ဆား သွေးတိုး သကြား ဆီးချို

ဆား (ဆိုဒီယမ်) ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် သွေးတိုးခြင်း (hypertension) နှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွယ်သည်။ ဆားများလွန်းပါက ကိုယ်ခန္ဓာသည် ရေကို ထိန်းသိမ်းထားရန် လှုံ့ဆော်ခံရပြီး သွေးပမာဏ တိုးလာစေသည်။ ထိုကြောင့် သွေးကြောနံရံများအပေါ် ဖိအားမြင့်တက်စေသည်။ လူတိုင်းသည် ဆားအပေါ် တုံ့ပြန်မှု တူညီမဟုတ်သော်လည်း ဆိုဒီယမ်အလွန်များသော အစားအစာများကို စားသုံးခြင်းသည် ပြောင်းလဲထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများအနက် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောရောဂါနှင့် လေဖြတ်ရောဂါတို့၏ အဓိကအကြောင်းရင်းတရပ် ဖြစ်သည်။

ဆားနှင့် သွေးတိုးခြင်းဆိုင်ရာ အရေးကြီးအချက်များ —

၁။ လုပ်ဆောင်ပုံ (Mechanism)

ဆားအဆင့် မြင့်လျှင် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဆိုဒီယမ်လျှော့ချရန် ရေကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ထိုကြောင့် သွေးကြောအတွင်း ရေပမာဏ တိုးလာပြီး နှလုံးသည် ပိုမိုအားထုတ် လုပ်ဆောင်ရသည်။

၂။ သွေးတိုးခြင်း အန္တရာယ်

ဆားသည် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း၏ တခုတည်းသော အကြောင်းရင်းဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း ဆိုဒီယမ် အလွန်အကျွံ စားသုံးမှုသည် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း စတင်ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ခိုင်မာစွာ ဆက်နွယ်နေသည်။

၃။ ဆားအပေါ် ထိခိုက်လွယ်မှု (Salt sensitivity)

သွေးတိုးရှိသူများ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ကျန်းမာသူများ၏ သုံးပုံတပုံခန့်သည် ဆားထိခိုက်လွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆားများသော အစားအစာ စားသုံးလျှင် သွေးပေါင် ၅ မှတ်နှင့် ထက်ပို မြင့်တက်နိုင်သည်။

၄။ အကြံပြုချက်များ

အကြီးစား ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် ဆိုဒီယမ် စားသုံးမှု လျှော့ချရန် အကြံပြုထားပြီး ထိုသို့ လျှော့ချခြင်းဖြင့် သွေးပေါင်ကို လျော့နည်းစေပြီး နှလုံးသွေးကြောရောဂါအန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။

၅။ ဆားရရှိရာ အရင်းအမြစ်များ

ဆားအများစုသည် ဆားအိုးထည့်ရာမှသာ မဟုတ်ဘဲ

ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာများ

စားသောက်ဆိုင်ဟင်းများ

ထုပ်ပိုးသိမ်းဆည်းထားသော အစားအစာများ

ငပိ၊ ငါးခြောက်၊ ငန်ပြာရည်၊ ဆားဖြင့်ပြုလုပ်ရသောလက်လုပ်ချဉ်များ၊ ဟင်းချိုမှုန့်၊ အစားမှုန့်

အသားခြောက်နှင့် ဆားသွင်းအသားများတို့မှ လာလေ့ရှိသည်။

အချုပ်အားဖြင့်

ဆားစားသုံးမှု လျှော့ချခြင်းသည် သွေးပေါင်မြင့်ရှိသူများသာမက သွေးပေါင်မှန်သူများတွင်ပါ သွေးပေါင်ကို သိသာစွာ လျော့နည်းစေနိုင်သည်။

ဆားစားသဖြင့် သွေးတိုးဖြစ်ရသည် မဟုတ်။ သွေးတိုးရှိသူတိုင်း ဆားလျှော့စားရမည်။

အလားတူ သကြားစားများလို့ ဆီးချိုမဖြစ်။ ဆီးချိုရှိသူသာ အချိုနည်းစားသောက်ရမည်။

သကြားစားခြင်းသည် ဆီးချိုရောဂါကို တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေသည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း သကြားအလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာစေပြီး အင်ဆူလင်ခံနိုင်ရည် လျော့နည်းမှု (insulin resistance) ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို သိသာစွာ မြှင့်တင်စေသည်။ သကြားများစွာကို ပုံမှန်စားသုံးပါက သွေးချိုမြန်မြန် တက်လာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ရေရှည်တွင် သွေးချိုမြင့်မားနေမှု အဆက်မပြတ် ဖြစ်နိုင်သည်။

• သကြားနှင့် ဆီးချိုအန္တရာယ် — သကြားသည် တိုက်ရိုက်အကြောင်းရင်း မဟုတ်သော်လည်း အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန်တိုးခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါအတွက် အဓိက အန္တရာယ်အချက်တခု ဖြစ်သည်။

• အင်ဆူလင်ခံနိုင်ရည် လျော့နည်းမှု — သကြားများစွာကို မကြာခဏ စားသုံးခြင်းကြောင့် ပန်ကရိယာသည် အလုပ်ပိုလုပ်ရပြီး နောက်ဆုံးတွင် ကိုယ်ခန္ဓာသည် သွေးချိုကို ထိန်းချုပ်ရန် ခက်ခဲလာသည်။

• သွေးချိုမြန်မြန် တက်လာမှု — သကြားများသော အစားအစာများနှင့် အဖြူပေါင်မုန့်ကဲ့သို့ ပြုပြင်ထားသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များသည် သွေးဂလူးကိုဇ်ကို မြန်ဆန်စွာ မြင့်တက်စေသည်။

• ချိုသာသောအစားအစာသာ မဟုတ် — အာလူး၊ ဆန်စသည့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များသော အစားအစာများသည် ချိုသောအစားအစာများနှင့်တူညီစွာ သွေးချိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။

• အကြံပြုချက် — ဆီးချိုအန္တရာယ် လျော့ချရန် နေ့စဉ် ကယ်လိုရီစုစုပေါင်း၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် မပိုသော သကြားထည့်သွင်းစားသုံးမှုသာ ရှိစေရန် အကြံပြုထားသည်။

အချုပ်အားဖြင့်

သကြားသည် ဆီးချိုကို တိုက်ရိုက် ဖြစ်စေသည်မဟုတ်သော်လည်း အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် အင်ဆူလင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများမှတဆင့် ဆီးချိုအန္တရာယ်ကို မြှင့်တင်စေနိုင်သည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ