Neem Trees စားတမာ နဲ့ ခါးတမာ

(၁)

ပန်းပွင့် ပုံကို ကြည့်ပါ။ မတူပါဘူး၊ အရသာလည်း ကွဲပါတယ်။ (Kothet Naing Oo)

(၂)

AI

“စားတမာ” နှင့် “ရိုးရိုးတမာ” (သဘာဝတမာ) ကို လူများ မကြာခဏ လွဲမှားခေါ်ကြပါသည်။

🌿 ၁။ ရိုးရိုးတမာ (တမာပင်)

သိပ္ပံနာမည် — Azadirachta indica

👉 မြန်မာတွင် “တမာပင်” ဟုသာ မူရင်းအမည်ဖြင့် ခေါ်သည်။

🔎 လက္ခဏာများ

အရွက် — ခါးလွန်စွာ ခါး

အသီး — တမာသီး (ခါးသော်လည်း စားနိုင်)

အပင် — ကြီးမားသော သစ်ပင်

🍃 အသုံးများ

ဆေးဖက်ဝင် (အဖျား၊ အရေပြား၊ သွားကျန်းမာရေး)

ပိုးသတ်ဆေး (natural pesticide)

သွားတိုက်တံအဖြစ် တမာကိုင်း အသုံးပြု

👉 အလွန်ခါးသောကြောင့် ဟင်းအဖြစ် မစားသုံးလေ့မရှိ

🌱 ၂။ စားတမာ

👉 “စားတမာ” ဟု ခေါ်သောအပင်မှာ တမာပင် မဟုတ်ဘဲ မျိုးနီးစပ် သို့မဟုတ် အခြားအပင်တမျိုး ဖြစ်တတ်သည်။

မြန်မာတွင် အများအားဖြင့်—

👉 တမာလို အရွက်ပုံစံရှိသော်လည်း ခါးမလွန်သော အရွက်ပင်များကို “စားတမာ” ဟု ခေါ်ကြသည်

🔎 လက္ခဏာများ

အရွက် — ခါးနည်း သို့မဟုတ် မခါး

အပင် — သေးငယ် သို့မဟုတ် ပင်ပျို

👉 “စားတမာ” ဟု ခေါ်ခြင်းသည်

အစားအစာအဖြစ် သုံးနိုင်သော တမာပုံစံအရွက်ပင် ကို ရည်ညွှန်းသည်။

⚠️ အရေးကြီးသော မှတ်ချက်

👉 “စားတမာ” သည် တမာပင်၏ မျိုးတမျိုး မဟုတ်နိုင်ဘဲ ဒေသအလိုက် ခေါ်ဝေါ်သည့် အမည်ဖြစ်တတ်သည်

👉 တချို့နေရာများတွင်

Azadirachta indica ပင်၏ အရွက်ပျိုများကိုပင် “စားတမာ” ဟု ခေါ်ခြင်းလည်း ရှိသည်

Neem (Azadirachta indica) စားတမာ

👉 ထို့ကြောင့် “စားတမာ” ဟူသည်မှာ တမာပင်ကို မဆိုလိုနိုင်ဘဲ အစားအစာအဖြစ် သုံးနိုင်သော အရွက်ပင်တမျိုးကို ဒေသအလိုက် ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

🌳 တမာပင်နှင့် ဆက်စပ်ပင်များ

အဓိက တမာပင် (neem tree) သည်

👉 Azadirachta indica ဖြစ်ပြီး

👉 မြန်မြန်ကြီးထွားသော၊ အမြဲစိမ်း သစ်ပင်တမျိုး ဖြစ်သည်။

၎င်းသည်

👉 ဆေးဖက်ဝင် ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်

👉 ပိုးသတ်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် နာမည်ကြီးသည်။

၎င်းနှင့် နီးစပ်သော အမျိုးအစားများတွင်—

Azadirachta excelsa (Sentang Jack)

Azadirachta siamensis (Thai Neem)

တို့ ပါဝင်သည်။

🌿 တမာပင် အမျိုးအစားများ

• Azadirachta indica (တမာမူရင်း)

👉 အများဆုံး တွေ့ရသော မျိုးဖြစ်ပြီး

👉 အရွက် အလွန်ခါး

👉 ဆေးဖက်နှင့် ပိုးသတ် အင်အား ပြင်းထန်

👉 အပင်ခေါင်အကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြီး ထူထပ်သည်။

• Azadirachta excelsa (Sentang)

👉 အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော

👉 အရွယ်ကြီးသော မျိုးဖြစ်ပြီး

👉 သစ်သားနှင့် စိုက်ပျိုးရေးတွင် အသုံးပြုသည်။

• Azadirachta indica var. siamensis (Thai Neem)

👉 ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော မျိုးခွဲတခု

👉 ခါးသော်လည်း

👉 ဟင်းလျာများတွင် အသုံးပြုကြသည်။

🌱 တမာပင် ကြီးထွားပုံ အမျိုးအစားများ

တမာပင်များကို ကြီးထွားပုံအလိုက် ခွဲနိုင်သည်—

ဖြန့်ကျက်ပုံ (spreading) → ခေါင်အကျယ် ကျယ်

အလယ်တန်းထောင်ပုံ (semi-upright) → အနည်းငယ် ထောင်ပုံ

ထောင်ပုံ (upright) → အမြင့်ရှည်၍ ထောင်နေသော ပုံ

🌰 မျိုးစေ့ပုံစံ

ရှည်လျားပုံ (oblong)

ဥပုံ (ovate)

🔎 ခွဲခြားသိရန် အချက်များ

🍃 အရွက်

Azadirachta indica → တစ်ဆင့်သာ ခွဲထွက်သော pinnate အရွက်၊ အနားတွင် သွားတံများ ရှိ

Melia azedarach → နှစ်ဆင့်/သုံးဆင့် ခွဲထွက်သော အရွက်

🌿 အရွက်အသစ်

👉 Azadirachta indica တွင် အရွက်ပျိုများ အနီရောင်ထွက်လေ့ရှိသည်

📏 ကြီးထွားနှုန်း

👉 တမာပင်သည် မြန်မြန် ကြီးထွားပြီး

👉 ၆ နှစ်အတွင်း ၁၁ မီတာခန့် အထိ ရောက်နိုင်သည်။

(၃)

ကျွန်တော့်မှတ်ချက်

သစ်ကိုင်းအရောင်လည်း မတူပါ။ စားတမာကိုင်းက ပိုမည်းနက်တယ်။ ကိုင်းဖြာထွက်ပုံလည်း ကွာတယ်။ 

အခေါ်သာ ကွဲပေမဲ့ တမာရွက်နုတိုင်းကို စားလို့ရတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ