One-sided headache ခေါင်းတခြမ်းကိုက်ခြင်း

ဆရာ မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်တော့ မမ က အသက် ၂၇ ပါ။ လူလွတ်တယောက်ပါဆရာ။ ငယ်ငယ်ကတည်းက ခေါင်းတခြမ်း ကိုက်လာတာ အခုထိလို့ ပြောပါတယ်။ ကိုက်တာ ဘယ်ဘက်ကပါ ဆရာ။ တရက်ကနေ နှစ်ရက် သုံးရက်ထိ ကြာပါတယ်။ အရင်က ဆရာဝန်တွေနဲ့ ပြဖူးပေမယ့် ဆေးပေး ဆေးသောက်နဲ့ပဲရှိခဲ့တာပါ။ ခဏပဲ သက်သာပြီး ပြန်ပြန်ဖြစ်နေလို့ပါ ဆရာ။  ကျေးဇူးအများကြီး တင်ပါတယ် ဆရာ။

ခေါင်းတခြမ်းကိုက်ခြင်း

များသောအားဖြင့် မိုင်ဂရိန်း (ကိုက်ခဲခြင်း၊ အလင်း သို့မဟုတ် အသံကို မခံနိုင်ခြင်း) သို့မဟုတ် အစုလိုက်ခေါင်းကိုက်ခြင်း (မျက်လုံးတဖက်နောက်မှ စူးရှစွာနာကျင်ခြင်း၊ မျက်ရည်ကျခြင်း သို့မဟုတ် နှာပိတ်ခြင်းတို့နှင့် တွဲဖြစ်တတ်ခြင်း) တို့ကြောင့် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ ၎င်းသည် စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် နေထိုင်မှုပုံစံကြောင့် အဖြစ်များသော်လည်း၊ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် နာတာရှည် တဖက်သတ်ခေါင်းကိုက်ခြင်းများအတွက် အာရုံကြောရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ထိပ်ကပ်နာကဲ့သို့သော အခြေအနေများ မဟုတ်ကြောင်း သေချာစေရန် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။

အကြောင်းရင်းများ

မိုင်ဂရိန်း (Migraine): အလတ်စားမှ ပြင်းထန်သောအဆင့်အထိ ခေါင်းတဖြဖြကိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေတတ်ပြီး ပျို့အန်ခြင်း၊ အလင်းနှင့် အသံကို မခံနိုင်ခြင်းတို့နှင့် တွဲဖြစ်တတ်သည်။

အစုလိုက်ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Cluster Headache): မျက်လုံးတဖက်၏ အနောက် သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အလွန်စူးရှခြင်း၊ ထိုးခြင်း သို့မဟုတ် ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရတတ်ပြီး ၁၅ မိနစ်မှ ၃ နာရီအထိ ကြာမြင့်တတ်သည်။

စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Tension Headache): များသောအားဖြင့် ခေါင်းတခွင်လုံး ကိုက်တတ်သော်လည်း စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် ကြွက်သားတင်းမာမှုကြောင့် ခေါင်းတဖက်တည်းတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

ဇာတ်လမ်းရိုးကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Cervicogenic Headache): လည်ပင်းမှစတင်၍ ဦးခေါင်းအထိ ပျံ့နှံ့လာသော နာကျင်မှုမျိုးဖြစ်သည်။

ထိပ်ကပ်နာ သို့မဟုတ် ဓာတ်မတည့်ခြင်း (Sinusitis or Allergies): နှာခေါင်းဘေးရှိ လေအိတ်တခုခု ရောင်ရမ်းပါက ခေါင်းတဖက်တည်း ကိုက်ခဲခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

တွဲဖက်တွေ့ရှိရသော လက္ခဏာများ

အစုလိုက်ခေါင်းကိုက်ခြင်း: ကိုက်ခဲနေသောဘက်တွင် မျက်ရည်ကျခြင်း၊ မျက်စိနီခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း/နှာပိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မျက်ခွံတွဲကျခြင်း။

မိုင်ဂရိန်း: အမြင်အာရုံ ဝေဝါးခြင်း (Aura)၊ ပျို့အန်ခြင်းနှင့် မူးဝေခြင်း။

ဆရာဝန်နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် ပြသသင့်သနည်း

အကယ်၍ ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည် ပြင်းထန်ခြင်း၊ မကြာခဏဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အောက်ပါလက္ခဏာများနှင့် တွဲဖြစ်ပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသပါ-

ရုတ်တရက် မိုးကြိုးပစ်သကဲ့သို့ ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း။

ဖျားခြင်း၊ ဇာတ်တောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အရေပြားတွင် အနီစက်များထွက်ခြင်း။

ခြေလက်မခိုင်ခြင်း၊ ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမြင်အာရုံပြောင်းလဲခြင်းကဲ့သို့သော အာရုံကြောဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ။

ကုထုံးများမှာ ရောဂါအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်ပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ကုသလေ့ရှိကြသည် -

၁။ မိုင်ဂရိန်း (Migraine) ကုထုံး

ဝေဒနာသက်သာစေရန် (Abortive Therapy): ခေါင်းကိုက်စပြုချိန်တွင် Triptans ကဲ့သို့သော အာရုံကြောနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုခြင်း။

ကာကွယ်ရန် (Preventative Therapy): ခေါင်းကိုက်ခြင်း အကြိမ်ရေများပါက Beta-blockers သို့မဟုတ် အတက်ကျဆေး (Anti-seizure drugs) အချို့ကို နေ့စဉ်သောက်သုံးစေခြင်းဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း။

၂။ အစုလိုက်ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Cluster Headache) ကုထုံး

အောက်ဆီဂျင်ပေးခြင်း (Oxygen Therapy): ပြင်းထန်သော အဆင့်တွင် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း သန့်စင်သော အောက်ဆီဂျင်ကို Mask ဖြင့် ရှူရှိုက်ခြင်းက ဝေဒနာကို လျင်မြန်စွာ သက်သာစေပါသည်။

ထိုးဆေး သို့မဟုတ် နှာခေါင်းဖြန်းဆေး: Sumatriptan ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများကို အသုံးပြုခြင်း။

၃။ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် ကြွက်သားတင်းမာမှု (Tension/Cervicogenic Headache)

ကာယကုထုံး (Physical Therapy): လည်ပင်းနှင့် ပုခုံးကြွက်သားများ တင်းမာမှုကို လျှော့ချရန် လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ခြင်း။

ဆေးဝါးကုသမှု: ကြွက်သားဖြေလျော့ဆေး (Muscle relaxants) သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းမှုကျဆေး (NSAIDs) များဖြင့် ကုသခြင်း။

၄။ အခြားကုထုံးများ

ထိုးဆေးများ: အချို့သော နာတာရှည်ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာရှင်များအတွက် Botox ထိုးခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောထုံဆေးထိုးခြင်း (Nerve blocks) များ ပြုလုပ်တတ်ပါသည်။

အာရုံကြောလှုံ့ဆော်ခြင်း (Neuromodulation): ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် လျှပ်စစ်လှိုင်းဖြင့် အာရုံကြောကို လှုံ့ဆော်ပေးသော စက်ပစ္စည်းငယ်များ အသုံးပြုခြင်း။

မှတ်ချက်။ ။ ဆေးဝါးများ သောက်သုံးရာတွင် မိမိသဘောဖြင့် မသောက်ဘဲ ဆရာဝန်နှင့် သေချာစွာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီးမှသာ သောက်သုံးသင့်ပါသည်။

အိမ်တွင်း၌ ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာကို သက်သာစေရန် အောက်ပါနည်းလမ်းများကို စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်ပါသည်။

၁။ အမှောင်ခန်းတွင် အနားယူခြင်း

မိုင်ဂရိန်းနှင့် အစုလိုက်ခေါင်းကိုက်ခြင်း ဝေဒနာရှင်များသည် အလင်းနှင့် အသံကို အလွန်အမင်း ခံစားလွယ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် တိတ်ဆိတ်ပြီး မှောင်သော အခန်းထဲတွင် ခဏတာ အိပ်စက်အနားယူခြင်းက ဝေဒနာကို များစွာ သက်သာစေပါသည်။

၂။ ရေအေး သို့မဟုတ် ရေနွေးဖြင့် အုပ်ပေးခြင်း

ရေအေးဝတ်: မိုင်ဂရိန်းဖြစ်ပါက နဖူး သို့မဟုတ် လည်ပင်းနောက်ဘက်တွင် ရေအေးဝတ် (သို့မဟုတ်) ရေခဲအိတ်ဖြင့် ၁၅ မိနစ်ခန့် ကပ်ပေးခြင်းက သွေးကြောများကို ကျုံ့စေပြီး နာကျင်မှုကို လျော့ပါးစေသည်။

ရေနွေးဝတ်: စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Tension headache) ဖြစ်ပါက ပုခုံးနှင့် လည်ပင်းကြွက်သားများ ပြေလျော့စေရန် ရေနွေးအိတ်ဖြင့် ကပ်ပေးနိုင်သည်။

၃။ ရေဓာတ် လုံလောက်စွာ ဖြည့်တင်းခြင်း

ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်ခြင်းသည် ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော အဓိကအကြောင်းရင်းတခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရေကို တငုံချင်းစီ မကြာခဏ သောက်ပေးသင့်ပါသည်။

၄။ အနံ့ပြင်းခြင်းနှင့် အစားအသောက်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း

အမွှေးနံ့သာပြင်းပြင်းများ၊ ဆေးလိပ်နံ့နှင့် ဓာတုပစ္စည်းနံ့များကို ရှောင်ပါ။

ချောကလက်၊ ဒိန်ခဲနှင့် တာရှည်ခံအောင် ပြုပြင်ထားသော အသားများကဲ့သို့သော မိုင်ဂရိန်းကို ကြွစေသည့် အစားအသောက်များကို ခေတ္တရှောင်ကြဉ်ပါ။

၅။ နှိပ်နယ်ပေးခြင်းနှင့် အကြောလျှော့ခြင်း

နားထင်၊ လည်ပင်းနှင့် ပုခုံးတို့ကို အသာအယာ နှိပ်နယ်ပေးခြင်းက သွေးလှည့်ပတ်မှုကို ကောင်းမွန်စေပြီး ကြွက်သားတင်းမာမှုကို လျော့ကျစေသည်။ ယောဂကျင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်းကလည်း စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့နည်းစေပါသည်။

သတိပြုရန်။ ။ အကယ်၍ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများကို တပတ်လျှင် ၂ ရက်ထက်ပို၍ သောက်နေရပါက ဆေးကြောင့် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားသော ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Medication overuse headache) ဖြစ်နိုင်သဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်ပါသည်။

မေန်းခွန်းပါ တစ် စာလုံးတွေကို မှန်အောင်ပြင်လိုက်ပါသည်။ ဆောရီး။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ