Lumbar Spondylosis ခါးကျီးပေါင်းရောဂါ

ဆရာရှင့် အသက် ၆၀ ကျော်အိမ်ထောင်သည် အမျိုးသားတယောက်က ခါးကျီးပေါင်းနဲ့ အာရုံကြောရောဂါကြောင့် အရေးပေါ်ခွဲစိတ်ရရင် လမ်းလျှောက်နိုင်ဖို့ အချိန်ဘယ်လောက်လိုအပ်လဲသိချင်လို့ပါရှင့်

Lumbar spondylosis သည် အသက်အရွယ်တိုးလာမှုနှင့် ဆက်စပ်သော ကျောရိုးအောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်သည့် အိုက်စတီယိုအာသာရိုက်တ (osteoarthritis) အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ခါးရိုးဆစ် disc များ ခြောက်သွေ့ပျက်စီးခြင်း၊ အရိုးမြှင့် (bony spur / osteophyte) ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ အဆစ်များ ခိုင်မာတင်းကြပ်လာခြင်းတို့ဖြင့် လက္ခဏာပြသည်။

အများအားဖြင့် လက္ခဏာမပေါ်ဘဲ ရှိနိုင်သော်လည်း

ခါးနာခြင်း၊ တင်းကျပ်ခြင်းနှင့် အာရုံကြော ဖိနှိပ်မှုကြောင့်

sciatica (ခြေထောက်သို့ လျှောဆင်းသော နာကျင်မှု) သို့မဟုတ် ခြေထောက် မူးမောခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ခွဲစိတ်မလိုသော ကုသမှုများ (လေ့ကျင့်ခန်း၊ physiotherapy) သည် အများအားဖြင့် ထိရောက်ပါသည်။

✔ ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းများ

▪ သဘာဝ အသက်အရွယ်တိုးခြင်း

အသက်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ကျောရိုး disc များ တင်းကျပ်ပြီး ပျက်စီးလာသည်

▪ သုံးစွဲမှုကြောင့် ဆုတ်ယုတ်ခြင်း (Wear and Tear)

ကျောရိုးအရိုးများ ပွတ်တိုက်ပြီး ပျက်စီးလာခြင်း

အရိုးမြှင့် (osteophyte) များ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း

▪ Disc ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်း (Degenerative Disc Disease)

ကျောရိုးကြား cushion ပျက်စီး၍

👉 အရိုးနှစ်ခု တိုက်ရိုက် ထိတွေ့လာခြင်း

✔ လက္ခဏာများ

▪ ခါးနာခြင်း

အဓိကလက္ခဏာ

တခါတရံ တင်ပါးနှင့် ပေါင်သို့ ပြန့်နိုင်

▪ တင်းကျပ်ခြင်း

မနက်ပိုင်းတွင် ပိုမို ပြင်းထန်

▪ အာရုံကြော ဖိနှိပ်မှု

disc သို့မဟုတ် အရိုးမြှင့်များက ဖိနှိပ်ပါက—

sciatica

ခြေထောက်နာ

မူးမောခြင်း

တင်တင်ယားယား ခံစားခြင်း

အားနည်းခြင်း

▪ လှုပ်ရှားနိုင်မှု လျော့နည်းခြင်း

ခါးပိုင်း လှုပ်ရှားမှု နည်းလာ

▪ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများ

ရှားပါးသော်လည်း

👉 မတည်ငြိမ်မှု၊ သို့မဟုတ်

👉 အူ/ဆီး ထိန်းနိုင်မှု လျော့နည်းခြင်း (spinal cord ထိခိုက်ပါက)

✔ အန္တရာယ်အချက်များ

အသက် ၄၀–၅၀ အထက် တွင် အများကြီးတွေ့ရ

အလုပ်ကြောင့် ခါးပေါ် ဖိအားများခြင်း

ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ

မျိုးရိုးဗီဇအရ လွယ်ကူစွာ ဆုတ်ယုတ်နိုင်ခြင်း

✔ ကုသမှုများ

▪ Physiotherapy

ကြံ့ခိုင်မှု၊ လှုပ်ရှားနိုင်မှု တိုးစေသော လေ့ကျင့်ခန်းများ

▪ ဆေးဝါးများ

NSAIDs → နာကျင်မှုနှင့် အရောင်လျော့

Muscle relaxants

▪ ဘဝပုံစံ ပြောင်းလဲမှု

ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်း

လမ်းလျှောက်ခြင်းကဲ့သို့ အားနည်းလေ့ကျင့်ခန်းများ

▪ ထိုးဆေးများ

Epidural steroid injection → အရောင်နှင့် နာကျင်မှု လျော့

▪ ခွဲစိတ်ကုသမှု

ရှားပါး

အခြားကုသမှု မအောင်မြင်ပြီး အာရုံကြော ဖိနှိပ်မှု ပြင်းထန်သောအခါ

✔ စစ်ဆေးခြင်း (Diagnosis)

▪ ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးမှု

လှုပ်ရှားနိုင်မှုနှင့် အာရုံကြော လက္ခဏာများ စစ်ဆေး

▪ ပုံရိပ်စစ်ဆေးမှု

X-ray → အရိုးမြှင့်၊ disc ကွာဟမှု လျော့နည်းခြင်း

MRI → disc ပြုတ်ထွက်ခြင်း၊ အာရုံကြော ထိခိုက်မှု

✔ အဆိုးရလဒ်များ (Complications)

Sciatica → ခြေထောက်သို့ လျှောဆင်းသော နာကျင်မှု

Spinal stenosis → ကျောရိုးလမ်းကြောင်း ကျဉ်းလာခြင်း

အာရုံကြော ပျက်စီးခြင်း → မကုသဘဲထားလျှင် အမြဲတမ်း နာကျင်မှု သို့မဟုတ် လှုပ်ရှားနိုင်မှု ဆုံးရှုံးမှု

(၂)

ခါးပိုင်း ကျောရိုး ဆုတ်ယုတ်ရောဂါ ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်ခြင်း (Recovery)

Lumbar spondylosis အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု (fusion သို့မဟုတ် decompression) ပြုလုပ်ပြီးနောက်

👉 ပုံမှန်နေ့စဉ် လုပ်ငန်းများသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ၃ မှ ၆ လခန့် ကြာတတ်ပြီး

👉 အပြည့်အဝ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် တနှစ်အထိ ကြာနိုင်ပါသည်။

အများစုသော လူနာများသည်

👉 ၄ မှ ၆ ပတ်အတွင်း ထိုင်လုပ်သည့် အလုပ်များသို့ ပြန်ဝင်နိုင်ပြီး

👉 ခန္ဓာကိုယ်အားသုံးသော အလုပ်များအတွက် ၃ မှ ၆ လ လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

✔ ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှု အဆင့်များနှင့် အချိန်ကာလများ

▪ အစောပိုင်း (ပထမ ၁–၂ ပတ်)

ဆေးရုံမှ ဆင်းနိုင်မှု → ၁ မှ ၄ ရက်အတွင်း

လူနာများကို တနေ့အတွင်း သို့မဟုတ် နောက်နေ့တွင် လမ်းလျှောက်ခိုင်းလေ့ရှိ

▪ အစောပိုင်းဆက်လက်အဆင့် (၄–၆ ပတ်)

လူနာအများစု ပေါ့ပါးသောအလုပ်များ သို့မဟုတ် ရုံးအလုပ်များသို့ ပြန်ဝင်နိုင်

၆–၈ ပတ်အတွင်း physiotherapy စတင်၍ ကြံ့ခိုင်မှု တိုးတက်စေ

▪ အလယ်အလတ်အဆင့် (၃–၆ လ)

လှုပ်ရှားနိုင်မှု ဆက်လက် တိုးတက်

နေ့စဉ်လုပ်ငန်းအများစုကို ပြန်လည် လုပ်ဆောင်နိုင်

▪ ရေရှည်အဆင့် (၆–၁၂ လနှင့် အထက်)

အရိုးများ အပြည့်အဝ ပေါင်းစည်းခြင်း (fusion)

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှုများ ပျောက်ကင်းလာခြင်း

✔ အရေးကြီးသော အချက်များ

▪ လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်ချက်

ပထမ ၆–၈ ပတ်အတွင်း

👉 ခါးကို ကွေးခြင်း၊ လှည့်ခြင်း၊ အလေး (၁၀–၁၅ ပေါင်ထက် မပိုသော) မယူရန်

▪ Physiotherapy

ခန္ဓာကိုယ် တည်ငြိမ်မှုနှင့် လှုပ်ရှားနိုင်မှု ပြန်လည်ရရှိရန် အရေးကြီး

▪ အသက်နှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ

အသက်ကြီးသူများ သို့မဟုတ် fusion ခက်ခဲသော လူနာများတွင်

👉 ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရန် အချိန်ပိုလိုနိုင်

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ