ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်

Health Care System Rank of Burma/Myanmar 

(၁)

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်သည် အလွန်အမင်း ပြန့်ကြဲနေပြီး ပြင်းထန်သော အနှောင့်အယှက် အဟန့်အတားများ ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းက ၎င်း၏ ဝိသေသလက္ခဏာတခု ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာရေးစနစ်သည် အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကနှင့် တိုင်းရင်းသားအခြေပြု ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူများ စုပေါင်းထားသည့်အပေါ်တွင် မှီခိုနေရသည်။ လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများနှင့် နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများကြောင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့် ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက်များကို အပြင်းအထန် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ အစိုးရဆေးရုံများနှင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးခန်းများ ရှိနေသော်လည်း စောင့်ရှောက်မှုပေးခြင်းမှာ တရားဝင်မဟုတ်သော ပုံစံမျိုး ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများသည် ဆေးကုသမှုခံယူရန် ပြည်ပသို့ ခရီးသွားလေ့ရှိကြသည်။

နိုင်ငံ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ် ဖွဲ့စည်းပုံသည် အောက်ပါအတိုင်း မြောက်မြားစွာသော ကန့်သတ်ချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။

- အစိုးရကဏ္ဍ အကျပ်အတည်းဖြစ်ခြင်း (Public Sector Strain): ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသော အစိုးရပိုင်စနစ်သည် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းပိုင်းတွင် ရုန်းကန်နေရပြီး ဆေးဝါးနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပစ္စည်းများ၊ နည်းပညာများနှင့် ကျန်းမာရေးပညာရှင်များ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြတ်လပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။

- ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Private Healthcare): ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် အဓိကအခြေစိုက်သည့် ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ ၂၇၀ ကျော်နှင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးခန်း ၁၀,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းတို့သည် သာမန်ပြည်သူများအတွက် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်အမင်း မြင့်မားလေ့ရှိသည်။

- ပြိုင်တူစနစ်နှင့် တိုင်းရင်းသားစနစ်များ (Parallel & Ethnic Systems): ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရာဒေသများ သို့မဟုတ် ဝေးလံခေါင်သီသော ဒေသများတွင် ကျန်းမာရေးပညာရှင် အများအပြားသည် တရားဝင်မဟုတ်သော ကွန်ရက်များဖြင့် လည်ပတ်နေကြသည်။ တိုင်းရင်းသား ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ (EHOs) သည်လည်း ဗဟိုအစိုးရ ထိန်းချုပ်မှုပြင်ပရှိ ဒေသများတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးရာ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။

(၂)

ထိုင်းနိုင်ငံသည် လူတိုင်းအကျုံးဝင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Universal Coverage) ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် ကျယ်ပြန့်သော အစိုးရကဏ္ဍနှင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် အလွန်အောင်မြင်သော ပေါင်းစပ်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ် (Hybrid Healthcare System) ရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန (MOPH) ၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၉၉.၅% နီးပါး ကျန်းမာရေးအာမခံချက် ရရှိထားစေရန် အာမခံထားသည်။

အစိုးရပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အစီအစဉ် ၃ ခု (The Three Public Health Schemes)

အစိုးရ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို အထွေထွေအခွန်ဘဏ္ဍာငွေမှတဆင့် ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးထားပြီး အစီအစဉ် သုံးခု ခွဲခြားထားသည်။

- လူတိုင်းအကျုံးဝင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ် (Universal Coverage Scheme - UCS): လူဦးရေအများစု (အလွတ်သဘော လုပ်ကိုင်သူများနှင့် အခြားကျန်းမာရေးအစီအစဉ်များတွင် မပါဝင်သူများ) ကို လွှမ်းခြုံပေးထားသည်။ အဖွဲ့ဝင်များသည် ယခင်က ဆေးကုသမှုများအတွက် ကျသင့်ငွေ အနည်းငယ်ကိုသာ ပူးတွဲပေးဆောင်ခဲ့ရသောကြောင့် ယင်းကို အများပြည်သူအကြား "ဘတ် ၃၀ စနစ်" ဟု လူသိများသည်။

- လူမှုဖူလုံရေး အစီအစဉ် (Social Security Scheme - SSS): တရားဝင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ ဝန်ထမ်းများအတွက် လစာမှ မဖြစ်မနေ နုတ်ယူရသော အစီအစဉ်တခု ဖြစ်သည်။

- နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း ဆေးဝါးကုသမှု အကျိုးခံစားခွင့် အစီအစဉ် (Civil Servant Medical Benefit Scheme - CSMBS): အစိုးရဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုဝင်များအတွက် အခွန်ဘဏ္ဍာငွေဖြင့် အပြည့်အဝ ပံ့ပိုးပေးထားသော အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။

အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု (Public vs. Private Healthcare)

- အစိုးရဆေးရုံများ (Public Hospitals): အစိုးရဆေးရုံများသည် အရည်အသွေးမြင့်ပြီး ဘက်စုံလွှမ်းခြုံနိုင်သော စောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးစွမ်းသည်။ အစိုးရအစီအစဉ်များအောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသားများအတွက် ဆေးကုသမှုသည် လက်တွေ့တွင် အခမဲ့ဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေထူထပ်သော ဒေသများရှိ ဆေးရုံများသည် လူပြည့်ကျပ်လေ့ရှိပြီး အရေးပေါ်မဟုတ်သော ကုသမှုများအတွက် စောင့်ဆိုင်းရချိန် ကြာမြင့်နိုင်သည်။

- ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ (Private Hospitals): ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အလွန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော ပုဂ္ဂလိကကျန်းမာရေးစနစ် ရှိသည်။ "Bangkok Hospital Group" ကဲ့သို့သော ဆေးရုံများသည် စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုသလောက်ဖြစ်ပြီး အဆင့်မြင့်နည်းပညာများနှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ လေ့ကျင့်ထားသော ဆရာဝန်များဖြင့် အဆင့်မြင့်စောင့်ရှောက်မှုများကို ပေးစွမ်းသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါကုသမှုများအတွက် ကိုယ်တိုင်ငွေကြေးစိုက်ထုတ်ပေးေချရခြင်း သို့မဟုတ် ဘက်စုံကျန်းမာရေးအာမခံ ရှိထားခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ (Medical Tourism & Expats)

ထိုင်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်တန်းဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Medical Tourism) အချက်အချာကျသော နေရာများထဲမှ တခုဖြစ်သည်။ ကုန်ကျစရိတ်မှာ နှိုင်းယှဉ်ချက်အားဖြင့် သင့်တင့်မျှတသောကြောင့် ခရီးသွားများနှင့် ပြည်ပရောက်နိုင်ငံခြားသား အများအပြားသည် ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံကွန်ရက်များကို အသုံးပြုကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်း တရားဝင်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော နိုင်ငံခြားသားများသည် အခမဲ့ အစိုးရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို ရယူနိုင်သော်လည်း လုံလောက်သော အာမခံ ရှိထားရမည် ဖြစ်သည်။ ရေရှည်နေထိုင်သူများနှင့် ပြည်ပရောက်နိုင်ငံခြားသား အများစုသည် ထိပ်တန်းပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများကို အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ပုဂ္ဂလိက နိုင်ငံတကာကျန်းမာရေးအာမခံကို ဝယ်ယူကြသည်။

(၃)

နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၁ နိုင်ငံကို ဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ထားသည့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ သမိုင်းမှတ်တိုင်ဖြစ်သော အစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ (ဗမာနိုင်ငံ) သည် အဆင့် ၁၉၀ ရှိခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤစနစ်သည် ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့မှု ပြင်းပြင်းထန်ထန် နည်းပါးခြင်း၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ မလုံလောက်ခြင်းနှင့် ကိုယ်တိုင်စိုက်ထုတ်ရသော ကုန်ကျစရိတ်များအပေါ် မှီခိုနေရခြင်းတို့ကြောင့် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့နေရသည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) သည် ကျန်းမာရေးစနစ်များကို အလုံးစုံကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်း၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု မျှဝေဖြန့်ကြက်မှု၊ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းနှင့် တရားမျှတသော ဘဏ္ဍာရေးထောက်ပံ့မှု စသည့်အချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ အကဲဖြတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရင်ဆိုင်နေရသော သီးခြားစိန်ခေါ်မှုများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။

- အသုံးစရိတ် နည်းပါးခြင်း (Low Expenditure): သမိုင်းအစဉ်အဆက်အရ နိုင်ငံတော်ထုတ်ကုန်စုစုပေါင်း (GDP) ၏ အစိတ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုအပေါ် အစိုးရ၏ အသုံးစရိတ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနည်းဆုံးစာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြည်သူများသည် ဆေးဝါးကုသမှုစရိတ် အများစုကို မိမိတို့ဘာသာ ကိုယ်တိုင်စိုက်ထုတ် ကျခံနေရသည်။

- အရင်းအမြစ် ပြတ်လပ်မှုများ (Resource Shortages): လူဦးရေအချိုးအစားအလိုက် ရရှိနိုင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် အရေအတွက်မှာ အလွန်အမင်း ကန့်သတ်ချက်ရှိနေပြီး ဆေးရုံများတွင်လည်း အခြေခံအထောက်အပံ့ပစ္စည်းများ မကြာခဏ ပြတ်လပ်လေ့ရှိသည်။

- မတည်ငြိမ်မှု (Instability): လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများသည် ဆေးဝါးကုသမှု စောင့်ရှောက်မှုနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများ ရရှိနိုင်မှုကို ပိုမိုနှောင့်နှေး အဟန့်အတား ဖြစ်စေသည်။

မှတ်ချက်

ပုံနဲ့အတူတင်ထားတဲ့သတင်းအရ ထိုင်းနိုင်ငံက နံပတ် ၈ အဆင့်မှာရောက်နေပါသတဲ့။

ကိုယ့်တိုင်းပြည်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်ကို သိရလို့ စိတ်မကောင်းဖြစ်ရသူတွေထဲမှာ ဆရာဝန်နဲ့ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုပေးကြသူတွေလည်း ပါတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ