လူသားတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု

ကောင်းကျိုးပြုသော အချက်များ (Positives)

ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ အောင်မြင်မှု: လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း mRNA ကာကွယ်ဆေးများ လျင်မြန်စွာ ပေါ်ထွက်လာခြင်း၊ ငှက်ဖျားကာကွယ်ဆေးကို ပထမဦးဆုံး အတည်ပြုနိုင်ခြင်းနှင့် CRISPR မျိုးဗီဇတည်းဖြတ်မှု နည်းပညာများတွင် သမိုင်းဝင် တိုးတက်မှုများ ရှိခဲ့ပါသည်။

ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင် မြင့်တက်လာခြင်း: ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်ကဏ္ဍတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ များပြားလာသဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် အစိမ်းရောင်စွမ်းအင်သည် ကျောက်မီးသွေးကို ကျော်လွန်၍ အဓိက လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ရင်းမြစ် ဖြစ်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းရပါသည်။

နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှု: အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်မှုသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျယ်ပြန့်လာသဖြင့် ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးတို့တွင် များစွာ တိုးတက်လာပါသည်။

ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု လျော့ကျခြင်း: ဒေသအများအပြားတွင် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှုန်း လျော့ကျလာပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော ၁၅ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမှုနှုန်းကို ထက်ဝက်ခန့် လျှော့ချနိုင်ခဲ့ပါသည်။

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု: ၂၀၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုန်းမြေနှင့် ပင်လယ်ပြင်၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်သည့် နိုင်ငံတကာသဘောတူညီချက်များ ("30 by 30" target) ကဲ့သို့သော အားထုတ်မှုများ တိုးပွားလာပါသည်။

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ပြန်လည်ရှင်သန်ခြင်း: မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး ဖြစ်နေသော သတ္တဝါအချို့ကို ကာကွယ်နိုင်ခဲ့သလို အမေဇုံတောတောင်များတွင် သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှုန်းမှာလည်း အကာအကွယ်များကြောင့် အနည်းငယ် နှေးကွေးသွားပါသည်။

________________________________________

ဆိုးကျိုးဖြစ်စေသော အချက်များ (Negatives)

မကြုံစဖူး ရာသီဥတု ပြောင်းလဲခြင်း: ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်းသည် သမိုင်းတလျှောက် အပူဆုံးကာလဖြစ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့အပူချိန်သည် ၁.၅ ဒီဂရီစဲလ်စီးယပ်စ် (1.5°C) ထက် ကျော်လွန်ကာ ရေကြီးခြင်း၊ မုန်တိုင်းကျခြင်းနှင့် မိုးခေါင်ခြင်းများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပါသည်။

ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် နေရင်းဒေသများ ပျက်စီးခြင်း: ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွင်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဦးရေမှာ ပျမ်းမျှ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားပြီး ခြောက်ကြိမ်မြောက် အကြီးအကျယ် မျိုးသုဉ်းမှု (Sixth mass extinction) သည် ပိုမိုမြန်ဆန်လာကြောင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် လေ့လာချက်များက ဆိုပါသည်။

ပလတ်စတစ်နှင့် ညစ်ညမ်းမှု ပြဿနာ: နှစ်စဉ် ပလတ်စတစ် တန်ချိန် ၁၄ သန်းခန့် သမုဒ္ဒရာများအတွင်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီး လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် နှစ်စဉ် လူဦးရေ ၄ သန်းမှ ၇ သန်းခန့်အထိ သေဆုံးနေရပါသည်။

လူသားတို့၏ တိုးတက်မှု နှေးကွေးလာခြင်း: ၂၀၂၅ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) အရ လူသားတို့၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ၃၅ နှစ်အတွင်း အနှေးကွေးဆုံး အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပြီး ချမ်းသာသောနိုင်ငံနှင့် ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများအကြား ကွာဟချက် ပြန်လည်ကြီးထွားလာပါသည်။

နည်းပညာမှ ပေါ်ထွက်လာသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ: ဉာဏ်ရည်တု (AI) နည်းပညာ တိုးတက်လာသော်လည်း ဒေတာစင်တာများ၏ ရေအသုံးပြုမှုနှင့် စွမ်းအင်သုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိနေပါသည်။

________________________________________

အကျဉ်းချုပ် (၂၀၁၆-၂၀၂၆)

ကဏ္ဍ ကောင်းမွန်သော လက္ခဏာ (Positive Trend) ဆိုးရွားသော လက္ခဏာ (Negative Trend)

စွမ်းအင် ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးမြဲစွမ်းအင် တိုးတက်လာခြင်း။ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာအပေါ် ဆက်လက်အားကိုးနေရခြင်း။

ကျန်းမာရေး mRNA ကာကွယ်ဆေးများ လျင်မြန်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း။ လေထုညစ်ညမ်းမှုကြောင့် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်ခြင်း။

ဂေဟစနစ် "30 by 30" ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ကတိကဝတ်။ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားခြင်း။

နည်းပညာ ကမ္ဘာ့အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်မှု ၆၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိလာခြင်း။ AI ကြောင့် စွမ်းအင်နှင့် ရေသုံးစွဲမှု မြင့်တက်လာခြင်း။

လူမှုဘဝ ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှုန်း လျော့ကျလာခြင်း။ လူတန်းစား ကွာဟချက် ပြန်လည်ကြီးထွားလာခြင်း။

နိဂုံးချုပ် ကောက်ချက်:

လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်အတွင်း လူသားတို့သည် ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများဖြင့် ရောဂါဘယနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း လက်ရှိဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ပုံစံသည် ကမ္ဘာမြေ၏ သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုသုံးစွဲနေကြောင်း တွေ့ရှိရပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ