သွေးတိုး ခေါ် သွေးဖိအားသည် အချိန်နဲ့အမျှ ပြောင်းလဲနေသည်

သွေးတိုးနှုန်းသည် တနေ့တာအတွင်း ခန့်မှန်းနိုင်သော ပုံစံတရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်မှုများအပေါ် မူတည်၍လည်းကောင်း သဘာဝအတိုင်း တက်လိုက်ကျလိုက် ဖြစ်နေတတ်သည်။

ပုံမှန် တနေ့တာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော ပုံစံ

- နံနက်ခင်းတွင် မြင့်တက်လာခြင်း (Morning Surge)။ စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်းများနှင့် အာရုံကြောစနစ် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် သင်မနိုးထမီ နာရီပိုင်းအလိုကတည်းက သွေးတိုးနှုန်း စတင်မြင့်တက်လာပြီး နေ့ခွဲအချိန်ခန့်တွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိသည်။

- မွန်းလွဲပိုင်းနှင့် ညနေပိုင်းတွင် ကျဆင်းခြင်း။ သင့်၏ လှုပ်ရှားမှုများ လျော့ပါးလာသည်နှင့်အမျှ တန်ဖိုးများသည် တဖြည်းဖြည်း ပြန်ကျလာသည်။

- ညဘက်တွင် ကျဆင်းခြင်း (Nocturnal Dip)။ ညဘက် အိပ်စက်နေစဉ်အတွင်း သွေးတိုးနှုန်းသည် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် နေ့ခွဲအချိန်ကထက် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကျဆင်းသွားတတ်သည်။

အတက်အကျဖြစ်ရသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းများ

- ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ကိုယ်နေဟန်ထား။ သွားလာလှုပ်ရှားခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် မတ်တပ်ရပ်ခြင်းတို့က ခဏတာ အပြောင်းအလဲများကို ဖြစ်စေသည်။

- စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် ခံစားချက်များ။ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ဖိစီးစရာ တွေးတောမှုများသည် တန်ဖိုးများကို မြင့်တက်စေသည့် ဟော်မုန်းများကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။

- အစားအသောက်နှင့် အရာဝတ္ထုများ။ ဆားငန်သော အစားအစာများကို စားသုံးခြင်း၊ ကဖင်းဓာတ်ပါသော ရည်များသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အရက်သောက်သုံးခြင်းတို့က တန်ဖိုးများကို ခဏတာ မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

- မမှန်ကန်သော ပုံစံများ။ ညဘက်တွင် မကျဆင်းဘဲ ရှိနေခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း မြင့်တက်လာခြင်းတို့က အိပ်စက်စဉ် အသက်ရှူရပ်ခြင်း (sleep apnea) သို့မဟုတ် ကောင်းစွာ မထိန်းချုပ်နိုင်သော သွေးတိုးရောဂါကဲ့သို့သော ပြဿနာများကို ညွှန်ပြနေပေမည်။ 

သတိထားရမည့် အရေးကြီးဆုံး အချိန်ကာလမှာ နံနက်စောစောပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် မနက် ၆:၀၀ နာရီမှ မွန်းတည့် ၁၂:၀၀ နာရီ အတွင်းပင် ဖြစ်သည်။

ဤနာရီပိုင်းအတွင်း သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် သဘာဝအလျောက် နံနက်ခင်း သွေးတိုးမြင့်တက်မှု (Morning Blood Pressure Surge) ကို ခံစားရသည်။ ကော်တီဆော (cortisol) နှင့် အဒရီနလင် (adrenaline) ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းများ နိုးထလာချိန်တွင် မြင့်တက်လာမှုကြောင့် သွေးကြောများ ကျဉ်းမြောင်းလာပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်လာသည်။ ဤကဲ့သို့ ရုတ်တရက် အပြောင်းအလဲ ရှိခြင်းကြောင့် နှလုံးဖောက်ခြင်းနှင့် လေဖြတ်ခြင်းကဲ့သို့သော နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ အဓိက ဖြစ်ရပ်များသည် ဤနံနက်ခင်း အချိန်အတိအကျတွင် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိတတ်သည်ဟု စာရင်းအင်းများအရ သိရသည်။

ဤအရေးကြီးသော အချိန်အတွင်း သွေးတိုးနှုန်းကို ဘေးကင်းစွာ ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အဓိက ကဏ္ဍနှစ်ခုကို အာရုံစိုက်ပါ-

၁။ သင်၏ နံနက်ခင်း လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ကို ကာကွယ်ပါ

- ရေအရင်သောက်ပါ- နာရီပေါင်းများစွာ အိပ်စက်ပြီးနောက် ခန္ဓာကိုယ်သည် သဘာဝအလျောက် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်နေပြီး ၎င်းက သွေးကို ပို၍ တိုးစေသည်။ ကဖင်းဓာတ်က မြင့်တက်လာပြီးသား သွေးတိုးနှုန်းကို ပို၍ မြင့်တက်စေနိုင်သောကြောင့် ကော်ဖီမသောက်မီ ရေတခွက် သောက်ပါ။

- ဖြည်းဖြည်းချင်း နိုးထပါ- မျက်လုံးပွင့်လာချင်းချင်း စိတ်ဖိစီးစရာ အလုပ်အကိုင် အီးမေးလ်များ သို့မဟုတ် သတင်းဆိုးများကို မကြည့်ပါနှင့်။ ဒစ်ဂျစ်တယ် စိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ထွက်လာသည့် ကော်တီဆော ဟော်မုန်း မြင့်တက်မှုသည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နံနက်ခင်း တက်ကြွမှုအပေါ်တွင် ထပ်ဆင့် ဖိစီးစေသည်။

- ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများကို ဆိုင်းငံ့ထားပါ- သွေးတိုးရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးကြောတင်းခြင်း ရှိနေပါက အပြင်းစား အလေးမခြင်း၊ အပြေးမြန်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော ကြားကာလ လေ့ကျင့်ခန်း (HIIT) များကို နေ့ခင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ညနေပိုင်းသို့ ရွှေ့ပါ။ နံနက်နိုးလာချင်းတွင် လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ယောဂကဲ့သို့သော နူးညံ့သည့် လှုပ်ရှားမှုများကိုသာ လုပ်ဆောင်ပါ။

၂။ မည်သည့်အချိန်တွင် အရေးယူဆောင်ရွက်ရမည်နည်း (အိမ်တွင် သွေးတိုးတိုင်းသည့် ကာလ) သင့်နံနက်ခင်း တက်လာမှုသည် ဘေးကင်းသော အပိုင်းအခြားအတွင်း ရှိမရှိ သိရှိရန် ၎င်းကို မှန်ကန်စွာ စောင့်ကြည့်တိုင်းတာရန် လိုအပ်သည်။ အစစ်အမှန် အခြေခံမျဉ်းကို ရှာဖွေရန် ဆရာဝန်များသည် တနေ့လျှင် သတ်မှတ်ထားသော တိုင်းတာမှုကာလ နှစ်ခုအတွင်း သွေးတိုးတိုင်းရန် ယေဘုယျအားဖြင့် အကြံပြုထားသည်-

- နံနက်ခင်း အချိန်ပိုင်း- နိုးထပြီး ၁၅ မိနစ်မှ မိနစ် ၃၀ အတွင်း တိုင်းပါ။ အရင်ဆုံး ဆီးသွားရန် လိုအပ်သော်လည်း နံနက်စာ မစားမီ၊ ကော်ဖီမသောက်မီ သို့မဟုတ် မနက်ပိုင်း သေချာပေါက် သောက်ရမည့် ဆေးများ မသောက်မီတွင် တိုင်းတာပါ။ စတင်ခလုတ်မနှိပ်မီ မိနစ် ၅ မိနစ်ခန့် ငြိမ်ငြိမ်ထိုင်ပါ။

- ညနေခင်း အချိန်ပိုင်း- အိပ်ရာမဝင်မီ ဒုတိယအကြိမ် တိုင်းတာပါ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ