စောင်းလျားသီး (Carambola သို့မဟုတ် Star fruit)

(၁)

ကယ်လိုရီ နည်းပါးသော အပူပိုင်းဒေသ သစ်သီးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ဗီတာမင်စီ (Vitamin C)၊ အမျှင်ဓာတ် (Dietary fiber) နှင့် Gallic acid၊ Quercetin ကဲ့သို့သော စွမ်းအားထက်မြက်သည့် သဘာဝ အင်တီအောက်ဆီးဒင့်များ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါသည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်း၊ အစာချေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ ကိုလက်စထရော လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ရေဓာတ်ကို ဖြည့်ဆည်းပေးခြင်းတို့တွင် ကူညီပေးပါသည်။ သို့သော်လည်း ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိသူများအတွက်မူ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

အဓိက ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

• ကိုယ်ခံအား ထောက်ပံ့ပေးခြင်း - မြင့်မားသော ဗီတာမင်စီ ပါဝင်မှုက ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်ပေးသည့် သွေးဖြူဥများကို တည်ဆောက်ရာ၌ ကူညီပေးသည်။

• အစာချေစနစ် ကောင်းမွန်စေခြင်း - အမျှင်ဓာတ်သည် မစင်ကို ပုံမှန်ဖြစ်စေပြီး အူလမ်းကြောင်း လှုပ်ရှားမှုကို မှန်ကန်စေသည်။

• နှလုံးကျန်းမာရေး - ပိုတက်စီယမ်က သွေးဖိအားကို ထိန်းညှိပေးပြီး အမျှင်ဓာတ်က ကျန်းမာသော ကိုလက်စထရော ပမာဏကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။

• ဝိတ်ထိန်းခြင်း - ကယ်လိုရီနှင့် အဆီဓာတ် အလွန်နည်းပါးသော်လည်း ရေဓာတ်နှင့် အမျှင်ဓာတ် များပြားစွာ ပါဝင်သောကြောင့် ဗိုက်ပြည့်လွယ်စေသည်။

• အင်တီအောက်ဆီးဒင့် ကာကွယ်မှု - သဘာဝ ဒြပ်ပေါင်းများက ဖရီးရယ်ဒီကယ် (Free radicals) ကြောင့် ဆဲလ်များ ပျက်စီးမှုကို လျှော့ချပေးပြီး ရောင်ရမ်းမှုများကို သက်သာစေသည်။

အရေးကြီးသော ဘေးအန္တရာယ်များ

• ကျောက်ကပ် အဆိပ်သင့်ခြင်း - နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ ရှိသူများ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ရည် ကျဆင်းနေသူများအနေဖြင့် စောင်းလျားသီးကို မဖြစ်မနေ ရှောင်ကြဉ်ရပါမည်။ ကျန်းမာသော ကျောက်ကပ်သည် ဤအသီးတွင် ပါဝင်သည့် သီးခြား အာရုံကြောအဆိပ် (Neurotoxins) နှင့် အောက်ဇာလိတ် (Oxalates) များကို စစ်ထုတ်ပေးနိုင်သော်လည်း ပျက်စီးနေသော ကျောက်ကပ်သည် မစစ်ထုတ်နိုင်သောကြောင့် ပြင်းထန်သော အာရုံကြောဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အဆိပ်သင့်ခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

(၂)

မြန်မာလူမျိုးများသည် စောင်းလျားသီးကို အောက်ပါအတိုင်း စားသောက်ဖွယ်ရာ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်၍ စားသုံးကြပါသည်-

၁။ အသုပ်ပြုလုပ်၍ စားသုံးခြင်း (စောင်းလျားသီးသုပ်)

စောင်းလျားသီးအချဉ်ကို ပါးပါးလှီး၊ ရေဆေးပြီး လှီးထားသော ကြက်သွန်နီ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း သို့မဟုတ် ငရုတ်သီးခြောက်ထောင်း၊ ပဲမှုန့်လှော်၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူဆီချက်၊ ငံပြာရည်တို့ဖြင့် သမအောင် သုပ်စားကြသည်။ အချို့ကလည်း စုဲင်းလျားသီးကို ငါးခြောက်ထောင်း သို့မဟုတ် ပုစွန်ခြောက်ထောင်းဖြင့် ရောသုပ်လေ့ရှိကြသည်။

၂။ ဟင်းချို / ချဉ်ရည်ဟင်း ချက်သောက်ခြင်း

စောင်းလျားသီး၏ သဘာဝ အချဉ်ဓာတ်ကို အသုံးပြု၍ ငါး၊ ပုစွန် သို့မဟုတ် အသားများဖြင့် စောင်းလျားသီး ချဉ်ရည်ဟင်း ချက်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ငါးရံ့၊ ငါးခူ စသည့် ရေချိုငါးများနှင့် စောင်းလျားသီးကို ခဲဘတ်ချက် သို့မဟုတ် ချဉ်ရည်ဟင်း ချက်သောက်ပါက အလွန်လိုက်ဖက်လှပါသည်။

၃။ အစိမ်း တို့စရာအဖြစ် စားသုံးခြင်း

စောင်းလျားသီးအချို သို့မဟုတ် အချဉ်အနုများကို ပါးပါးလှီး၍ ငါးပိရည်တို့စရာ၊ ငပိထောင်းတို့စရာ သို့မဟုတ် ငရုတ်နီထောင်းတို့ဖြင့် တို့စရာအဖြစ် အစိမ်းလိုက် စားသုံးကြသည်။

၄။ ငရုတ်သီး၊ အင်းလတ် (သို့) အချဉ်နယ် စားသုံးခြင်း

စောင်းလျားသီးကို ပါးပါးလှီးပြီး ငရုတ်သီးမှုန့်၊ အချိုမှုန့်၊ အုန်းဆီ၊ ထန်းလျက်တို့ဖြင့် ရောနယ်၍ စောင်းလျားသီး သရေစာ အဖြစ် စားသုံးကြသည်။

၅။ ယိုထိုး၍ သိမ်းဆည်း စားသုံးခြင်း (စောင်းလျားသီးယို)

စောင်းလျားသီးအချဉ်များကို သကြား သို့မဟုတ် ထန်းလျက်၊ အမွှေးကြိုင်တို့ဖြင့် စောင်းလျားသီးယို ထိုး၍ အချိုပွဲ သို့မဟုတ် သရေစာအဖြစ် ရေရှည်သိမ်းဆည်းကာ စားသုံးကြပါသည်။

(၃)

စောင်းလျားသီး (Star fruit) ကို ကမ္ဘာတဝန်း အထူးသဖြင့် အာရှနှင့် လာတင်အမေရိက နိုင်ငံများတွင် ဒေသအလိုက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အမျိုးမျိုး ပြုပြင်ဖန်တီး စားသုံးကြပါသည်။

မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှား -

Sambal (ငရုတ်သီးထောင်း) - စောင်းလျားသီး အချဉ်မျိုး (Carambola/Averrhoa bilimbi) ကို ငရုတ်သီး၊ ငါးပိ (Belacan) တို့နှင့် ရောထောင်းပြီး Sambal အဖြစ် အသား/ငါးများနှင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။

အသား/ငါးဟင်းများ - ငါးချက်၊ အမဲသားချက်များတွင် အချဉ်ဓာတ် ရရှိရန်နှင့် အနံ့မွှေးစေရန် စောင်းလျားသီးကို ထည့်ချက်ကြသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ -

Som Tam (သင်္ဘောသီးသုပ်) - သင်္ဘောသီးသုပ်ထဲတွင် သင်္ဘောသီးအပြင် စောင်းလျားသီးကို ပါးပါးလှီးထည့်၍ အချဉ်ဓာတ်အတွက် သုံးကြသည်။

ကုသိုလ်ဖြစ်/အချိုပွဲ - စောင်းလျားသီး အချိုမျိုးကို ကြယ်ပုံစံ ကန့်လန့်ဖြတ် လှီးပြီး သကြား၊ ငရုတ်သီး၊ ဆား ရောထားသည့် အမြည်းခွက်ထဲ တို့စားကြသည်။

ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ -

Canh Chua (ငါးချဉ်ရည်ဟင်း) - ဗီယက်နမ်တို့၏ ကျော်ကြားသော ငါးချဉ်ရည်ဟင်းတွင် စောင်းလျားသီး၊ ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် မန်ကျည်းသီးတို့ကို ရောစပ်၍ သဘာဝအချဉ်ရည် စူပ်သောက်ကြသည်။

အိန္ဒိယနိုင်ငံ -

Pickle (သနပ်/အချဉ်တည်ခြင်း) - စောင်းလျားသီးကို မူစတာဆီ (မုန်ညှင်းဆီ)၊ မဆလာနှင့် အမွှေးအကြိုင်များဖြင့် အိန္ဒိယသနပ် (Star Fruit Pickle) ပြုလုပ်၍ ထမင်း၊ ပူရီတို့နှင့် စားကြသည်။

Street Food (လမ်းဘေးသရေစာ) - လမ်းဘေးတွင် စောင်းလျားသီးကို ကြယ်ပုံစံ လှီးပြီး မဆလာ၊ အနက်ရောင်ဆား (Black Salt) နှင့် ငရုတ်သီးမှုန့် ဖြူးကာ ရောင်းချကြသည်။

အမေရိကနှင့် ဥရောပ -

Cocktail & Mocktail - ကြယ်ပုံစံ လှီးရလွယ်ကူသည့် ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဖျော်ရည်၊ ကော့တေး (Cocktails) နှင့် သောက်စရာ ဖန်ခွက် နှုတ်ခမ်းများတွင် အလှဆင်ရန် (Garnish) အဓိက အသုံးပြုကြသည်။

Salad & Bakery - သစ်သီးဆလတ် (Fruit Salad) များထဲတွင် ထည့်လေ့ရှိသလို၊ ကိတ်မုန့်၊ တားတ် (Tart) မုန့်များ အပေါ်တွင် ကြယ်ပုံစံ အလှဆင်ရန်နှင့် ဖုတ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။

မက္ကဆီကိုနှင့် ကာရီဘီယံ ဒေသများ -

Jambroal (သဘာဝဖျော်ရည်) - စောင်းလျားသီးကို သကြား၊ ရေတို့နှင့် ကြိတ်ပြီး ရေခဲထည့်ကာ ရေငတ်ပြေ သဘာဝဖျော်ရည်အဖြစ် သောက်သုံးကြသည်။

Chutney (ယို အစပ်) - စောင်းလျားသီးကို သကြား၊ ရှာလကာရည်၊ ငရုတ်သီးတို့ဖြင့် ကျိုချက်၍ ကြက်သား သို့မဟုတ် အမဲသား ကင်များနှင့် တို့စားသည့် Chutney အဖြစ် ပြုလုပ်ကြသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ