Bottled Water ပုလင်းထည့်ရေ (ရေသန့်)

(၁)

ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံစိတ်ချရပြီး Food and Drug Administration (FDA) မှ ထိန်းကြပ်စစ်ဆေးထားသော်လည်း

ရေပိုက်မှလာသောရေ (tap water) ထက် သေချာစွာ ပိုလုံခြုံသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။

ထို့အပြင် microplastic များပါဝင်နိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော အန္တရာယ်များလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။

အသုံးပြုရန် လွယ်ကူသော်လည်း အချို့အခါတွင် ကျန်းမာရေးစံနှုန်းထက် ကျော်လွန်သော ဓာတုအညစ်အကြေးများ ပါဝင်နိုင်ပြီး

ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

➡ ပလတ်စတစ်မှ ဓာတုပစ္စည်းများ ထွက်ပေါ်မှု (leaching) လျော့နည်းစေရန် အေးမြသောနေရာတွင် သိမ်းဆည်းသင့်သည်။

လုံခြုံရေးနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်များ

(၁) စည်းမျဉ်းထိန်းချုပ်မှု

FDA သည် ပုလင်းထည့်ရေကို အထုပ်ထည့် အစားအစာတမျိုးအဖြစ် ထိန်းကြပ်ပြီး ရေကန်ရေအတွက် သတ်မှတ်ထားသော Environmental Protection Agency စံနှုန်းများနှင့် တန်းတူသော စံနှုန်းများကို လိုက်နာရသည်။

(၂) မလုံခြုံမှု ဖြစ်နိုင်ခြေ

ရှားပါးသော်လည်း —

ပိုးမွှားများ သို့မဟုတ် ဓာတုပစ္စည်းများဖြင့် ညစ်ညမ်းနိုင်ခြေ ရှိသည်။

အချို့လေ့လာမှုများအရ အချို့ brand များတွင် စံနှုန်းထက်ကျော်လွန်သော အညစ်အကြေးများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။

(၃) မိုက်ခရိုပလတ်စတစ် (Microplastics)

အရေးကြီးသော စိုးရိမ်ရမှုတရပ်မှာ —

microplastic နှင့် nanoplastic များပါဝင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပြီး

လေ့လာမှုများအရ ရေ ၁ လီတာတလုံးတွင် ပလတ်စတစ်အမှုန် အရေအတွက် သိန်းချီ တွေ့ရှိနိုင်သည်။

(၄) သိမ်းဆည်းမှု ပြဿနာ

အပူချိန်မြင့်မားသောနေရာများတွင် သိမ်းဆည်းပါက ပလတ်စတစ်မှ ဓာတုပစ္စည်းများ ရေထဲသို့ ထွက်ပေါ်နိုင်သည်။

➡ ကားအတွင်း အပူမြင့်နေရာများတွင် မထားသင့်ပါ။

(၅) အရသာနှင့် လုံခြုံရေး

လူအများအပြားသည် ပုလင်းထည့်ရေ၏ အရသာကို နှစ်သက်ကြသော်လည်း filtered tap water ထက် ပိုကျန်းမာသည် သို့မဟုတ် ပိုသန့်ရှင်းသည်ဟု မဆိုနိုင်ပါ။

(၆) ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှု

ပုလင်းထည့်ရေသည် —

ပလတ်စတစ်အမှိုက်များကို များစွာ ဖြစ်ပေါ်စေသည်

ရေကန်ရေထက် စျေးနှုန်းပိုမြင့်သည်

နေ့စဉ်အသုံးအတွက် အကြံပြုချက်

နေ့စဉ် သောက်သုံးရန်အတွက် —

အိမ်တွင်း ရေစစ်စနစ် (ဥပမာ reverse osmosis filter) ကို အသုံးပြုခြင်းသည်

အရည်အသွေးမြင့် ရေကို ရရှိစေပြီး ပလတ်စတစ်အမှုန်များ စားသုံးမှုကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်ပါသည်။

အချုပ်

ပုလင်းထည့်ရေသည် လုံခြုံစိတ်ချရသော်လည်း ရေကန်ရေထက် အထူးကောင်းမွန်သည်ဟု မဆိုနိုင်ဘဲ microplastic နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကိုလည်း စဉ်းစားရမည် ဖြစ်ပါသည်။

(၂)

ပုလင်းထည့်ရေသည် နိုင်ငံတိုင်းတွင် လုံးဝ လုံခြုံသည်ဟု အာမခံ၍ မရပါ။

ဖွံ့ဖြိုးဆဲဒေသများတွင် ရေကန်ရေထက် ပိုလုံခြုံတတ်သော်လည်း ပိုးမွှားညစ်ညမ်းမှု၊ ဓာတုညစ်ညမ်းမှုများ သို့မဟုတ် အချို့အခါတွင် ရေကန်ရေကို မတရား ပြန်ဖြည့်ထားသော ပုလင်းများ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။

ပုလင်းထည့်ရေ လုံခြုံမှုဆိုင်ရာ အချက်များ

(၁) ဒေသအလိုက် အန္တရာယ်များ

အာဖရိက၊ အာရှ နှင့် တောင်အမေရိက၏ အချို့ဒေသများတွင် ရေကန်ရေ မလုံခြုံသောကြောင့် ပုလင်းထည့်ရေကို ပိုမိုအသုံးပြုရသော်လည်း ညစ်ညမ်းမှုမရှိကြောင်း အာမခံနိုင်ခြင်း မရှိပါ။

(၂) မတရားပြန်ဖြည့်ခြင်းနှင့် အရည်အသွေး

ဗီယက်နမ် နှင့် အစ္စတန်ဘူးလ် အပါအဝင် အချို့ဒေသများတွင် ပုလင်းကို ရေကန်ရေဖြင့် မတရား ပြန်ဖြည့်ခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။

➡ ထို့ကြောင့် ပုလင်း၏ အဖုံးတံဆိပ် မပျက်စီးဘဲ ရှိမရှိ စစ်ဆေးရန် အရေးကြီးသည်။

(၃) ပါဝင်နိုင်သော ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများ

ပုလင်းထည့်ရေတွင် —

heavy metals ဓာတ် 

မိုက်ခရိုပလတ်စတစ်များ

ရောဂါပိုးများ (pathogens)

တို့ ပါဝင်နိုင်ပြီး ဤအရာများသည် ရေကန်ရေတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။

(၄) ပလတ်စတစ်အရည်အသွေး

အပူရှိသောအခြေအနေများတွင် ပလတ်စတစ်မှ ဓာတုပစ္စည်းများ ရေထဲသို့ ထွက်ပေါ်နိုင်သည်။

ထို့အပြင် လေ့လာမှုအချို့တွင် ရေတလီတာတွင် ပလတ်စတစ်အမှုန် အများအပြား ပါဝင်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။

ခရီးသွားရာတွင် လုံခြုံသောရေ သုံးစွဲရန် အကြံပြုချက်များ

(၁) တံဆိပ်စစ်ဆေးပါ

ပုလင်းသည် စက်ရုံမှ အတံဆိပ်မပျက်စီးဘဲ ပိတ်ထားခြင်းရှိမရှိ စစ်ဆေးပါ။

(၂) နာမည်ကြီး အမှတ်တံဆိပ်ရွေးပါ

အရည်အသွေးစံနှုန်းမြင့်မားသော brand များကို ရွေးချယ်ပါ။

(၃) ဒေသဆိုင်ရာ အကြံပြုချက် စစ်ဆေးပါ

သွားမည့်ဒေသ၏ ရေသုံးစွဲမှု အန္တရာယ်အခြေအနေကို Centers for Disease Control and Prevention ၏ ခရီးသွားကျန်းမာရေး အကြံပြုချက်များမှ လေ့လာနိုင်သည်။

လုံခြုံသော ဒေသများတွင် ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိက၏ ဒေသအများစုကဲ့သို့ ရေကန်ရေ အရည်အသွေးမြင့်သောနေရာများတွင် လုံခြုံရေးအတွက် ပုလင်းထည့်ရေ ဝယ်ယူသုံးစွဲရန် မလိုအပ်ခြင်း များပါသည်။

အချုပ်

ပုလင်းထည့်ရေသည် အချို့ဒေသများတွင် အရေးကြီးသော်လည်း နိုင်ငံအလိုက် အန္တရာယ်များ မတူညီနိုင်သဖြင့် တံဆိပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ အမှတ်တံဆိပ်ရွေးချယ်ခြင်းနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များကို လိုက်နာခြင်း အရေးကြီးပါသည်။

(၃)

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ထားသော သုတေသနများ (အကျဉ်းချုပ်)

(၁) အစိုးရနှင့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ

ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန (MOHS)

World Health Organization

UNICEF

➡ WASH (Water, Sanitation and Hygiene) စစ်တမ်းများတွင်

သောက်သုံးရေအရင်းအမြစ်

ရေသန့်မှုအဆင့်

ရောဂါပိုးညစ်ညမ်းမှု (E. coli)

တို့ကို စစ်ဆေးထားသည်။

👉 တွေ့ရှိချက်များ

မြို့ပြဒေသများတွင် ရေသန့်ရရှိမှု ပိုကောင်း 

ကျေးလက်ဒေသများတွင် ပိုးညစ်ညမ်းမှု (fecal contamination) ပိုများ

(၂) တက္ကသိုလ်နှင့် သုတေသနစာတမ်းများ

ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဆေးတက္ကသိုလ်များနှင့် အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ်များမှ ရေသန့်အရည်အသွေးကို စမ်းသပ်လေ့လာထားသည်။

➡ စမ်းသပ်ချက်များတွင်

ဘက်တီးရီးယား (E. coli, coliform)

သံဓာတ်၊ အာဆင်နစ် (arsenic)

ဖလိုရိုက် (fluoride)

turbidity (ရေမမြင်သာမှု)

တို့ ပါဝင်သည်

👉 အချို့ဒေသများတွင်

မြေအောက်ရေတွင် arsenic မြင့်မား

မစစ်ထားသော ရေတွင် coliform bacteria တွေ့ရခြင်းများ ရှိ

(၃) အရပ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းများ (NGO)

WaterAid

LIFT (Livelihoods and Food Security Trust Fund)

➡ ကျေးလက်ဒေသများတွင်

လက်တူးရေတွင်း

အောက်ခံရေ (groundwater)

တို့၏ အရည်အသွေးကို လေ့လာထားသည်

👉 တွေ့ရှိချက်

ရေကိုကျိုချက်မသောက်သော အလေ့အထကြောင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများ ဖြစ်ပွားမှုမြင့်

အရေးကြီးသော ပြဿနာများ

ပိုးညစ်ညမ်းမှု (fecal contamination) — အများဆုံးတွေ့ရ

အာဆင်နစ် (arsenic) — အချို့ဒေသများတွင် အန္တရာယ်ရှိနိုင်

ရေစစ်စနစ် မလုံလောက်ခြင်း

ရေသိုလှောင်မှု မသန့်ရှင်းခြင်း

အချုပ်

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေသန့်နှင့်ပတ်သက်သော သုတေသနများ ရှိနေပြီး အဓိကပြဿနာများမှာ ပိုးညစ်ညမ်းမှု နှင့် မြေအောက်ရေဓာတုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရေကျိုချက်သောက်ခြင်း၊ ရေစစ်စနစ်အသုံးပြုခြင်းတို့သည် အရေးကြီးပါသည်။

မှတ်ချက်

ရေသန့်ကို ရေနွေးတည်း၊ ထမင်းဟင်းချက်လို့ ကောင်းပါတယ်။

အသိပညာပေးစာတွေကို လျှော့ပေါ့ မရေးရ။ ချဲ့ကား မရေးရပါ။ စာသားတွေ ပုံတွေနဲ့ ခြောက်လှန့်ရေးတာတွေက မှန်လေ့ မရှိပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ