Perfumes and cancer news ရေမွှေးနှင့် ကင်ဆာဆိုင်ရာ သတင်း

ဒီသတင်းတခုတည်းကို မြန်မာလိုတင်ထားတာ ၃-၄ ခါတွေ့လို့ ဆေးပညာအရ စိစစ်ပြီး တင်ပြလိုက်ပါတယ်။

ရေမွှေးအချို့တွင် (အားလုံးမဟုတ်) phthalates နှင့် benzophenone ကဲ့သို့သော ကင်ဆာနှင့် ဆက်နွယ်နိုင်သည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ပုံမှန်နေ့စဉ် အသုံးပြုမှုမှ တိုက်ရိုက်နှင့် ကြာရှည်သော ကင်ဆာအန္တရာယ် ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်းကို အပြည့်အဝ အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။

ဤဓာတုပစ္စည်းများကို ပမာဏမြင့်မားစွာ ဆက်တိုက် ထိတွေ့လျှင် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် အနည်းငယ်သော ပမာဏဖြင့်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသောကြောင့် သာမန်အသုံးပြုသူများတွင် ကင်ဆာ ဖြစ်စေမည်ဟု မသေချာသေးပါ။

ဖြစ်နိုင်သော ပါဝင်ပစ္စည်းများ (Potential Ingredients)

ရေမွှေးများတွင် styrene၊ benzophenone၊ phthalates ကဲ့သို့သော ကင်ဆာနှင့် ဆက်နွယ်နိုင်သည့် ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်နိုင်ပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ဟော်မုန်းစနစ် (endocrine system) ကိုလည်း အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

စည်းမျဉ်းအပေါက် (Regulatory Loophole)

“fragrance” ဟူသော အမည်အောက်တွင် ကုမ္ပဏီများသည် ပါဝင်ပစ္စည်းအားလုံးကို အညွှန်း (label) တွင် မဖော်ပြဘဲထားနိုင်သောကြောင့် အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည့် ဓာတုပစ္စည်းများကို ဖုံးကွယ်ထားနိုင်သော အခြေအနေ ရှိသည်။

စုစုပေါင်း အန္တရာယ် (Cumulative Risk)

ရေမွှေးကို တကြိမ် ဖျန်းခြင်းသည် အန္တရာယ် မရှိနိုင်သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ နေ့စဉ် အသုံးပြုသော အနံ့ပါ ပစ္စည်းများ (ရေမွှေး၊ ဆပ်ပြာ၊ lotion စသည်) ကို ပေါင်းစပ်၍ အသုံးပြုလျှင် ကြာရှည်သော ပမာဏနည်း ထိတွေ့မှု ကြောင့် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ကြောင်း စိုးရိမ်ချက်များ ရှိသည်။

သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ သဘောတူညီချက် (Scientific Consensus)

စားသုံးသူများ အသုံးပြုသော ရေမွှေးကြောင့် ကင်ဆာဖြစ်ပွားနှုန်းကို တိုက်ရိုက် လေ့လာထားသော ကြာရှည်သုတေသနများ များစွာ မရှိသေးပါ။ ထို့ကြောင့် အန္တရာယ် အတိအကျကို ဆွေးနွေးနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ကျန်းမာရေးပညာရှင်များအချို့က အနံ့မပါသော (fragrance-free) သို့မဟုတ် ပိုမိုသန့်ရှင်းသော ထုတ်ကုန်များကို ရွေးချယ်အသုံးပြုရန် အကြံပြုကြသည်။

အန္တရာယ် လျော့နည်းစေရန် အကြံပြုချက်

စားသုံးသူများသည် —

phthalates မပါကြောင်း သို့မဟုတ် synthetic fragrances မပါကြောင်း အထူးဖော်ပြထားသော label များကို ရှာဖတ်ရန်

ပါဝင်ပစ္စည်းစာရင်းကို ပွင့်လင်းစွာ ဖော်ပြထားသော ထုတ်ကုန်များကို ရွေးချယ်ရန် အကြံပြုထားပါသည်။

ကင်ဆာများအနက် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် “carcinoma” အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပြင်မျက်နှာပြင်များနှင့် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ၏ အတွင်းအလွှာများကို ဖုံးအုပ်ထားသော epithelial cells များမှ စတင် ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။

ထို့အပြင် ကင်ဆာများ၏ ၉၀–၉၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် (မမျိုးရိုးလိုက်သော ကင်ဆာများ) သည် မိဘမှ မျိုးရိုးလိုက်သော gene များကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အစားအသောက်ပုံစံ၊ နေရောင်အလွန်ထိတွေ့ခြင်း (UV) စသည့် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူနေမှုပုံစံဆိုင်ရာ အချက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော gene mutation များ ကြောင့် ဖြစ်သည်။

ကင်ဆာများ စတင်ဖြစ်ပေါ်ရာ နေရာများ

Epithelial Tissue (Carcinoma)

ဤသည်မှာ ကင်ဆာများ၏ အများဆုံး ဖြစ်ပေါ်ရာ အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ကင်ဆာများ၏ ၈၀–၉၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ပါဝင်သည်။

အရေပြားနှင့် အောက်ပါ အင်္ဂါများ၏ အတွင်းအလွှာများတွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် —

အဆုတ်

အူမကြီး

ရင်သား

ပရိုစတိတ် (prostate) ဆီးကျိတ်

Connective Tissue တွယ်ဆက်တစ်ရှူး (Sarcoma)

အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများတွင် ဖြစ်သော ကင်ဆာများ —

အရိုး

ကြွက်သား

အဆီ

cartilage အရိုးနု

tendon အရွတ်ချောင်း

Blood-forming Cells (Leukemia) သွေးကင်ဆာ

bone marrow ရိုးတွင်းခြင်ဆီတွင် ဖြစ်ပေါ်သော သွေးကင်ဆာများ ဖြစ်သည်။

Immune System Cells (Lymphoma) လင်ဖိုးမား

lymph node တက်စိများနှင့် spleen ဘေလုံးတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ကင်ဆာများ ဖြစ်သည်။

အရွယ်ရောက်ပြီး လူများတွင် ဖြစ်သော ကင်ဆာ၏ အကြောင်းရင်းများ

ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူနေမှုပုံစံဆိုင်ရာ အချက်များ (၉၀–၉၅%)

ကင်ဆာများ၏ အများစုသည် မမျိုးရိုးလိုက်သော gene mutation များ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြပြီး၊ အောက်ပါ အချက်များနှင့် ဆက်နွယ်သည် —

ဆေးလိပ်

အစားအသောက်ပုံစံ

အရက်

နေရောင်ထိတွေ့မှု

ကူးစက်ရောဂါများ

မျိုးရိုးလိုက်သော gene mutation (၅–၁၀%)

ကင်ဆာအချို့မှာ မိဘမှ မျိုးရိုးလိုက်သော gene mutation များ ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ဥပမာ —

BRCA gene mutation တို့သည် ကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်စေနိုင်သည်။

ကင်ဆာများ၏ အများစုသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အတွင်းအလွှာများ (epithelial cells) တွင် စတင် ဖြစ်ပေါ်ကြပြီး၊

လူတဦး၏ ဘဝတလျှောက် ထိတွေ့ရသော ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူနေမှုပုံစံဆိုင်ရာ အချက်များ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။

မျိုးရိုးလိုက်သော ကင်ဆာများမှာ အနည်းစုသာ ဖြစ်သည်။/

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ