G6PD ရှိသူတွေ မစားသင့်သောပဲများ

Fava beans (broad beans ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အဓိက အစားအစာ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် vicine နှင့် convicine များ မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသဖြင့် G6PD ချို့တဲ့သူများတွင် သွေးနီဆဲလ် ပျက်စီးမှု (hemolysis) ကို ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်စေပါသည်။

အခြား ပဲမျိုးများ ဖြစ်သော chickpeas၊ soy၊ lentils တို့မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံသော်လည်း၊ အချို့ အရင်းအမြစ်များအရ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအနေဖြင့် ပဲမျိုးအားလုံးကို ရှောင်ရန် အကြံပြုထားပါသည်။

________________________________________

❗ ရှောင်ကြဉ်ရမည့် ပဲမျိုးများ (အန္တရာယ် မြင့်)

• Fava beans (Vicia faba)

→ G6PD ချို့တဲ့သူများတွင် hemolysis (favism) ဖြစ်စေသည်ဟု အတည်ပြုပြီးဖြစ်သော ပဲမျိုးတခုတည်း ဖြစ်သည်။ 

အခြားအမည်များ

• Broad bean 

• Windsor bean 

• Horse bean 

• Bell bean 

• Haba bean 

________________________________________

⚠️ သတိထားသုံးသင့်သော ပဲမျိုးများ (လူတဦးချင်း အာရုံခံနိုင်မှု မတူနိုင်)

Fava beans ကဲ့သို့ အောက်စီဒေးရှင်း ပစ္စည်းများ မမြင့်မားသော်လည်း၊ တချို့သူများတွင် အာရုံခံမှု ရှိနိုင်သောကြောင့် သတိထားသင့်သည်—

• Soybeans နှင့် soy ထုတ်ကုန်များ 

• Chickpeas 

• Lentils 

• Peanuts 

• Peas 

• Moth beans 

• Black-eyed peas 

________________________________________

❓ ဘာကြောင့် ရှောင်ကြဉ်ရသနည်း

Fava beans သည် favism ဟုခေါ်သော အခြေအနေကို ဖြစ်စေပြီး၊

၎င်းမှာ သွေးနီဆဲလ်များ လျင်မြန်စွာ ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့်—

• အသားဝါ (jaundice) 

• ဆီးအမည်းရောင် ဖြစ်ခြင်း 

• ကျောက်ကပ် ထိခိုက်နိုင်ခြင်း 

တို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

လူတဦးချင်းအလိုက် ထိခိုက်မှု ကွာခြားနိုင်သော်လည်း၊

👉 Fava beans ကို လုံးဝ ရှောင်ကြဉ်ရန် ကို တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အကြံပြုထားပါသည်။

အောက်ပါအတိုင်း ပဲအမျိုးအစားများ၏ မြန်မာလိုအမည်များ (အသုံးများ / နီးစပ်သောခေါ်ဆိုချက်များ) ကို စုစည်းပြထားပါသည်—

________________________________________

🌿 Fava bean အုပ်စု (တမျိုးတည်း၊ အမည်ကွဲများသာ)

အောက်ပါအားလုံးသည် Fava bean (Vicia faba) တမျိုးတည်း ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်အမည်ကွဲများသာ ဖြစ်သည်—

• Broad bean → ပဲကြီး 

• Windsor bean → ပဲကြီး (မျိုးအမည်တခု) 

• Horse bean → ပဲကြီး 

• Bell bean → ပဲကြီး 

• Haba bean → ပဲကြီး 

👉 ထို့ကြောင့် အထက်ပါ ၅ မျိုးလုံးကို မြန်မာတွင် အများအားဖြင့် “ပဲကြီး” ဟုသာ ခေါ်သည်။

________________________________________

🌿 အခြား ပဲအမျိုးအစားများ

• Chickpeas → ကုလားပဲ 

• Lentils → ပဲနီ / ပဲလေး (ဒေါ်ပဲအုပ်စု) 

• Peanuts → မြေပဲ 

• Peas → ပဲစိမ်း / ပဲပွင့် (အစိမ်းပဲ) 

• Moth beans → ပဲသေးတမျိုး (အိန္ဒိယပဲမျိုး)

(မြန်မာတွင် သီးသန့်နာမည် မပြားသေး၊ “ပဲသေး” ဟု သုံးလေ့ရှိ) 

• Black-eyed peas → မျက်လုံးမည်းပဲ / မျက်ကွင်းမည်းပဲ 

________________________________________

📝 မှတ်ချက်

• ပဲကြီး (Fava bean) သည် အခြားပဲများနှင့် မတူဘဲ G6PD ချို့တဲ့သူများအတွက် အထူးအန္တရာယ်ရှိသော ပဲ ဖြစ်သည်။ 

• “Lentils” အတွက် မြန်မာတွင် ဒေသအလိုက် ပဲနီ၊ ပဲလေး ဟု ကွဲပြားခေါ်ကြသည်။ 

• “Black-eyed peas” သည် အာဖရိကနှင့် အမေရိကတွင် လူသုံးများသော်လည်း မြန်မာတွင် အသုံးနည်းသောကြောင့် အမည် မတည်ငြိမ်သေးပါ။

🌿 ပဲအမျိုးအစားများ (အင်္ဂလိပ် ↔ မြန်မာ)

🟢 Cowpea / Black-eyed အုပ်စု

(မျိုးတူတူဖြစ်ပြီး အမည်ကွဲများသာ ဖြစ်သည်)

• Black-eyed peas / Black-eye beans / Cowpeas (Lobia)

→ နတ်တော်ပဲ / ပဲလွန်း (ပဲလွန်းဖြူ၊ ပဲလွန်းနီ၊ ပဲလွန်းညို) 

• Black Eye Beans → ပဲလွန်းကြား / ပဲလွန်းဖြူ 

• Brown Eye Beans → ပဲလွန်းညို 

• Red Black-Eyed Pea → ပဲလွန်းနီ 

• White Black-Eyed Pea / White Eye Beans → ပဲလွန်းဖြူ 

👉 မှတ်ချက်

• “နတ်တော်ပဲ” နှင့် “ပဲလွန်း” သည် တမျိုးတည်း (Cowpea group) ဖြစ်ပြီး

အရောင်၊ မျက်ကွင်းပုံစံအလိုက် နာမည်ကွဲများ ဖြစ်သည်။ 

________________________________________

🟢 Mung bean အုပ်စု

• Green gram → မတ်ပဲ 

• Mung bean → ပဲတီစိမ်း / ပဲနောက် 

👉 မှတ်ချက်

• “မတ်ပဲ” နှင့် “ပဲတီစိမ်း” ကို တချို့ဒေသများတွင် ခွဲခေါ်၊ တချို့ဒေသများတွင် တူညီသုံးကြသည်။ 

________________________________________

🟢 Lentil အုပ်စု

• Lentil → ပဲနီလေး / ပဲရာဇာ 

________________________________________

🟢 အခြား ပဲများ

• Peanut → မြေပဲ 

• Peas → ပဲစိမ်း 

• Moth beans → ပဲသေးတမျိုး (မြန်မာတွင် အမည်မတည်ငြိမ်) 

• Pigeon peas → ပဲစင်းငုံ 

• Lima bean → ပဲကျား / ပဲဖြူလေး 

________________________________________

🔴 အထူး သတိပြုရန် (အရေးကြီး)

• Fava bean (ပဲကြီး)

→ အထက်ပါအုပ်စုများနှင့် မတူဘဲ

👉 G6PD ချို့တဲ့သူများတွင် အန္တရာယ်ရှိသော တမျိုးတည်းသော ပဲ ဖြစ်သည်။ 

________________________________________

📝 အချုပ်

• ပဲလွန်း / နတ်တော်ပဲ / Cowpea / Black-eyed peas → တမျိုးတည်း 

• ပဲနီလေး = ပဲရာဇာ (Lentil) → မှန် 

• မတ်ပဲ / ပဲတီစိမ်း → ဒေသအလိုက် ခေါ်ပုံကွာ 

• ပဲကြီး (Fava) → အထူး သတိထားရမည့် ပဲ

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ