Menopausal Mood Swings အမျိုးသမီးများ သွေးမဆုံးမီကာလအတွင်း စိတ်ခံစားမှု ပြောင်းလဲမှုများ

(ကန်တော့)

မေးခွန်းတခု = ဆရာရှင့်မဂ်လာပါ အကူအညီတောင်းစရာလေးရှိလို့ပါ။ အသက် ၄၄ နှစ်အရွယ် အမျိုးသမီး အပျိုကြီးပါဆရာ။ အခုအခြေအနေက သူမှာစိတ်ပုံမှန်မဟုတ်ဖြစ်နေတယ် ကြောက်နေတဲ့ပုံစံ အမျိုးပေါ့ အဒါ မီးယပ်နဲ့ဆိုင်လားရှင့် အရင်က ဓမ္မတာလာတာတော့ပုံမှန် အခုကြတရက်လောက်ပဲလာတယ်။ သူကလူပြုစားတယ်ထင်နေတာပေါ့ ညနေဘက်ကိုခေါင်းကိုက်တယ် ကိုယ်လက်တွေတုန်တယ် ဟိုတလောကရွာဘက်မှာ စစ်ဖြစ်တော့ AS ကလဲ အနားမှာလေးလုံးကျတော့ အဒါလဲလန့်နေလားမသိဘူး ဆေးရုံဆေးခန်းသွားလို့ အဆင်မပြေတဲ့မိသားစုဖြစ်လို့ပါ

ပြန်စာ

အမျိုးသမီးများ သွေးမဆုံးမီကာလတွင် အီစထရိုဂျင်ဟော်မုန်း ပမာဏ လျော့နည်း၍ မတည်ငြိမ်ပြောင်းလဲနေခြင်းကြောင့် စိတ်ခံစားမှုအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုပြောင်းလဲမှုများသည် serotonin နှင့် dopamine ကဲ့သို့သော ဦးနှောက်ဟော်မုန်းများကို ထိခိုက်စေပြီး စိတ်အခြေအနေကို မတည်ငြိမ်စေသည်။ ထိုသဘောကြောင့် စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများ၊ စိတ်အတက်အကျများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အချို့အတွက် ပြင်းထန်သော PMS လက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူသော်လည်း၊ အချို့တွင် အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ကျရောဂါပုံစံလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အပူတက်ခြင်း (hot flashes) ကြောင့် အိပ်ရေးပျက်ကွက်ခြင်းနှင့် ဘဝဖိအားများလည်း လက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေတတ်သည်။

အရေးပါသော အချက်များ

၁။ ပုံမှန်တွေ့ရသော လက္ခဏာများ

စိတ်နူးညံ့လွယ်ခြင်း

“ကိုယ်မိမိမဟုတ်သလို” ခံစားရခြင်း

စိတ်အတက်အကျ မြန်မြန်ဖြစ်ခြင်း

စိတ်တိုလွယ်ခြင်း၊ ဒေါသပြင်းထန်ခြင်း

စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း

အချို့တွင် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်း

၂။ ဖြစ်ပေါ်ရသည့် အကြောင်းရင်း

အီစထရိုဂျင် ဟော်မုန်း ပမာဏ လျော့နည်း၍ မတည်ငြိမ်ပြောင်းလဲခြင်း

serotonin (စိတ်ညှိနှိုင်းဟော်မုန်း) လျော့နည်းခြင်း

dopamine ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဆုလာဘ်ခံစားမှု၊ လှုံ့ဆော်မှုနှင့် စိတ်ခံစားမှု ထိခိုက်ခြင်း

၃။ “ဦးနှောက်မမြင်သာခြင်း” (Brain Fog)

အာရုံစိုက်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းခြင်း

မှတ်ဉာဏ် အနည်းငယ်ပျက်ယွင်းခြင်း

အာရုံစုစည်းရခက်ခြင်း

၄။ အန္တရာယ်ပိုမိုရနိုင်သော အုပ်စုများ

စိတ်ကျရောဂါ ရာဇဝင်ရှိသူ

စိုးရိမ်ပူပန်ရောဂါ ရာဇဝင်ရှိသူ

PMS ရာသီမလာခင် ဖြစ်ချင်တာတွေ ပြင်းထန်ဖူးသူ

ကလေးမွေးပြီးနောက် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ဖူးသူ

စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ကူညီနည်းများ

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းလမ်းများ

ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းနှင့် တိုင်ပင်၍ Hormone Replacement Therapy (HRT) စဉ်းစားနိုင်သည်

စိတ်ကျရောဂါဆေးများ (ဥပမာ SSRIs) အသုံးပြုနိုင်သည်

ဘဝနေထိုင်မှုပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း

ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု (ယောဂ၊ လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ cardio လေ့ကျင့်ခန်းများ)

အာဟာရညီမျှသော အစားအစာစားခြင်း

ကော်ဖီနှင့် အရက် လျော့နည်းသုံးစွဲခြင်း

အိပ်ရေးအနားကောင်းမွန်စေရန် စနစ်တကျ စီမံခြင်း

စိတ်-ကိုယ် ပေါင်းစပ် နည်းလမ်းများ

Cognitive Behavioral Therapy (CBT)

သတိပဋ္ဌာန် လေ့ကျင့်ခြင်း (စစ်မှန်သော၊ အလွန်အကျွံ မဟုတ်သော)

တရားထိုင်ခြင်း (စစ်မှန်သော၊ အလွန်အကျွံ မဟုတ်သော)

အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း

ပံ့ပိုးမှု

အတူတူ ပြောင်းလဲမှုကြုံတွေ့နေသူများနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်း

ဘဝဖိအားများ လျော့နည်းစေရန် စီမံခြင်း

Antidepressant and premenstrual syndrome စိတ်မကျဆေးနဲ့ ရာသီလာစဉ်ခံစားရတာတွေကို သက်သာစေနိုင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/12/antidepressant-and-premenstrual-syndrome.html

PMS ရာသီမလာခင် ဖြစ်ချင်တာတွေ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/06/pms.html

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ