Health Issues in Fall Season ဆောင်းဦးရာသီတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော ကျန်းမာရေးပြဿနာများ

နှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် နည်းလမ်းများ

ဆောင်းဦးရာသီတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အဓိကကျန်းမာရေးပြဿနာများ

- အဆုတ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း: အပူချိန်ကျဆင်းလာပြီး လေထုခြောက်သွေ့လာသည်နှင့်အမျှ တုပ်ကွေး၊ အအေးမိဖျားနာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ နှင့် အာအက်စ်ဗီ (RSV) တို့ ပိုမိုတက်ကြွစွာ ပျံ့နှံ့တတ်သည်။

- ရာသီအလိုက် ဓာတ်မတည့်ခြင်း (Seasonal Allergies): ဆောင်းဦးရာသီတွင် လေထဲတွင် ပါဝင်သော ရက်ဝိဒ်ဝတ်မှုန် (ragweed pollen) နှင့် အပြင်ဘက်ရှိ မှို spores များ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိကာ နှာချေခြင်း၊ နှာပိတ်ခြင်းနှင့် မျက်စိစပ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။

- ပန်းနာရင်ကြပ် (Asthma) ရောဂါ ထကြွခြင်း: အေးမြသောလေနှင့် ဆောင်းဦးရာသီဆိုင်ရာ ဓာတ်မတည့်မှုများသည် ပန်းနာရင်ကြပ်ကို မကြာခဏ ပိုဆိုးစေပြီး ရင်ကျပ်နာ သို့မဟုတ် အခြား အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

- ရာသီအလိုက် စိတ်ကျဝေဒနာ (SAD): နေ့အလင်းရောင်ရရှိသည့်အချိန် နည်းပါးသွားခြင်းကြောင့် ဆီရိုတိုနင် (serotonin) ပမာဏ ကျဆင်းစေပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ကျဝေဒနာ လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ

- ကာကွယ်ဆေးထိုးပါ: အောက်တိုဘာလတွင် အပြီးသတ်၍ နှစ်စဉ် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးအသစ်ကို ထိုးနှံပါ။

- ဓာတ်မတည့်မှုများကို ထိန်းချုပ်ပါ: သစ်ရွက်ခြောက်များလှည်းသည့်အခါ မျက်နှာဖုံး (mask) တပ်ဆင်ပါ၊ အပြင်သွားလာပြီးနောက် အဝတ်အစားလဲလှယ်ပါ၊ နှင့် အိမ်တွင်း၌ HEPA လေစစ်စက်များကို အသုံးပြုပါ။

- နေ့အလင်းရောင်နှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကို ဦးစားပေးပါ: ကိုယ်ခံအားနှင့် စိတ်ခံစားချက်ကို ထောက်ပံ့ပေးရန်အတွက် ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ပါ၊ နေ့စဉ် အနည်းဆုံး ၁၅ မိနစ်မှ မိနစ် ၂၀ အထိ သဘာဝနေရောင်ခြည်ကို ခံယူပါ။

- သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်ပါ: ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ ပျံ့နှံ့မှုကို ကာကွယ်ရန် ဆပ်ပြာနှင့်ရေကို အသုံးပြု၍ လက်ကို အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ ကြာအောင် မကြာခဏ ဆေးကြောပါ။

- ရေဓာတ်နှင့် အာဟာရမျှတမှုအတွက် မာစီကျန်းမာရေးဘလော့ဂ် (Mercy Health Blog) တွင် နေ့စဉ်ကျန်းမာရေး အကြံပြုချက်များကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုပါ။

Autumn Health Guide ဆောင်းဦးရာသီ ကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်

၁။ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို မြှင့်တင်ပါ

- အပူချိန်ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ကြံ့ခိုင်အောင် တည်ဆောက်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် လိမ္မော်သီးနှင့် သံပရာသီးကဲ့သို့သော ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝသည့် အစားအစာများ၊ ငရုတ်ပွနှင့် အရွက်စိမ်းများကို ပိုမိုစားသုံးပါ။

- အရွယ်ရောက်ပြီးသူများအတွက် တနေ့လျှင် ဗီတာမင်စီ ၆၅ မီလီဂရမ်မှ ၉၀ မီလီဂရမ်အထိ စားသုံးရန် အကြံပြုထားသည်။

- ထို့အပြင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးသူ၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း နေရောင်ခြည်ကို သင့်တင့်စွာ ခံယူခြင်း သို့မဟုတ် ဖြည့်စွက်စာများသုံးခြင်းဖြင့် ဗီတာမင်ဒီ ပမာဏကို လုံလောက်စွာ ထိန်းသိမ်းပါ။

- ကိုယ်ခံအား ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းနှင့် အိပ်စက်အနားယူမှု လုံလောက်စွာရှိခြင်းတို့သည်လည်း အရေးကြီးပြီး၊ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးစင်တာက အရွယ်ရောက်ပြီးသူများအတွက် အလယ်အလတ်စား Aerobic လေ့ကျင့်ခန်းကို တပတ်လျှင် အနည်းဆုံး မိနစ် ၁၅၀ ပြုလုပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။

၂။ ရေဓာတ်ပြည့်ဝအောင် နေထိုင်ပါ

- ရာသီဥတု အေးမြလာသော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ရေဓာတ်ပြည့်ဝနေစေရန်မှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ဆဲဖြစ်သည်။

- အမျိုးသားများအတွက် တနေ့လျှင် အရည် ဝင်ရောက်မှု ၁၅.၅ ခွက် (၃.၇ လီတာ) ခန့်နှင့် အမျိုးသမီးများအတွက် ၁၁.၅ ခွက် (၂.၇ လီတာ) ခန့် လုံလောက်စွာ သောက်သုံးရန် အမျိုးသားသိပ္ပံ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် ဆေးပညာ အကယ်ဒမီများက အကြံပြုထားသည်။

- ဤပမာဏများတွင် သောက်စရာအရည်များနှင့် အစားအစာများမှ ရရှိသည့်အရည်များ အားလုံးပါဝင်သည်။ ရာသီဥတု အေးမြချိန်တွင် နွေးထွေးသော ဆေးဖက်ဝင်အပင် လက်ဖက်ရည်များနှင့် အရည်သောက်ဟင်းရည်များသည် သက်တောင့်သက်သာ ရှိစေမည့်အပြင် နေ့စဉ် လိုအပ်သော အရည်ပမာဏကိုပါ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ပါသည်။

၃။ ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံပါ

- ခြွင်းချက်အချို့မှလွဲ၍ အသက် ၆ လနှင့်အထက် လူတိုင်း နှစ်စဉ် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရန် တိုက်တွန်းထားသည်။

- အောက်တိုဘာလတွင် တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများ စတင်များပြားလာပြီး ဒီဇင်ဘာနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလကြားတွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိလေ့ရှိသောကြောင့် ဆောင်းဦးရာသီတွင် တုပ်ကွေးကာကွယ်ဆေးထိုးရန် အထူးအရေးကြီးပါသည်။

- ဆောင်းရာသီတွင် ကိုဗစ်ကူးစက်မှုအသစ်များ ထပ်မံဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်ဟု မျှော်လင့်ရသောကြောင့် လွန်ခဲ့သောတလက ထွက်ရှိလာခဲ့သည့် mRNA Pfizer၊ Moderna သို့မဟုတ် စံနှုန်းမီ Novavax ကိုဗစ်ကာကွယ်ဆေး အပိုထိုးဆေးအသစ်ကို ထိုးနှံရန် စဉ်းစားပါ။)

၄။ ကိုယ်လက်သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်ပါ

- ပိုးမွှားများ ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်စေရန် တကိုယ်ရေ သန့်ရှင်းရေးကို ဂရုစိုက်ပါ။

- အထူးသဖြင့် အစားမစားမီ၊ အိမ်သာတက်ပြီးနောက်နှင့် အိမ်ပြန်ရောက်သည့်အခါတို့တွင် ဆပ်ပြာနှင့်ရေကို အသုံးပြု၍ လက်ကို အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ ကြာအောင် မကြာမကြာ ဆေးကြောပါ။

- အများပြည်သူနှင့် ရောနှောနေစဉ်တွင် မျက်နှာ သို့မဟုတ် မျက်လုံးကို တတ်နိုင်သမျှ လက်ဖြင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန်လည်း အကြံပြုလိုပါသည်။

- ဆပ်ပြာနှင့်ရေ မရှိသည့်အခါမျိုးတွင် အယ်လ်ကိုဟော ၆၀% ပါဝင်သော လက်သန့်ဆေးရည် (Hand Sanitizer) ကို အသုံးပြုပါ။

၅။ ဆောင်းဦးရာသီ ဓာတ်မတည့်မှုများအတွက် ပြင်ဆင်ပါ

- ဆောင်းဦးရာသီတွင် ရက်ဝိဒ်ဝတ်မှုန် (ragweed pollen) နှင့် မှိုစپور (mold spores) များ ပိုမိုပေါများလာတတ်သည်။

- အိမ်တွင်း၌ HEPA လေစစ်စက်များကို အသုံးပြုရန်နှင့် ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ရန် ဒေသတွင်း ဝတ်မှုန်ပါဝင်နှုန်းများကို စောင့်ကြည့်ရန် အမေရိကန် ဓာတ်မတည့်မှု၊ ပန်းနာရင်ကြပ်နှင့် ကိုယ်ခံအားပညာကောလိပ်က အကြံပြုထားသည်။

၆။ အပြင်ထွက်၍ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုများကို လုပ်ဆောင်ပါ

- သင့်တင့်မျှတသော အပူချိန်ကို အသုံးချ၍ ပြင်ပလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ပါ။

- ပုံမှန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုပြုလုပ်ခြင်းသည် နှလုံးနှင့် သွေးကြောကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေပြီး အရိုးနှင့် ကြွက်သားများကို သန်မာစေကာ စိတ်ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ကြောင်း အမေရိကန်နှလုံးအသင်းက ဖော်ပြထားသည်။

- တပတ်၏ ရက်အများစုတွင် လျှောက်လမ်းခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း သို့မဟုတ် ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးခြင်းကဲ့သို့သော အလယ်အလတ်စား လေ့ကျင့်ခန်းကို အနည်းဆုံး မိနစ် ၃၀ ပြုလုပ်ရန် ရည်မှန်းပါ။

၇။ ပုံမှန်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ပါ

- ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေး ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုသည် ကောင်းမွန်သည့် ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အဓိကအချက်ဖြစ်သည်။

၈။ အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကို မည်သည့်အခါတွင် ရှာဖွေရမည်ကို သိရှိပါ

- ရင်ဘတ်အပြင်းအထန် အောင့်ခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် လေဖြတ်ခြင်း လက္ခဏာများကဲ့သို့သော ချက်ချင်းဆေးကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်သည့် လက္ခဏာများကို ခွဲခြားသိရှိပါ။

- အာဗိုင်း (Irvine)၊ ဖောင်တိန်ဗေလီ (Fountain Valley) နှင့် ကော့စတာမေဆာ (Costa Mesa) ရှိ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဆေးခန်းများသည် သင့်အရေးပေါ် ကျန်းမာရေးလိုအပ်ချက်များကို ချက်ချင်းလက်ငင်း တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ပေးရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေပါသည်။

၉။ ဆောင်းဦးရာသီ ခရီးသွားလာမှုအတွက် ပြင်ဆင်ပါ

- နိုင်ငံတကာ ခရီးမသွားမီ အနည်းဆုံး ၄ ပတ်မှ ၆ ပတ်အလိုတွင် လိုအပ်သော ကာကွယ်ဆေးများကို ထိုးနှံထားရန် အကြံပြုထားသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ