The Bad Guys ကြီးမိုက်

(ကျီးမိုက် မဟုတ်)

(၁)

သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် အပြုအမူ ပြောင်းလဲဆိုးရွားလာရခြင်း အကြောင်းရင်းများ

လူအများစုသည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသည်နှင့်အမျှ ပိုမိုသိမ်မွေ့နူးညံ့လာတတ်ကြသော်လည်း၊ အချို့သူများမှာမူ ပို၍ခက်ထန်လာခြင်း၊ စိတ်နာကြည်းလွယ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရ ပိုမိုခက်ခဲလာခြင်းမျိုး အမှန်တကယ် ဖြစ်ပွားတတ်ပါသည်။ ဤကဲ့သို့ အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာ ကျဆင်းလာရခြင်းမှာ များသောအားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေး ချို့တဲ့လာမှု၊ အာရုံကြောဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ သို့မဟုတ် ဘဝနှောင်းပိုင်းတွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းလာသည့် မိမိတို့၏ မူလပင်ကိုယ်စရိုက်များ စုပေါင်းဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

ဤသို့ အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်ရသည်ကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းက ထိုသူ၏ "ပင်ကိုယ်စိတ်ထား" နှင့် ၎င်း၏ "အပြုအမူဆိုးများ" ကို ခွဲခြားမြင်နိုင်ရန် အထောက်အကူပြုပါလိမ့်မည်။ 

အဖြစ်အများဆုံး တွန်းအားပေးနေသည့် အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည် -

· သိမြင်နားလည်နိုင်စွမ်း ကျဆင်းလာခြင်း (Cognitive Decline):

သူငယ်ပြန်ရောဂါ (Dementia) သို့မဟုတ် အယ်လ်ဇိုင်းမား (Alzheimer’s) ကဲ့သို့သော ဝေဒနာများသည် စိတ်ခံစားမှုနှင့် တုံ့ပြန်မှုများကို ထိန်းချုပ်ပေးသည့် ဦးနှောက်၏ ရှေ့ပိုင်းအစ်မွှာ (Frontal Lobe) ကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်မှု ရှိစေသည်။ ဤအခြေအနေကြောင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရန်လိုခြင်း၊ စိတ်သံသယလွန်ကဲခြင်း သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ထိန်းသိမ်းဆင်ခြင်ရမည့် လူမှုရေးစည်းကမ်းများ ပျောက်ဆုံးသွားခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

· ကိုယ်ခန္ဓာ နာကျင်ကိုက်ခဲမှုနှင့် မအီမသာဖြစ်မှု (Physical Pain and Discomfort):

နာတာရှည် နာကျင်ဝေဒနာ ခံစားရခြင်း၊ အာရုံခံစားမှုများ လျော့နည်းလာခြင်း (အကြားအာရုံ / အမြင်အာရုံ ချို့တဲ့လာခြင်း) သို့မဟုတ် သောက်သုံးနေရသော ဆေးဝါးများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုတဦးအား အမြဲတစေ စိတ်ဒုက္ခရောက်နေစေကာ ၎င်းတို့၏ စိတ်ရှည်နိုင်စွမ်းနှင့် ခွန်အားများကို သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားစေနိုင်သည်။

· ကိုယ်တိုင် မထိန်းချုပ်နိုင်တော့ခြင်း (Loss of Control):

အသက်ကြီးလာသောအခါ မိမိဘာသာ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်စွမ်း ကင်းမဲ့လာခြင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်မှ အနားယူလိုက်ရခြင်း သို့မဟုတ် ချစ်ခင်ရသူများ ကွယ်လွန်သွားခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ မိမိဘဝကို မိမိကိုယ်တိုင် မခြယ်လှယ်နိုင်တော့သည့်အပေါ် စိတ်ပျက်အားမလိုအားမရဖြစ်မှုများသည် ၎င်းတို့အား ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများနှင့် မိသားစုဝင်များအပေါ် ဒေါသထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်လိုခြင်း အသွင်ဖြင့် ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။

· မူလပင်ကိုယ်စရိုက်များ ပိုမိုထင်ရှားလာခြင်း (Exaggerated Personality Traits):

လူတဦး၌ ငယ်စဉ်ကတည်းက စွဲငြိနေခဲ့သော ပင်ကိုယ်အမူအကျင့်များ (ဥပမာ - အတ္တကြီးခြင်း သို့မဟုတ် အလိုက်အထိုက် မနေတတ်ခြင်း) သည် အသက်ကြီးလာပြီး ဦးနှောက်၏ မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ဆန်းစစ် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း အားနည်းလာသည့်အခါတွင် ပိုမိုဆိုးရွား ပြင်းထန်လာတတ်ပါသည်။

(၂)

လူလတ်ပိုင်းအရွယ်များတွင် အပြုအမူများ ပြောင်းလဲဆိုးရွားလာရခြင်း အကြောင်းရင်းများ

အသက်အရွယ် ရင့်လာကြသော်လည်း ဆိုးရွားလာတတ်သူများ ရှိသကဲ့သို့ပင်၊ စိတ်ဓာတ်နှင့် အပြုအမူပိုင်း ဆိုးသွမ်းပျက်စီးသွားကြသည့် လူရွယ်ပိုင်းအရွယ်များကိုလည်း တွေ့ရှိရတတ်ပါသည်။ အမှန်စင်စစ် လူငယ်ဘဝ (Young Adulthood) သည် အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာ သိသာထင်ရှားသော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည့် အခြားသော ဘဝကူးပြောင်းရေး ကာလတခု ဖြစ်သည်။ မိမိခြေထောက်ပေါ်မိမိရပ်တည်ပြီး လွတ်လပ်သော ဘဝထဲသို့ ကူးပြောင်းဝင်ရောက်ရသည့် ဤအချိန်တွင် ရင်တွင်း၌ မသိမသာ နက်ရှိုင်းစွာ အမြစ်တွယ်နေခဲ့သော ပြဿနာများ ပေါ်ထွက်လာတတ်သကဲ့သို့၊ အဖျက်သဘောဆောင်သည့် အပြောင်းအလဲများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။

လူငယ်တဦး "ဆိုးသွမ်းပျက်စီးသွားခြင်း" ဆိုသည်မှာ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားခြင်းမျိုး ခဲယဉ်းလှပါသည်။ ၎င်းသည် များသောအားဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု ဖြစ်စဉ်များ၊ ဘဝ၏ ဖိအားများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ စုစည်းပေါင်းစပ်ရာမှ မြစ်ဖျားခံလာခြင်း ဖြစ်သည်။

လူငယ်များတွင် အပြုအမူဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည် -

· ဦးနှောက် ဖွံ့ဖြိုးမှုဖြစ်စဉ် (Brain Development):

ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းနှင့် စိတ်လိုက်မာန်ပါ တုံ့ပြန်မှုများကို ထိန်းချုပ်ပေးရသည့် ဦးနှောက်၏ ရှေ့ပိုင်းအပေါ်ခွံ (Prefrontal Cortex) သည် အသက် ၂၅ နှစ်ဝန်းကျင် အရွယ်အထိ အပြည့်အဝ ရင့်ကျက်ဖွံ့ဖြိုးခြင်း မရှိသေးပေ။

· စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း (Mental Health Onset):

စိတ်ကွဲရောဂါ (Schizophrenia)၊ စိတ်ကြွစိတ်ကျရောဂါ (Bipolar Disorder) နှင့် ပြင်းထန်သော စိတ်ပူပန်သောကရောက်ခြင်း (Severe Anxiety) ကဲ့သို့သော အဓိက စိတ်ကျန်းမာရေး ဝေဒနာများသည် များသောအားဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်နှင့် ၂၅ နှစ်အကြားတွင် စတင်ပြသလာတတ်သည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ