ပဲထမင်း ဋီကာ

(၁) ပဲထမင်း ကို အလွယ်တကူ ချက်နည်း

ညကတည်းကကုလားပဲနဲ့ ဆန်ရေစိမ်ထားလိုက်တယ် မနက်မှရေစစ်ထားပြီး ကြက်သွန်နီ၊ ဂျင်း ဆီသတ်‌ပြီး ကုလားပဲရယ်ဆန်ရယ်ထည့်ကြော်ပြီး ထမင်းပေါင်းအိုးထဲပြောင်းထဲ့ပြီးချက်လိုက်တယ်။ (အဝင်း)

(၂)

စားလို့အရမ်းကောင်းတဲ့ ပဲထမင်းချက်

ပါဝင်ပစ္စည်းများကတော့ ဆန်၊ ကုလားပဲ၊ သစ်ကြပိုးခေါက်၊ ကရဝေးရွက်၊ နာနတ်ပွင့်၊ ဆီ၊ ဆားတို့လိုအပ်ပါမယ် (The Myanmar food industry guide)

(၃)

ပဲထမင်းကြက်သားဟင်း ဆိမ့်ဆိမ့်မွှေးမွှေးလေး... (AYE MYAT PHYO)

(၄)

AI

ပဲထမင်း သည် မြန်မာရိုးရာအစားအစာတမျိုးဖြစ်ပြီး

ထမင်း + ပဲ (အများအားဖြင့် ပဲပြားခွဲ / ပဲစိမ်းခွဲ) ကို ပေါင်းချက်ထားသော အာဟာရပြည့်ဝသော ဟင်းလျာဖြစ်ပါသည်။

✔ အခြေခံအကြောင်း

“ပဲထမင်း” = ပဲ + ထမင်း

အဓိကအားဖြင့်

👉 ပဲနှင့် ဆန်ကို တပြိုင်နက် ပေါင်းချက်သည်

အရောင်အားဖြင့် အဝါရောင် (ပဲကြောင့်) ဖြစ်တတ်

✔ ပါဝင်ပစ္စည်းများ

ပုံမှန်အားဖြင့်—

ဆန်

ပဲ (ပဲပြားခွဲ / ပဲစိမ်းခွဲ)

ဆား

ဆီ (သို့) ထောပတ်နည်းနည်း

တခါတရံ ကြက်သွန်၊ ဂျင်း ထည့်နိုင်

✔ ချက်နည်း အကျဉ်း

ပဲကို ရေစိမ်ပြီး နူးအောင် ပြုတ်

ဆန်နှင့် ပဲကို ပေါင်းထည့်ချက်

ဆား၊ ဆီ အနည်းငယ် ထည့်

နူးပြီး လှပစွာ ပေါင်းပြီး ရနံ့ထွက်အောင် ချက်

✔ စားသုံးပုံ

ပဲထမင်းကို များသောအားဖြင့်—

ငါးခြောက်ကြော်

ငရုတ်သီးဆီ

ကြက်သွန်ကြော်

ငါးပိရည်

တို့နှင့် တွဲဖက်စားကြသည်။

✔ အာဟာရတန်ဖိုး

ပရိုတင်း (protein) → ပဲမှရရှိ

ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် → ဆန်မှရရှိ

အာဟာရညီမျှမှုကောင်း (balanced meal)

👉 ကျေးလက်ဒေသများတွင် စျေးသက်သာ၊ အာဟာရပြည့်ဝ အစားအစာအဖြစ် အရေးကြီးသည်

✔ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်

မြန်မာအိမ်ထောင်စုများတွင် အလွယ်တကူ ပြုလုပ်နိုင်သော

နေ့စဉ်အစားအစာ တမျိုး

တချို့ဒေသများတွင်

👉 ပွဲတော် / ဘုန်းကြီးကျောင်း တွင်လည်း ကျွေးလေ့ရှိ

🍛 ပဲထမင်း — အညာစတိုင် / မြို့စတိုင် နှိုင်းယှဉ်

🌾 အညာစတိုင် ပဲထမင်း

အဓိကလက္ခဏာများ

ရိုးရှင်း၊ သဘာဝအရသာ ထင်ရှား

ဆီအသုံးနည်း

ပဲနဲ့ ဆန် အရသာကို များစွာ မဖုံးအုပ်

ပါဝင်ပစ္စည်း

ဆန်

ပဲပြားခွဲ (သို့) ပဲစိမ်းခွဲ

ဆား

(တခါတရံ) ကြက်သွန်ကြော်

ချက်နည်း အရသာ

ပဲနူးနူး၊ ဆန်ပျော့ပျော့

အနံ့သက်သာ၊ သဘာဝဆန်သော အရသာ

တွဲဖက်စားသောက်မှု

ငါးခြောက်ကြော်

ငရုတ်သီးဆီ

ငါးပိရည်

👉 အရသာကို အလှူအလှပြုမဟုတ်ဘဲ ရိုးရိုးစားသုံး

🏙️ မြို့စတိုင် ပဲထမင်း

အဓိကလက္ခဏာများ

အရသာပိုကြွယ်ဝ

ဆီ၊ ထောပတ်၊ ကြက်သွန် အနံ့ပါဝင်

ဟင်းလျာဆန်ဆန် ပြုလုပ်

ပါဝင်ပစ္စည်း

ဆန်

ပဲပြားခွဲ

ဆီ (သို့) ထောပတ်

ကြက်သွန်ဖြူ / ကြက်သွန်နီ

(တခါတရံ) ကြက်သား၊ ငါး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်

ချက်နည်း အရသာ

ဆီနံ့၊ ထောပတ်နံ့ ပေါင်းစပ်

ပဲနဲ့ ဆန်ထက် ဟင်းရသာ ပိုပြင်း

တွဲဖက်စားသောက်မှု

ကြက်သားဟင်း

ကြက်သွန်ကြော်

အချဉ်သီးဟင်း / သုပ်

👉 တပွဲလုံး ဟင်းအပြည့်အစုံ စားသောက်

ပဲထမင်း ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသော ပဲအမျိုးအစား ကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရပါသည်—

✔ အများဆုံးအသုံးပြုသော ပဲ

🟡 ပဲပြားခွဲ (Yellow split pea) ကုလားပဲခွဲခြမ်း

အများဆုံးအသုံးပြုသော ပဲ

အဝါရောင် → ပဲထမင်းအရောင်လှ

ချက်ရလွယ်၊ နူးလွယ်

အရသာ ပျော့ပျောင်း၊ သဘာဝ

👉 ပဲထမင်း၏ စံပုံစံ (classic) ဟု ဆိုနိုင်

🟢 ပဲစိမ်းခွဲ (Split mung bean) ပဲတီစိမ်းခွဲခြမ်း

တချို့ဒေသများတွင် အသုံးပြု

နူးလွယ်ပြီး အနံ့မွှေး

အစာကြေလွယ်

👉 အညာဒေသတွင်လည်း တခါတရံ အသုံးများ

✔ အခြား အစားထိုးအသုံးများ (နည်းပါး)

ပဲလေး (whole mung bean) ပဲတီစိမ်း → ပိုနူးရခက်

ပဲကြီး → အရသာကွာပြီး ပဲထမင်းသဘောနည်း

ပဲရာဇာ/ပဲနီလေး ကိုလည်း အသုံးပြုကြပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် ပဲ နဲ့ ဆန် အနပ်တူညီရပါမည်။

Dr. Tint Swe

ကျွန်တော် တောနယ်တွေမှာ ၁၉၈၈ မတိုင်ခင်ကာလ ဆရာဝန်တာဝန်ကျစဉ်က ကျန်းမာရေးဌာနကနေ UNICEF အကူအညီနဲ့ ပဲနီလေး (ပဲရာဇာ) နဲ့ ထောပတ်ဗူးများ ထောက်ပံ့ပါသည်။ ကလေးများ အာဟာရအတွက် ဖြစ်ပါသည်။

၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း

UNICEF

က ထောက်ပံ့သော—

ပဲနီလေး (ပဲရာဇာ / red lentils)

ထောပတ် (butter / milk fat products)

တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ တောနယ်ဒေသများတွင်

👉 ကလေးအာဟာရဖြည့်စွက်ရေး အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

✔ ဘာကြောင့် “ပဲနီလေး” ကို ရွေးချယ်ခဲ့သလဲ

ပဲနီလေး (lentils) သည်—

✔ ချက်ရလွယ်၊ နူးလွယ် 

✔ ပရိုတင်းမြင့် → ကြီးထွားရေးအတွက် အရေးကြီး

✔ သံဓာတ် (iron) ပါဝင် → သွေးအားနည်းမှု ကာကွယ်

✔ ကလေးများအတွက် လွယ်ကူစွာ မျိုလွယ်၊ ကြေလွယ်

👉 ထို့ကြောင့်

malnutrition (အာဟာရချို့တဲ့မှု) ကာကွယ်ရေးတွင် အထူးသင့်တော်

✔ ထောပတ် (Butter) ပါဝင်မှု အရေးပါချက်

✔ အဆီ (fat) → စွမ်းအင်မြင့် (high calories)

✔ အာဟာရဓာတ်များ စုပ်ယူမှု ကူညီ (fat-soluble vitamins)

✔ ကလေးများတွင် weight gain အတွက် အထောက်အကူ

👉 ပဲနီလေး + ထောပတ် =

Protein + Energy ပေါင်းစပ်

✔ လက်တွေ့အသုံးပြုပုံ (တောနယ်အတွေ့အကြုံနှင့် ကိုက်ညီ)

ပဲနီလေးကို နူးအောင် ပြုတ်

ထောပတ် အနည်းငယ် ထည့်

တခါတရံ ထမင်းနှင့် ရောစား (ပဲထမင်းပုံစံ)

👉 ကလေးများအတွက် ပျော့ပျော့၊ မျိုလွယ်၊ အာဟာရမြင့် အစားအစာ ဖြစ်လာသည်

✔ ဆေးပညာအမြင်ဖြင့်

ဤပေါင်းစပ်မှုသည်—

Protein-energy malnutrition (PEM) ကာကွယ်ရေး

Underweight / stunting လျော့ချရေး

Community nutrition program များတွင် အသုံးများ

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ