Irrelevant / Tangential Speech မသက်ဆိုင်သည့်အကြောင်းများကို ပြောခြင်း
ဆရာဝန်ကို ပြသ စစ်ဆေးကုသမှုလိုအပ်ပါမယ်။
မသက်ဆိုင်သည့်အကြောင်းများကို ပြောခြင်း (Irrelevant / Tangential Speech) ၏ အကြောင်းရင်းများ
လူတဦးက အခြားသူများနှင့် စကားပြောရာတွင် မသက်ဆိုင်သောအကြောင်းများကို ပြောသွားခြင်း၊ အကြောင်းအရာမှ လမ်းလွဲသွားခြင်း စသည်တို့သည် အများအားဖြင့် ဉာဏ်ရည်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။ ဥပမာ — dementia (မှတ်ဉာဏ်ပျောက်ရောဂါ)၊ schizophrenia (စိတ်ကွဲရောဂါ)၊ delirium (ရုတ်တရက် မသန့်ရှင်းသော အာရုံရှုပ်ထွေးမှု) သို့မဟုတ် ဦးနှောက်ဒဏ်ရာ စသည်တို့ဖြစ်နိုင်သည်။
ထို့အပြင် စိုးရိမ်ပူပန်မှုမြင့်မားခြင်း၊ ဦးနှောက်အချက်အလက်ကို ကွဲပြားစွာ လုပ်ဆောင်သောလူများ (neurodivergence)၊ လူမှုဆက်ဆံရေးအချက်အလက်ကို ကောင်းစွာ မပြုစုနိုင်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့်လည်း စကားပြောရာတွင် အကြောင်းအရာကို ဆက်လက်ထိန်းမထားနိုင်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။
၁။ ဦးနှောက်နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေများ
(Neurocognitive and Medical Conditions)
Dementia နှင့် Alzheimer’s ရောဂါ
မှတ်ဉာဏ်တဖြည်းဖြည်း ပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့် ဦးနှောက်ဆဲလ်များ ပျက်စီးခြင်းကြောင့်
စကားရှည်ရှည် ပြောခြင်း
အကြောင်းအရာ မမှတ်မိတော့ခြင်း
အကြောင်းအရာ တခုကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောခြင်း (perseveration)
တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
Delirium
ရုတ်တရက် ဖြစ်လာသော စိတ်ရှုပ်ထွေးမှု အခြေအနေဖြစ်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။
အာရုံစိုက်နိုင်မှု လျော့နည်းပြီး စကားပြောရာတွင် အာရုံမစိုက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
Traumatic Brain Injury (TBI) သို့မဟုတ် Stroke
ဦးနှောက်ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်းကြောင့်
စကားပြောနိုင်မှု ထိခိုက်ခြင်း (aphasia)
စဉ်းစားနိုင်မှု လျော့နည်းခြင်း
တို့ကြောင့် စကားပြောပုံ မညီညွတ်နိုင်ပါ။
Neurological Disorders
Huntington’s disease ကဲ့သို့သော ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါများ။
၂။ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ (Psychiatric and Mental Health Causes)
Schizophrenia နှင့် Psychosis
“thought disorder” ဟု ခေါ်သော အခြေအနေဖြစ်နိုင်ပြီး အတွေးများကို စီစဉ်နိုင်မှု လိုက်ဖက်စွာ ပြောနိုင်မှု တို့တွင် အခက်အခဲရှိတတ်သည်။
Mania
Bipolar disorder နှင့် ဆက်နွယ်သော အားအင်လွန်ကဲသည့် အခြေအနေဖြစ်ပြီး
မြန်မြန်ပြောခြင်း
စကားများပြောခြင်း
အကြောင်းအရာ မဆက်စပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
Alogia (စကားနည်းခြင်း)
Schizophrenia နှင့် ဆက်နွယ်တတ်သော လက္ခဏာတခုဖြစ်ပြီး
အတွေးဖန်တီးနိုင်မှု လျော့နည်းသဖြင့် စကားပြောမှုလည်း နည်းသွားတတ်သည်။
စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် ဖိအားများခြင်း
စိုးရိမ်မှု မြင့်မားသောအခါ
စိတ်လွတ်သွားသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း
အာရုံလွဲခြင်း
အကြောင်းအရာမှ လမ်းလွဲပြောခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။
၃။ ဉာဏ်ရည်နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ အချက်များ (Cognitive and Behavioral Factors)
Working Memory လျော့နည်းခြင်း
စကားပြောရာတွင် အချက်အလက်ကို အချိန်တိုအတွင်း ထိန်းထားနိုင်သော ဉာဏ်ရည် လျော့နည်းပါက
မသက်ဆိုင်သော စကားများ ပြောမိနိုင်သည်။
Impulsivity (စဉ်းစားမပြုမီ ပြောခြင်း)
စကားပြောမည့်အရာကို မစဉ်းစားဘဲ ပြောခြင်းကြောင့် မသက်ဆိုင်သော မှတ်ချက်များ ထွက်လာနိုင်သည်။
အာရုံစိုက်မှု မရှိခြင်း / အာရုံလွဲခြင်း
အကြောင်းအရာတခုအပေါ် အာရုံမတည်နိုင်ခြင်း။
၄။ လူမှုရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ အချက်များ (Social and Developmental Factors)
Neurodivergence ဦးနှောက်အချက်အလက် လုပ်ဆောင်ပုံ ကွဲပြားသောသူများတွင်
လူမှုဆက်ဆံရေး စကားပြောနည်းများ (ဥပမာ — အကြောင်းအရာကို ဆက်လက် ထိန်းထားခြင်း) တွင် အခက်အခဲရှိနိုင်သည်။
ရှက်တတ်ခြင်း သို့မဟုတ် လူမှုရေး စိုးရိမ်မှု
စကားပြောလိုသော်လည်း အခြားသူများ၏ အမြင်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့်
စကားများပြောခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာ လွဲခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ကိုယ်တိုင်အကြောင်းကိုသာ အာရုံစိုက်သော စကားပြောပုံ
အလိုအလျောက်ဖြစ်လာသော အလေ့အကျင့်တခုဖြစ်ပြီး ကိုယ်စိတ်ဝင်စားသော အကြောင်းများကိုသာ ဆက်လက်ပြောခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မကြာခဏ တွေ့ရသော စကားပြောပုံများ (Common Speech Patterns)
Tangential Speech
ပြောသူသည် အကြောင်းအရာမှ လမ်းလွဲသွားပြီး မူလအကြောင်းသို့ မပြန်လာတော့ခြင်း။
Circumstantial Speech
အကြောင်းအရာကို အလွန်အသေးစိတ် ဝိုင်းပြီး ပြောသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မူလအကြောင်းသို့ ပြန်ရောက်ခြင်း။
Word Salad / Incoherence
စကားလုံးများ မဆက်စပ်ဘဲ ကျပန်းဖြစ်နေသော စကားပြောပုံ။
Perseveration
စကားလုံးတခု သို့မဟုတ် အတွေးတခုကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြောခြင်း။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
Comments
Post a Comment