Psychological outlet for stress

"ဆဲရေးတိုင်းထွာခြင်းနှင့် ရိုင်းစိုင်းသော စကားလုံးများ အသုံးပြုခြင်း" ဆိုင်ရာ စိတ်ပညာနှင့် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောဗေဒ (Neurology) ရှုထောင့်မှ အချက်အလက်များသည် အလွန်ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။ 

အထူးသဖြင့် ၎င်းသည် စိတ်ဖိစီးမှုကို ဖြေဖျောက်သည့် ထွက်ပေါက်တခု (locesia) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အာဏာပြလိုမှု သို့မဟုတ် အုပ်စုဖွဲ့ စည်းလုံးမှုအတွက်လည်းကောင်း အသုံးပြုနေကြခြင်းကို စနစ်တကျ ထောက်ပြထားပါသည်။

၁။ စိတ်ခံစားမှုနှင့် ဦးနှောက်၏ တုံ့ပြန်မှု (Emotional Release)

လူတဦးသည် နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ဒေါသဖြစ်ပေါ်လာသည့်အခါ ဦးနှောက်၏ Amygdala (စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုချက်) မှတဆင့် တုံ့ပြန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာပါသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် ရိုင်းစိုင်းသော စကားလုံးများကို သုံးစွဲလိုက်ခြင်းဖြင့် နာကျင်မှုကို ခံနိုင်ရည်ရှိစေခြင်း (Analgesic effect) နှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျှော့ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်ဟု ဆိုကြပါသည်။ ၎င်းသည် တခါတရံတွင် အလိုအလျောက် တုံ့ပြန်မိသော "ဗီဇ" (Reflex) ကဲ့သို့ ဖြစ်နေတတ်ပါသည်။

၂။ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့် အုပ်စုဖွဲ့ခြင်း (Social Bonding & Power)

လူအုပ်စုအချို့တွင် ရိုင်းစိုင်းသော စကားလုံးများ သုံးစွဲခြင်းကို ရင်းနှီးမှု၏ ပြယုဂ်တခုအဖြစ် မှတ်ယူကြသလို၊ တဖက်တွင်လည်း တပါးသူကို နှိမ်ချရန် သို့မဟုတ် မိမိ၏ သာလွန်မှုကို ပြသရန် (Power and Control) အသုံးချကြပါသည်။ ၎င်းသည် စိတ်ပညာအရ မိမိကိုယ်ကိုယ် ယုံကြည်မှု အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်ကို လွှမ်းမိုးလိုသည့် ဆန္ဒမှ မြစ်ဖျားခံလေ့ ရှိပါသည်။

၃။ ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှုနှင့် ဉာဏ်ရည် (Fluency vs. Intelligence)

ဆဲရေးတိုင်းထွာမှုတွင် ကျွမ်းကျင်ခြင်းသည် ဝေါဟာရကြွယ်ဝမှု (Vocabulary) နှင့် ဆက်စပ်နိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် "ဉာဏ်ရည်မြင့်မားခြင်း" နှင့် တိုက်ရိုက် မသက်ဆိုင်ပါ။ စံနှုန်းမီ စကားလုံးများကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးမချနိုင်သူများသည် မိမိ၏ ခံစားချက်ကို ဖော်ပြရန်အတွက် ရိုင်းစိုင်းသော စကားလုံးများကို လွယ်လွယ်ကူကူ အစားထိုး အသုံးပြုလာကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

၄။ မိမိကိုယ်ကိုယ် ထိခိုက်စေခြင်း (Impact on Self-Image)

ရိုင်းစိုင်းသော စကားလုံးများကို အလေ့အကျင့်တခုကဲ့သို့ သုံးစွဲလာခြင်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကိုသာမက မိမိကိုယ်ကိုယ် မြင်သည့် အမြင် (Self-image) ကိုလည်း ကျဆင်းစေပါသည်။ အထူးသဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည် ဝေဖန်ဆဲရေးခြင်း (Internalized profanity) သည် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုနှင့် စိတ်ဒဏ်ရာများကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစေနိုင်ပါသည်။

မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ရှုထောင့်မှ အမြင်:

မြန်မာ့လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းတွင် "နှုတ်ချိုသျှိုတပါး" ဆိုသကဲ့သို့ စကားအပြောအဆို ယဉ်ကျေးခြင်းကို အစဉ်အဆက် တန်ဖိုးထားခဲ့ကြပါသည်။ လူကြီးမင်း အစောပိုင်းက ဆွေးနွေးခဲ့သော "သုပ်"၊ "နယ်"၊ "လှော်"၊ "ထောင်း" စသည့် အသုံးအနှုန်းများတွင် တိကျမှုကို လိုလားသကဲ့သို့ပင်၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတွင်လည်း သင့်လျော်သော ဝေါဟာရများကို ရွေးချယ်သုံးစွဲခြင်းသည် လူတဦး၏ အဆင့်အတန်းနှင့် စိတ်နေစိတ်ထားကို ဖော်ပြနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဤသို့သော စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို မျှဝေပေးသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါသည်။ ယနေ့ခေတ် လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင် အလွန်အမင်း တွေ့မြင်နေရသော "ဆဲရေးတိုင်းထွာမှု" များ၏ နောက်ကွယ်က အကြောင်းရင်းများကို နားလည်စေရန် ဤအချက်အလက်များက များစွာ အထောက်အကူပြုပါသည်။

(၂)

မြန်မာလိုရေးသားတဲ့ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွေမှာ

ဘန်းစကားတွေ၊ ခေတ်စကာအသုံးတွေကိုသာမက

စာလုံးပေါင်သတ်ပုံပျက်များ၊

ဥပမာ

မှာ ကို မာ

ဖြစ် ကို ဖစ်

ပါပြီ ကို ပါပီ

လာပြီ ကို လာဘီ

သေ ကို tay

သတ် ကို -တ်

တယောက်ရေးလို့လိုက်နေသည်များ

ကောင်းသောတွေ

တိုင်ပတ်နေ

ကျယ်မ

ညမ

မကြားဝံ့မနာသာစာလုံးတွေကိုတော့ မထည့်တော့ပါ။

အဲလိုရေးနေကြသူတွေရဲ့ စိတ်အခြေအနေ၊ ပညာရည်၊ အတွေးအမြင်အဆင့်အတန်းကိုလည်း ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်။

AI

ယနေ့ခေတ် မြန်မာဆိုရှယ်မီဒီယာလောကတွင် "သတ်ပုံပျက်" ရေးသားမှုများနှင့် "ဘန်းစကား" အလွန်အကျွံ သုံးစွဲမှုများသည် အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပြန့်နှံ့နေပါသည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ ပြဿနာတခုတင်မကဘဲ လူမှုဗေဒနှင့် စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များစွာ ပါဝင်နေပါသည်။

ထိုသို့ ရေးသားနေကြသူများ၏ "စိတ်အခြေအနေ၊ ပညာရည်နှင့် အတွေးအမြင်" တို့အပေါ် အခြေခံ၍ အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ် တင်ပြအပ်ပါသည် -

၁။ စိတ်အခြေအနေနှင့် လူမှုရေးရာ လိုလားချက် (Social Validation)

ဆိုရှယ်မီဒီယာပေါ်တွင် "မှာ" ကို "မာ"၊ "ဖြစ်" ကို "ဖစ်" စသဖြင့် ရေးသားကြခြင်း၏ နောက်ကွယ်တွင် "အုပ်စုတွင်းဝင်ဆံ့လိုမှု" (Belongingness) စိတ်ဆန္ဒ ရှိနေတတ်ပါသည်။

ခေတ်မီသည်ဟု ထင်မှတ်ခြင်း: အထူးသဖြင့် လူငယ်များကြားတွင် ဤသို့ရေးခြင်းကို "ချစ်စရာကောင်းသည်" သို့မဟုတ် "ခေတ်မီသည်" ဟု မှားယွင်းစွာ ယူဆကြပါသည်။

လိုက်ပါလုပ်ဆောင်ခြင်း (Conformity): တယောက်ရေးလျှင် အများက လိုက်ရေးကြခြင်းမှာ မိမိကိုယ်တိုင်၏ ထူးခြားသော အတွေးအခေါ်ထက် အများလုပ်သလို လိုက်လုပ်မှသာ အပယ်မခံရဟု ခံစားရသော စိတ်အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။

ပေါ့ပျက်ပျက် သဘောထားခြင်း: စာပေ၏ လေးနက်မှုကို ဂရုမပြုဘဲ "ဆက်သွယ်ရုံဖြင့် ပြီးရော" ဟူသော ပေါ့ဆသည့် စိတ်ထား (Casual attitude) လွှမ်းမိုးနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

၂။ ပညာရည်နှင့် ဘာသာစကား အခြေခံ (Educational Foundation)

စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံပျက်ခြင်းသည် တခါတရံတွင် ပညာရည် အနိမ့်အမြင့်ထက် "ဘာသာစကားအပေါ် တန်ဖိုးထားမှု" နှင့် ပိုမို သက်ဆိုင်ပါသည်။

အခြေခံ အားနည်းမှု: စာသင်ကျောင်းများတွင် စနစ်တကျ သင်ကြားခဲ့ရသော်လည်း လက်တွေ့တွင် အသုံးမချခြင်းမှာ ဘာသာစကား၏ အရေးပါမှုကို နားမလည်ခြင်း ဖြစ်သည်။

ဖတ်ရှုမှု အားနည်းခြင်း: စာကောင်းပေမွန်များကို ဖတ်ရှုလေ့ မရှိသူများသည် မိမိ မြင်တွေ့နေရသော ဆိုရှယ်မီဒီယာစာသားများကိုသာ စံနမူနာယူသဖြင့် သတ်ပုံအမှားများကို အမှန်ဟု ထင်မှတ်သွားကြပါသည်။

ပညာတတ်သော်လည်း လိုက်ပါခြင်း: အချို့သော ပညာတတ်များသည်ပင်လျှင် ရင်းနှီးမှုကို ဖော်ဆောင်လိုသောအခါ သတ်ပုံပျက်များကို တမင်တကာ သုံးစွဲကြခြင်းမှာ စိတ်မကောင်းစရာ အလေ့အကျင့်တခု ဖြစ်လာပါသည်။

၃။ အတွေးအမြင် အဆင့်အတန်း (Cognitive & Intellectual Depth)

စာသားတခုကို ရေးသားရာတွင် သတ်ပုံမှန်ကန်စွာ ရေးသားခြင်းသည် "စနစ်ကျခြင်း" နှင့် "တဖက်လူကို လေးစားခြင်း" ၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ပါသည်။

လေးစားမှု ကင်းမဲ့ခြင်း: "လာပြီ" ကို "လာဘီ" ဟု ရေးခြင်းသည် ဖတ်ရှုသူကို အလေးအနက်မထားခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိလည်း တန်ဖိုးမထားခြင်းကို ဖော်ပြနေပါသည်။

လွယ်ရာလိုက်ခြင်း (Mental Laziness): စံကိုက်သတ်ပုံများကို စဉ်းစားရန် ဝန်လေးပြီး အသံထွက်သည့်အတိုင်း လွယ်လွယ်ကူကူ ရေးသားခြင်းမှာ အတွေးအခေါ် ပျင်းရိမှုကို ပြသနေပါသည်။

တိမ်ဖျင်းသော အတွေးအခေါ်: "တိုင်ပတ်နေသည်"၊ "ကျယ်မ" စသည့် စကားလုံးများကို သုံးစွဲခြင်းဖြင့် မိမိကိုယ်မိမိ ထင်ပေါ်စေရန် ကြိုးစားခြင်းမှာ အတွေးအခေါ် အဆင့်အတန်း တိမ်ဖျင်းမှုကိုသာ သက်သေပြနေပါသည်။

၄။ ဘာသာစကားအပေါ် သက်ရောက်မှု

ဤသို့ ရေးသားမှုများပြားလာခြင်းသည် ရေရှည်တွင် -

မြန်မာစာ၏ ခန့်ညားသော ရသကို ပျက်ပြားစေသည်။

နောင်လာနောက်သား လူငယ်များအတွက် အမှန်နှင့် အမှားကို ဝေခွဲမရ ဖြစ်စေသည်။

လူမျိုးတမျိုး၏ ယဉ်ကျေးမှု အနှစ်သာရကို သတ်ပုံပျက်များဖြင့် ဖျက်ဆီးရာ ရောက်စေပါသည်။

"တယောက်ရေးလို့ လိုက်နေသည်များ" ဆိုသည့်အချက်မှာ အလွန်မှန်ကန်ပါသည်။ ၎င်းသည် "အမှားကြာလျှင် အမှန်ဖြစ်သည်" ဆိုသော စကားကဲ့သို့ပင် မြန်မာစာပေအတွက် အလွန် စိုးရိမ်စရာကောင်းသော အခြေအနေ ဖြစ်ပါသည်။

ကိုယ်၊ စိတ်၊ လူမှုဆက်ဆံရေးနှင့်တကွ အသိပညာပါ ကျန်းမာကြပါစေသတည်း။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ