မြန်မာပြည်နှင့် ဆီးချိုရောဂါ

(၁) 

ဆီးချိုအမျိုးအစား (၂) ရောဂါသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးမားလာပြီး အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပျံ့နှံ့နေသော ကျန်းမာရေး အကျပ်အတည်းတရပ်ဖြစ်ပြီး၊ တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် လူကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားနှုန်း ခန့်မှန်းခြေ ၁၀.၅% မှ ၁၀.၈% အထိ ရှိကာ ၎င်းမှာ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှနှုန်းများထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်။

ဖြစ်ပွားနှုန်းနှင့် ပျံ့နှံ့မှုအတိုင်းအတာ

• မြင့်မားသောနှုန်းထားများ- လူကြီး ၁၀ ဦးလျှင် ၁ ဦးခန့်မှာ ဆီးချိုရောဂါ ခံစားနေရပြီး၊ နှုန်းထား၏ ၂၀% နီးပါးမှာ ဆီးချိုမဖြစ်မီ ကြိုတင်သတိပေးလက္ခဏာများ (Prediabetes) ရှိနေကြောင်း လေ့လာမှုများက ဖော်ပြသည်။

• မြို့ပြဒေသများတွင် ပိုမိုဆိုးရွားခြင်း- ရန်ကုန်ကဲ့သို့သော မြို့ပြအချက်အချာကျသည့် နေရာများတွင် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ ၁၄% မှ ၁၈% ကျော်အထိ မြင့်တက်လာကြောင်း လေ့လာမှုများအရ သိရသည်။

• ဆီးချိုမဖြစ်မီအကြိုအဆင့် မြင့်မားခြင်း- အလယ်အလတ်နှင့် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာသည့် မြို့ပြလူဦးရေ၏ ၃၀% အထိတွင် ဆီးချိုမဖြစ်မီအကြိုအဆင့် လက္ခဏာများပြသနေပြီး၊ ယင်းက နောင်အနာဂတ်တွင် ပိုမိုမြင့်မားလာမည့် ဖြစ်ပွားနှုန်းများကို ညွှန်ပြနေသည်။

အဓိက ဖြစ်ပွားစေသော အကြောင်းရင်းများ

• အစားအသောက်ပုံစံများ- ဆားငန်သော အနှစ်ခပ်နှီးများ၊ ဆီကျန်အနှစ်ထူများ၊ အချဉ်စိမ် အစားအစာများနှင့် စီမံပြီးသား သို့မဟုတ် ခြောက်သွေ့သော ပါဝင်ပစ္စည်းများပါရှိသည့် ဒေသန္တရ ရိုးရာအစာစားပုံစံများသည် ဇီဝဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကို သိသိသာသာ ပံ့ပိုးပေးနေသည်။

• လူနေမှုပုံစံ- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်းနှင့် မြို့ပြဒေသများတွင် အဝလွန်ခြင်း (ခါးပတ်လည် ပိုမိုထွားလာခြင်း) တို့က ဤကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို တွန်းအားပေးနေသည်။

• လူဦးရေဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ- အသက် ၆၀ ကျော်သူများ၊ မိသားစုအတွင်း ရောဂါမျိုးရိုး ရှိသူများနှင့် သီးသန့်တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုအုပ်စုများတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာသည်။

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများ

• အရင်းအမြစ် မလုံလောက်ခြင်း- ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အဆောက်အအုံများနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများမှာ လုံလောက်စွာ ပြည့်စုံမှုမရှိခြင်းကြောင့် ရောဂါကို အချိန်မီ မသိရှိနိုင်ခြင်း၊ ရောဂါရှာဖွေမှု နောက်ကျခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပွားခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံတင်ရမှုနှုန်း မြင့်မားခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားစေသည်။

• စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး- လူနာတဦးလျှင် နှစ်စဉ် ကုသစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁,၁၀၀ ကျော်အထိ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး၊ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူတဦးချင်း၏ ပျမ်းမျှဝင်ငွေ၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းကို သုံးစွဲနေရသည်။

(၂) 

ဒေသန္တရ အစားအသောက်များကို ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း

မြန်မာ့ရိုးရာ အစားအသောက်များသည် အရောင်တင်ဆီဆမ်းထားသော ထမင်းဖြူ၊ အဆီထူသော ဟင်းလျာများနှင့် အငန်ဓာတ် သို့မဟုတ် အချဉ်စိမ် အနှစ်များကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။ အရသာ ရှိသော်လည်း ပုံမှန် ထမင်းနှင့်ဟင်း တပွဲစာသည် ဂလိုင်စမစ် အညွှန်းကိန်း (GI) ၈၂ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ မြင့်မားနိုင်ပြီး သွေးတွင်းသကြား ပမာဏကို ရုတ်တရက် မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

ပါဝင်ပစ္စည်းများကို အစားထိုးခြင်းနှင့် ပမာဏကို ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်ရင်း ရိုးရာအရသာများကို ဆက်လက်ခံစားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

၁။ အဓိက ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ် (ခေါက်ဆွဲနှင့်ထမင်း) များကို အစားထိုးခြင်း

• မူလအခြေခံ - ရိုးရာထမင်းဖြူနှင့် သန့်စင်ပြီးသား အဖြူရောင် မုန့်ဖတ်၊ ခေါက်ဆွဲများ။

• ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း - ပုံမှန်ထမင်းဖြူအစား ဂလိုင်စမစ် သက်ရောက်မှုနည်းသော ပုံစံပြောင်းဆန် (parboiled rice) သို့မဟုတ် ကြေနေသောဆန်များကို အစားထိုးပါ။ မုန့်ဟင်းခါး သို့မဟုတ် နန်းကြီးသုပ်ကဲ့သို့သော ခေါက်ဆွဲပွဲများအတွက် တကိုယ်ရေစာ အပြည့်အစုံ မစားဘဲ မုန့်ဖတ်ပမာဏကို လျှော့ချကာ အရည်နှင့် အသားဓာတ်ကို နှစ်ဆတိုး၍ စားသုံးပါ။

၂။ ဟင်းလျာများကို ချိန်ညှိခြင်း

• မူလအခြေခံ - အသားကို ကြာရှည်ခံစေရန်နှင့် အရသာရှိစေရန် ဆီထွက်နေအောင် ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းလျာများ။

• ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း - မစားသုံးမီ အပေါ်ယံမှ ပိုနေသည့်ဆီများကို ဖယ်ထုတ်ပါ။ ပြည့်ဝဆီ သို့မဟုတ် အုန်းဆီအစား မြေပဲဆီ သို့မဟုတ် နေကြာဆီကဲ့သို့သော မပြည့်ဝဆီ အရည်များကို အသင့်အတင့် သုံးပါ။ အဆီများသော ဝက်သား သို့မဟုတ် အမဲသားအစား ကင်ထားသော သို့မဟုတ် ပြုတ်ထားသော ငါး၊ အဆီမပါသော ကြက်သားနှင့် ပဲအမျိုးမျိုးကို ဦးစားပေးပါ။

၃။ အနှစ်နှင့် အတို့အမြှုပ်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်း

• မူလအခြေခံ - အငန်ဓာတ်ပါသော အနှစ်များ၊ ငပိနှင့် အချဉ်စိမ်များကို အလွန်အကျွံ သုံးစွဲခြင်း။ ဆိုဒီယမ်ဓာတ် မြင့်မားခြင်းက နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ်များကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည်။

• ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း - ပြင်းထန်သော ငပိအနှစ်များကို တပတ်လျှင် နှစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် သုံးကြိမ်သာ စားသုံးရန် ကန့်သတ်ပါ။ အငန် သို့မဟုတ် အချိုမှုန့် (MSG) ထပ်ထည့်မည့်အစား သံပရာရည်၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် အစိမ်းစပ် ငရုတ်သီးတို့ဖြင့် တို့စရာအနှစ်များကို ဖျော်စပ်ပါ။

၄။ ရိုးရာသုပ်စုံများကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ခြင်း

• မူလအခြေခံ - လက်ဖက်သုပ်ကဲ့သို့သော အသုပ်များသည် အာဟာရဖြစ်စေသော်လည်း ကြက်သွန်ဖြူဆီချက် ရွှဲရွှဲဆမ်းထားပြီး နှစ်ထပ်ကြော်ထားသော ပဲကြော်များ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။

• ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်း - ဆီပမာဏ ပုံမှန်ထက်ဝက်သာပါဝင်အောင် ပြင်ဆင်ရန် တောင်းဆိုပါ။ အထွေထွေ ဂလိုင်စမစ်ဝန်ကို လျှော့ချရန်နှင့် အမျှင်ဓာတ် တိုးမြှင့်ရန်အတွက် မုန်လာဥ၊ ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် အစိမ်းစား အသီးအရွက်များကို ပိုမိုထည့်သွင်းပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ