World Hepatitis Day ကမ္ဘာ့အသည်းရောင်ရောဂါနေ့ ဇူလိုင် ၂၈

ကမ္ဘာ့အသဲရောင်အသားဝါရောဂါနေ့ကို ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော အသဲရောင်အသားဝါရောဂါများ—အကူတ် (ရုတ်တရက်) နှင့် နာတာရှည် အသဲရောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ကူးစက်ရောဂါစုများ (အမျိုးအစား A, B, C, D နှင့် E)—အကြောင်း ကမ္ဘာတဝန်း သတိမူမိစေရန်အတွက် နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပါသည်။ ဤနေ့သည် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ သန်းပေါင်းများစွာအတွက် ကာကွယ်ခြင်း၊ ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့ကို အားပေးလှုံ့ဆော်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ကို နိုဘယ်ဆုရှင် သိပ္ပံပညာရှင် ဒေါက်တာ ဘာရွတ် ဘလူးမ်ဘတ် (Dr. Baruch Blumberg) ၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အထူးသီးသန့် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ ဘလူးမ်ဘတ်သည် B သဲရောင်အသားဝါ ဗိုင်းရပ်စ်ကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းရောဂါအတွက် ပထမဆုံးသော ရောဂါရှာဖွေရေး စစ်ဆေးမှုနှင့် ကာကွယ်ဆေးကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ပါသည်။

ကမ္ဘာတဝန်း ကြုံတွေ့နေရသော ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး

ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော အသဲရောင်အသားဝါရောဂါသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ခြိမ်းခြောက်မှုကြီးတခုဖြစ်ပြီး လူပေါင်း သန်းပေါင်းများစွာကို ကူးစက်ခံရစေကာ နှစ်စဉ် လူပေါင်း ၁.၃၄ သန်းခန့် သေဆုံးလျက်ရှိပါသည်။ B သဲရောင်နှင့် C သဲရောင်တို့သည် အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ကြီးမားပြီး အသဲခြောက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အသဲကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု၏ ၇၈ ရာခိုင်နှုန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

ထိရောက်သော ကာကွယ်ဆေးများ၊ ကာကွယ်ရေး နည်းဗျူဟာများနှင့် အသက်ကယ်ဆေးဝါးများ (C သဲရောင်ကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သည့် ဆေးဝါးများ အပါအဝင်) ရှိနေသော်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ ရာခိုင်နှုန်းအတော်များများမှာ ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသမှု ဝန်ဆောင်မှုများကို ရယူနိုင်ခြင်း မရှိကြသေးပါ။

အသည်းရောင်ရောဂါကို တကမ္ဘာလုံးမှာ လူပေါင်း သန်း ၄ဝဝ (၂ဝ၁၄ ခုနှစ်) ခံစားနေရတယ်။ အသည်းရောင် (အေ)၊ (ဘီ) နဲ့ (စီ) ဆိုပြီး ရှိတယ်။ တခြားလဲရှိပါသေတယ်။

Hepatitis A အသည်းရောင် (အေ)

တနှစ်မှာ လူပေါင်း ၁့၄ သန်းကူးစက်ခံနေရတယ်။ ရောဂါမဆိုပါ။ သူ့အလိုလိိုပျောက်နိုင်ပြီး နာတာရှည်အသည်းရောင် ဆက်မဖြစ်ပါ။ ပါးစပ်ကနေဝင်တဲ့ ရေနဲ့ အစားအသောက်တွေကနေကူးစက်လာတယ်။ Hepatitis A ကာကွယ်ဆေးရှိတယ်။ လူတိုင်းကိုမထိုးပါ။ ကလေးအသက် ၁ နှစ်ရရင်နဲ့ ကူးစက်မှုများရာဒေသကို သွားရသူတွေကို ထိုးပေးတယ်။

Hepatitis B အသည်းရောင် (ဘီ)

ဆိုးတယ်။ ရက်တိုရော နာတာရှည်အသည်းရောင်စေတယ်။ တကမ္ဘာလုံးမှာ လူပေါင်း သန်း ၂၄ဝ ခံစားနေရတယ်။ သွေးနဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာကထွက်တဲ့အရည်ကနေတဆင့် ကူးစက်တယ်။ ကာကွယ်ဆေးရှိတယ်။ (၃) ခါထိုးရတယ်။ မွေးကတည်းက ကလေးတိုင်းထိုးရမယ်။ စိုးရိမ်စရာရှိသူလူကြီးတွေလဲ ထိုးသင့်တယ်။ ပိုးဝင်နေသူတွေမှာ ၄ ယောက်မှာ ၁ ယောက် နာတာရှည်ဖြစ်မယ်။ အသည်းခြောက်မယ်။ အသည်းကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

Hepatitis C အသည်းရောင် (စီ)

ဆိုးတယ်။ ရက်တိုရော နာတာရှည်ပါအသည်းရောင်စေတယ်။ တကမ္ဘာလုံးမှာ လူပေါင်း သန်း ၁ရဝ ခံစားနေရတယ်။ သွေးကနေတဆင့်ကူးစက်တယ်။ ကာကွယ်ဆေးမပေါ်သေးပါ။ ဒီရောဂါကိုသိစမှာ (အေ) မဟုတ်၊ (ဘီ) မဟုတ် အသည်းရောင်ရောဂါလို့သာနာမည်ပေးခဲ့တယ်။ ပိုးဝင်နေပေမဲ့ ဘဘယ်လိုမှ မခံစားရသူကများတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပိုးကနေ အသည်းကိုဖျက်ဆီးနေပြီ။ သူများကိုလဲ ကူးစေနိုင်နေပြီ။ ဆေးပေါ်နေပါပြီ။

နှစ်စဉ် ၁ဝ သန်းကူးစက်ခံနေရ။ ၉၅% က ကူးစက်နေမှန်းမသိကြ။ ၁% လောက်သာ ကုသမှုခံယူနေကြတယ်။ ၁့၄ သန်း နှစ်စဉ်သေဆုံးနေကြရတယ်။ ၂ဝ၃ဝ မှာ အသည်းရောင်ရောဂါကင်းရှင်စေဖို့ WHO ကဦးတည်ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။ ၉ဝ% ကို ကာကွယ်ဆေးထိုးစေမယ်။ ၉ဝ% ကို ဆေးကုသမှုရစေမယ်။ ၉ဝ% ကိုရောဂါပိုးရှိနေမှန်းသိစေမယ်။ သွေးလှူတာမှန်သမျှ ၁ဝဝ% စစ်ဆေးစေမယ်။ ၈ဝ% ကိုဆေးကုသစေမယ်။ သေဆုံးမှု ၆၅% ကျစေမယ်။ ရ့၁ သန်း အသက်ကိုကယ်မယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ