Ginger ချင်း

(၁)

ချင်းသည် ဂျင်ဂျာရော (Gingerol) ကဲ့သို့ ဇီဝကြွဒြပ်ပေါင်းများ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည့် အစွမ်းထက်သောအမြစ်တခုဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော ရောင်ရမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်သည့်အာနိသင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ချေဖျက်သည့် (Antioxidant) အာနိသင်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ 

၎င်းသည် ပျို့အန်ခြင်းကို သက်သာစေရန်၊ အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုရန်၊ ကြွက်သား သို့မဟုတ် ဓမ္မတာလာစဉ် ကိုက်ခဲခြင်းကို လျှော့ချရန်နှင့် ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်ကျန်းမာရေးကို ထောက်ပံ့ပေးရန်အတွက် အလွန်ထိရောက်မှု ရှိပါသည်။

ချင်း၏ အဓိကကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ

ပျို့အန်ခြင်းနှင့် အစာခြေစနစ် − ချင်းသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စက ပျို့အန်ခြင်း၊ ကားမူးလှေမူးခြင်းနှင့် ကင်ဆာဆေးသွင်းပြီးနောက် ပျို့အန်ခြင်းများကို သက်သာစေသည့်နေရာတွင် လူသိများပါသည်။ ၎င်းသည် အစာအိမ်အတွင်းရှိ အစားအစာများကို လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားစေသဖြင့် လေပွခြင်းနှင့် လေအောင့်ခြင်းကို သက်သာစေပါသည်။

နာကျင်ခြင်းနှင့် ရောင်ရမ်းခြင်းကို သက်သာစေခြင်း − ချင်းတွင်ပါဝင်သော ဂျင်ဂျာရောဓာတ်သည် ရောင်ရမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ပေးနိုင်စွမ်းရှိပြီး အချို့သောသုတေသနများအရ အသုံးများသည့် အကိုက်အခဲပျောက်ဆေး (Ibuprofen) ကဲ့သို့ပင် အာနိသင်ရှိကြောင်း တွေ့ရပါသည်။ ၎င်းသည် အရိုးအဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်း လက္ခဏာများနှင့် ဓမ္မတာလာစဉ် ကိုက်ခဲခြင်းများကို သက်သာစေနိုင်ပါသည်။

ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်နှင့် နှလုံးကျန်းမာရေး − ချင်းကို ပုံမှန်စားသုံးပေးခြင်းဖြင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ပမာဏကို ထိန်းညှိပေးနိုင်ခြင်း၊ အင်ဆူလင်တုံ့ပြန်မှုကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ သွေးဖိအားနှင့် မကောင်းသော ကိုလက်စထရော (LDL) တို့ကို လျော့ကျစေနိုင်ခြင်း စသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ရရှိစေပါသည်။

ကိုယ်ခံစွမ်းအား − ချင်းတွင် အောက်ဆီဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ချေဖျက်သည့် အာနိသင်နှင့် ပိုးမွှားများကို တားဆီးနိုင်သည့် ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်သဖြင့် ရောဂါပိုးမွှားများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် နှာစေးချောင်းဆိုးနှင့် တုပ်ကွေးရာသီများတွင် စားသုံးရန် အလွန်သင့်လျော်ပါသည်။

(၂)

အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် 

ချင်းသည် အဓိကဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တခု၊ စွမ်းထက်သောအိမ်တွင်းဆေးဝါးတခုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပြယုဂ်တခုအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။ ၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် ဟင်းချက်ရာတွင် အခြေခံကျသော ချင်း-ကြက်သွန်ဖြူထောင်း ပြုလုပ်ရန်လည်းကောင်း၊ နေ့စဉ်သောက်သုံးသည့် မဆလာချိုင်း (Masala chai) လက်ဖက်ရည်တွင် ခတ်နှပ်ရန်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြပြီး အစာခြေစနစ်ပြဿနာများနှင့် ရောင်ရမ်းမှုများကို ကုသရန်အတွက် အာယုဗ္ဗေဒတိုင်းရင်းဆေးများတွင် သုံးသည့် ချင်းခြောက်မှုန့် (Sonth) အဖြစ်လည်း အခြောက်လှန်း၍ ဖော်စပ်ကြပါသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံတဝန်း ချင်းကို အသုံးပြုပုံ အသေးစိတ်ခွဲခြားချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် −

၁။ ဟင်းလျာများတွင် အသုံးပြုခြင်း

မဆလာချိုင်း (Masala Chai) − ချင်းကို လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ခြစ်၍ အိန္ဒိယလူမျိုးတို့ အလွန်နှစ်သက်ကြသည့် မဆလာနို့လက်ဖက်ရည်တွင် အဓိကအနံ့အရသာဖြည့်စွက်ရန် ခတ်နှပ်ကြပါသည်။

ချင်း-ကြက်သွန်ဖြူထောင်း (Ginger-Garlic Paste) − အိန္ဒိယဟင်းချက်နည်း၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ပြီး လတ်ဆတ်သော ချင်းနှင့် ကြက်သွန်ဖြူတို့ကို ရောစပ်ထောင်းထားခြင်းဖြင့် ဟင်းအနှစ်များ၊ အသားဟင်းများနှင့် ဟင်းရည်မျိုးစုံအတွက် မွှေးကြိုင်သောအခြေခံအနှစ်ကို ရရှိစေပါသည်။

ဆော့စ်နှင့် သနပ်များ (Chutneys and Pickles) − လတ်ဆတ်သော ချင်းအစိမ်းကို ငရုတ်သီး၊ နံနံပင်၊ မန်ကျည်းသီးတို့နှင့် ရောစပ်၍ စပ်ပြူးပြူး ချင်းဆော့စ် ပြုလုပ်ကြသလို၊ ဆောင်းရာသီသနပ်အဖြစ် မုန်ညင်းဆီနှင့် မဆလာတို့ဖြင့် စိမ်၍လည်း သိမ်းဆည်းတတ်ကြပါသည်။

ချင်းခြောက် (Sonth) − ချင်းကို အခြောက်လှန်း၍ အမှုန့်ကြိတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဂရမ်မဆလာ (Garam masala) စပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဆောင်းရာသီတွင် အပူပေးသည့်အနေဖြင့် အချိန်အကြာကြီး ချက်ရသော ကက်ရှ်မီးရီး ရိုဂန်ဂျိုရှ် (Kashmiri rogan josh) ကဲ့သို့သော ဟင်းအနှစ်အပျစ်များတွင်လည်းကောင်း မရှိမဖြစ် ထည့်သွင်းရသော ပါဝင်ပစ္စည်းတခု ဖြစ်ပါသည်။

၂။ တိုင်းရင်းဆေးပညာ (အာယုဗ္ဗေဒ) တွင် အသုံးပြုခြင်း

အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုခြင်း − ချင်းသည် အစာခြေမီး (Agni) ကို တောက်လောင်စေသည့် အစွမ်းထက်ပစ္စည်းတခုအဖြစ် အာယုဗ္ဗေဒတွင် အလွန်အလေးထားခြင်း ခံရပါသည်။ အစာခြေစနစ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်နှင့် လေပွခြင်းကို သက်သာစေရန်အတွက် အစားမစားမီ ချင်းကို ဆားအနည်းငယ်ဖြင့် ဝါးစားလေ့ရှိကြပါသည်။

အအေးမိနှင့် ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး − လတ်ဆတ်သော ချင်းရည်ကို ပျားရည်စစ်စစ်နှင့် ရောစပ်၍ လည်ချောင်းနာခြင်းကို သက်သာစေရန်နှင့် ရင်ကျပ်ခြင်းကို လျှော့ချရန်အတွက် နေ့စဉ်သုံး အိမ်တွင်းသမားတော်ဆေးတခုအဖြစ် သုံးစွဲကြပါသည်။

အဆစ်နှင့် ကြွက်သားကိုက်ခဲမှု သက်သာစေခြင်း − ချင်းခြောက်မှုန့် (Sonth) ကို နွေးနေသော နှမ်းဆီနှင့် ရောစပ်၍ အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် ကြွက်သားနာကျင်ခြင်းများကို လျှော့ချရန်အတွက် ကိုက်ခဲသည့်နေရာတွင် အနှစ်ပြုလုပ်၍ လိမ်းကျံပေးကြပါသည်။

၃။ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့များ

ပွဲတော်သုံး မုန့်ချိုများ − ချင်းမှုန့်ကို ဒေသန္တရရိုးရာ မုန့်ချိုများတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြပြီး အထူးသဖြင့် မာကာ ဆန်ကရန်တီ (Makar Sankranti) ကဲ့သို့သော ဆောင်းရာသီပွဲတော်များတွင် ခန္ဓာကိုယ်ကို နွေးထွေးစေရန်နှင့် ကိုယ်ခံစွမ်းအား မြှင့်တင်ရန်အတွက် စားသုံးကြပါသည်။

ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်း − အိန္ဒိယအိမ်ထောင်စုများတွင် လာရောက်လည်ပတ်သော ဧည့်သည်များကို နွေးထွေးမွှေးကြိုင်သော ချင်းလက်ဖက်ရည် (သို့မဟုတ်) ချင်းအဖျော်ယမကာဖြင့် တည်ခင်းဧည့်ခံခြင်းသည် ရိုးရာဧည့်ဝတ်ပြုမှု ဓလေ့တခု ဖြစ်ပါသည်။

(၃)

မြန်မာနိုင်ငံတွင်

ချင်း (ဂျင်း) သည် အိမ်ထောင်တိုင်း၏ မီးဖိုချောင်တွင် မရှိမဖြစ် တန်ဖိုးထားအသုံးပြုရသော အဓိကဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်တခု ဖြစ်သလို၊ အဖိုးတန် အိမ်တွင်းသမားတော် တိုင်းရင်းဆေးဝါးတခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများတွင် ချင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြပါသည် −

၁။ ဟင်းလျာများနှင့် စားသောက်ဖွယ်ရာများတွင် အသုံးပြုခြင်း

ဟင်းအနှစ် အခြေခံ (ဂျင်း-ကြက်သွန်ဖြူ-နီ အမွှေးအကြိုင်) − မြန်မာ့ရိုးရာ အသားဟင်း၊ ငါးဟင်းများနှင့် ဆီပြန်ဟင်းများ ချက်ပြုတ်ရာတွင် ညှီနံ့ပျောက်စေရန်နှင့် ဟင်းအနှစ်မွှေးကြိုင်စေရန်အတွက် ချင်း၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီတို့ကို အခြေခံအမွှေးအကြိုင်အဖြစ် ရောနှောထောင်း၍ ဆီသတ်ကြပါသည်။

ချင်းသုတ် (ဂျင်းသုတ်) − ချင်းကို ပါးပါးမျှင်မျှင်လှီး၊ အချဉ်တည်ပြီးနောက် နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ကြော်စုံ၊ ကြက်သွန်ဖြူကြော်တို့နှင့် သုတ်စားရသော "ချင်းသုတ်" သည် မြန်မာတို့၏ အကြိုက်ဆုံး ရိုးရာအစာပလာတခု ဖြစ်သည်။ အလှူအတန်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် နာရေးကိစ္စများတွင် ဧည့်ခံစရာ မရှိမဖြစ် အရေးပါသော အစားအစာ ဖြစ်ပါသည်။

ရိုးရာမုန့်များနှင့် အအေးစာများ − မုန့်လုံးရေပေါ် ချက်ရာတွင် သုံးသည့် ထန်းလျက်ရည်၌ ချင်းကို ဓားပြားရိုက်ထည့်၍ အနံ့မွှေးအောင် ပြုလုပ်ကြသလို၊ ဆောင်းရာသီတွင် ခန္ဓာကိုယ်နွေးထွေးစေရန်အတွက် ထန်းလျက်ချင်းရည် ပူပူလေးကို သောက်သုံးလေ့ရှိကြပါသည်။

၂။ ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးနှင့် အိမ်တွင်းဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်း

အအေးမိ၊ နှာစေး၊ ချောင်းဆိုးခြင်း − အအေးမိခြင်း၊ နှာစေးချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် လည်ချောင်းနာခြင်းများ ဖြစ်ပါက ချင်းကို မီးဖုတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ချင်းပြုတ်ရည် ပူပူကို ထန်းလျက် (သို့မဟုတ်) ပျားရည်နှင့် ရောစပ်၍သော်လည်းကောင်း သောက်သုံးခြင်းဖြင့် သက်သာစေပါသည်။

လေထိုးလေအောင့်နှင့် အစာမကြေခြင်း − ဗိုက်ပွခြင်း၊ လေအောင့်ခြင်းနှင့် အစာမကြေဘဲ ရင်ပြည့်နေခြင်းများအတွက် ချင်းကို ပါးပါးလှီး၍ ဆားလှော်လေးနှင့် ဝါးစားခြင်း သို့မဟုတ် ချင်းသုတ်စားခြင်းဖြင့် လေပွင့်စေပြီး အစာကြေစေပါသည်။

အမျိုးသမီးများ မီးနေသည်ကာလ − မြန်မာ့ရိုးရာဓလေ့အရ ကလေးမီးဖွားပြီးစ မီးနေသည်မိခင်များ သွေးသားမှန်ကန်စေရန်၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း လေကင်းစင်ပြီး နွေးထွေးမှုရှိစေရန်အတွက် ချင်းချက် (ဂျင်းချက်) ကို အဓိက ဟင်းလျာတခုအဖြစ် ရက်ရာသီအလိုက် ကျွေးမွေးလေ့ရှိကြပါသည်။

မြန်မာ့စကားပုံတွင် "အနာသိလျှင် ဆေးရှိသည်" ဟု ဆိုရိုးရှိသည့်အတိုင်း ချင်းသည် မြန်မာတို့အတွက် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်သာမကဘဲ ငွေကုန်ကြေးကျသက်သာပြီး ဘေးဥပါဒ်ကင်းသော အိမ်တွင်းသမားတော် ဆေးစွမ်းကောင်းတခုအဖြစ် ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ယနေ့တိုင် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ