအရ ဖြေကြားပါမည်။ ကိုယ်ဝန်ကံမကောင်းတဲ့ မိခင်တချို့ ရှိတယ်။ အစားအသောက်၊ အနေအထိုင်လိုအပ်လို့မဟုတ်ဘဲ တခြားအချက်တွေကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဆိုးရွားသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရာဇဝင်ရှိသူဆိုသည်မှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ရာတွင် မကောင်းသော ရလဒ်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အတိတ်သမိုင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့်— ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ခြင်း သန္ဓေကလေး မမွေးမီ သေဆုံးခြင်း အချိန်မတိုင်မီ မွေးဖွားခြင်း မွေးပြီး မကြာမီ ကလေးသေဆုံးခြင်း စသည့် အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက နောက်ထပ် ကိုယ်ဝန်ဆောင်မှုများတွင် အန္တရာယ်ပိုများနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေသိရှိနိုင်ရန် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ အကြောင်းများ ဟော...

Rod of Asclepius မြွေတကောင်သာ လှည့်ပတ်ထားသော တိုင်တခုပါဝင်သည့် ဆေးပညာသင်္ကေတ

Image
တင်ထားတာတခု = ဆရာဝန်တွေကို သွားရှုပ်လို့မရဘူး သူတို့ဘာသာတောင် အလိုလိုနေရင်းတိုင်ပတ်နေကြတာ ဆေးပညာရဲ့ဖခင်ကြီး ဟစ်ပိုကရေးတီးရဲ့ symbol ကိုပဲကြည့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့တံဆိပ် ဆေးကျောင်းတွေရဲ့တံဆိပ်ကိုပဲကြည့်လေ မြွေကတိုင်ပတ်နေတာ တခါတလေ တကောင်ထဲပတ် တခါတလေနှစ်ကောင် မှတ်ချက် = Asclepius ရဲ့ အသုံးပစ္စည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆေးပညာကို ကိုယ်စားပြုသော သင်္ကေတတခုတွင် တိုင်တခုကို မြွေတကောင် သို့မဟုတ် မြွေနှစ်ကောင် လှည့်ပတ်ထားသည့် ပုံကို မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ ဤသင်္ကေတကို အများအားဖြင့် “ကာဒူစီးယပ် (Caduceus)” ဟု ခေါ်ကြပြီး ဆေးဆိုင်များ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီများ၏ အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် အသုံးများသည်။ သို့သော် “ကာဒူစီးယပ်” ဟူသော စကားလုံးသည် အဓိပ္ပါယ် သီးခြားရှိပြီး သမိုင်းတလျှောက် အမှန်တကယ် ပထမဆုံး ဆေးပညာသင်္ကေတ ဖြစ်သော “အက်စကလီပီးယပ်၏ တိုင် (Rod of Asclepius)” နှင့် မကြာခဏ ရောထွေး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ Rod of Asclepius သည် မြွေတကောင်သာ လှည့်ပတ်ထားသော တိုင်တခု ပါဝင်သည့် သင်္ကေတဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကေတသည် ဂရိဒဏ္ဍာရီအရ ကုသခြင်းနှင့် ဆေးပညာ၏ နတ်ဘုရား Asclepius နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ တရာနှစ်ကျော်ကြာကာလအတွင်း Caduceus ကို Rod of...

Mixed Solid and Cystic Nodule သိုင်းရွိုက်ဂလန်အတွင်းရှိ အစိုင်အခဲနှင့် အရည်ပါ အကျိတ်

Image
မင်္ဂလာပါဆရာ ‎ကျမအသက် ၄၆ နှစ်ပါ။ ‎USG က ‎Right thyroid ➜ mixed solid + cystic nodule ‎အရွယ်အစား 2.6 × 2.4 × 2.9 cm ‎Ca++ (calcification)  ‎Left thyroid ➜ small spongiform nodule 0.3 × 0.4 cm (TR-2) ‎Blood Test က ‎TSH = 3.52 (Normal) ‎Free T4 = 10.93  ‎ဆရာဝန်က ညာဘက်လည်ပင်းအကြိတ်(အကျိတ်)ကို ဇူလိုင်လမှာခွဲမယ်၊ ဘယ်ဘက်ကိုမှီရင်ဆွဲထုတ်ပေးမယ် မမှီဘူးဆိုရင် ဒီအတိုင်း ထားမယ်ပြောပါတယ် ဆရာ။ ‎ဘယ်ဘက်ကို မခွဲဘဲထားရင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်လားဆရာ။ ‎လည်ပင်းကြီးရောဂါက ဘာလို့ဖြစ်တာလဲဆရာ။ သိုင်းရွိုက်ဂလန်တွင် တွေ့ရသော အစိုင်အခဲနှင့် အရည်ပါ အကျိတ်သည် အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ကင်ဆာမဟုတ်သော (benign) အကျိတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအကျိတ်များတွင် အရည်ပါနေရာများနှင့် အစိုင်အခဲအသားတည်ဆောက်ပုံများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင် ကြသည်။ သိုင်းရွိုက်အကျိတ်များ၏ ၉၅% ကျော်မှာ ကင်ဆာမဟုတ်ကြသော်လည်း mixed nodule များ (complex cyst ဟုလည်း ခေါ်သည်) တွင် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေ ၃.၃% မှ ၁၇.၆% ခန့် ရှိနိုင်သည်။ ထိုအကျိတ်များကို အများအားဖြင့် ultrasound ဖြင့် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် အရွယ်ကြီးလာခြင်း သို့မဟုတ် သံသယဖြစ်စရာ လက္ခဏာများရှ...

High blood pressure သွေးတိုးရောဂါ

Image
နေ့ချင်းညချင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါ မဟုတ်သကဲ့သို့ တညတည်းဖြင့်လည်း မကောင်းရာမှ ကောင်းလာသွားသော ရောဂါ မဟုတ်ပါ။ သင်နေ့စဉ် ရွေးချယ်စားသုံးသော အစားအစာများသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ သွေးကြောများ၏ အားတင်းမှုနှင့် ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်မှုကို တဖြည်းဖြည်း သက်ရောက်မှုရှိစေသည်။ တားမြစ်ချက်များကိုသာ အာရုံစိုက်နေမည့်အစား ကျန်းမာရေးကို အားဖြည့်ပေးနိုင်သော အရာများ ကို အာရုံစိုက်ပါ။ ကျန်းမာသော သွေးလည်ပတ်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်သော အစားအစာများမှာ — 🥦 ဘရိုကိုလီ (Broccoli) — potassium၊ vitamin K နှင့် antioxidant များ ပါဝင်၍ သွေးကြောလုပ်ဆောင်မှုကို အထောက်အကူပြုသည်။ 🍇 စပျစ်သီး (Grapes) — polyphenol များ ပါဝင်၍ သွေးလည်ပတ်မှု ကောင်းမွန်စေရန် ကူညီပေးသည်။ 🥔 အာလူး (အခွံပါ) — potassium နှင့် magnesium အရင်းအမြစ်ကောင်းဖြစ်၍ သွေးဖိအားကို ထိန်းညှိရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်။ 🫘 ကုလားပဲ (Chickpeas) — အပင်အခြေပြု protein နှင့် fiber များ ပါဝင်၍ နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ် တည်ငြိမ်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။ 🫒 Extra virgin သံလွင်ဆီ (olive oil) — နှလုံးကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းသော အဆီများ ပါဝင်ပြီး သွေးကြောများ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်မှ...

Hypertension သွေးတိုးရောဂါ

Image
ဆရာရှင့် သွေးတိုးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ရှာဖတ်ထားတာပါ မြန်မာလိုပြန်ပီး(ပြီး) facebook ပေါ် မျှဝေပေးပါဦးရှင့် မြန်မာလိုနားမလည်လို့ပါ သွေးတိုးရောဂါသည် သွေးကြောနံရံများအပေါ် သွေးဖိအား အမြဲတမ်း မြင့်နေသော အခြေအနေဖြစ်ပြီး “silent killer” တိတ်တဆိတ်လူသတ်သမား ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အများအားဖြင့် လက္ခဏာမထင်ရှားသော်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါများကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ကုသမှုတွင် ဘဝနေထိုင်မှုပြောင်းလဲခြင်း (အစားအစာထိန်းခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်း) နှင့် ဆေးဝါးကုသမှု (ACE inhibitors၊ diuretics စသည်) ပါဝင်သည်။ အဓိက အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောအချက်များ မှာ — အသက်အရွယ်တိုးလာခြင်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ၊ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ မသင့်လျော်သော အစားအစာများ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ Hypertension ၏ အဆင့်များ အဆင့် သွေးဖိအား (mmHg) Normal Systolic < 120 နှင့် Diastolic < 80 Elevated Systolic 120–129 နှင့် Diastolic < 80 Stage 1 Hypertension Systolic 130–139 သို့မဟုတ် Diastolic 80–89 Stage 2 Hypertension Systolic ≥ 140 သို့မဟုတ် Diastolic ≥ 90 Hypertensive Crisis Systolic ≥ 180 နှင့်/သို့မဟုတ် Dias...