National Pain Awareness Month နာကျင်မှုသတိပြုမိရေးလ

နာကျင်မှုဆိုသည်မှာ သေးငယ်သောနာကျင်ကိုက်ခဲမှု၊ တခါတရံထိုးတက်လာသောဝေဒနာ သို့မဟုတ် ပျောက်ကွယ်သွားမည်ဟု မျှော်လင့်ထားသော မသက်မသာဖြစ်မှုတို့ဖြင့် စတင်သောအခါ လျစ်လျူရှုရန် လွယ်ကူပါသည်။ သို့သော် နာကျင်မှုသည် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေခြင်း၊ အိပ်စက်မှုကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ လှုပ်ရှားပုံကို ပြောင်းလဲစေခြင်း သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကန့်သတ်လာခြင်းတို့ ရှိလာသောအခါ အာရုံစိုက်သင့်ပါသည်။ နာကျင်မှုစွဲမြဲနေခြင်းသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ အားအင်၊ စိတ်ခံစားချက်နှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။ နာကျင်မှုသတိပြုမိရေးလကာလအတွင်း နာကျင်မှုကို မည်သည့်အချိန်တွင် ဆေးစစ်မှုခံယူသင့်သည်ကို နားလည်ခြင်းသည် ၎င်း၏ဖြစ်ပေါ်ရသည့်အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန်နှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုရွေးချယ်စရာများကို ရှာဖွေရန် ပထမခြေလှမ်း ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

နာကျင်မှုသည် မည်သည့်အချိန်တွင် နာတာရှည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသနည်း

နာကျင်မှုဆိုသည်မှာ တစုံတရာကို အာရုံစိုက်ရန် လိုအပ်နေကြောင်း ခန္ဓာကိုယ်က အချက်ပြသည့် နည်းလမ်းတခု ဖြစ်ပါသည်။ ပြင်းထန်သောနာကျင်မှု (Acute pain) သည် များသောအားဖြင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း၊ ဖျားနာခြင်း သို့မဟုတ် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတခုခုပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး အရင်းခံပြဿနာ သက်သာပျောက်ကွယ်သွားသည်နှင့်အမျှ သက်သာလာတတ်ပါသည်။

စွဲမြဲနေသော သို့မဟုတ် နာတာရှည်နာကျင်မှု (Chronic pain) ကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် ၁၂ ပတ်နှင့်အထက် ကြာမြင့်သောနာကျင်မှုဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းသည် တသမတ်တည်း သို့မဟုတ် တလှည့်စီ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ကိုက်ခဲခြင်း၊ ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း၊ ထိုးစိုက်နာကျင်ခြင်း၊ တဒိတ်ဒိတ်ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် တောင့်တင်းခြင်း စသည့်ခံစားမှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ နာတာရှည်နာကျင်မှုသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အားအင်၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ အိပ်စက်ခြင်း၊ အလုပ်နှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို တဖြည်းဖြည်း ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။

အရေးကြီးသည်မှာ ကျန်းမာရေးပညာရှင်တဦးနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရန်အတွက် သုံးလတိတိ စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုပါ။ ပိုမိုဆိုးရွားလာသော၊ ထပ်တလဲလဲ ဖြစ်ပွားနေသော သို့မဟုတ် ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသော နာကျင်မှုကို စောစောစီးစီး အာရုံစိုက်သင့်ပါသည်။

စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှုကို အဘယ်ကြောင့် လျစ်လျူမရှုသင့်သနည်း

နာကျင်မှုသည် သင်၏ဘဝကို မည်မျှအထိ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်ကို မသိလိုက်ဘဲ နာကျင်မှုနှင့်အတူ လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်မိခြင်းမှာ သာਮန်အားဖြင့် ဖြစ်တတ်ပါသည်။ သင်သည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ရပ်တန့်သွားခြင်း၊ အချို့သော လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ပုံစံပြောင်းအိပ်ခြင်း၊ အလုပ်ချိန်ကို လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် တနေ့တာကို ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် ဆေးဝါးများကို ပိုမိုမှီခိုအားထားလာခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လှုပ်ရှားမှု နည်းပါးလာခြင်းက ကြွက်သားများ အားနည်းလာခြင်းနှင့် ကြွက်သားပျော့တွဲလာခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် အိပ်ရေးမဝခြင်းတို့ကလည်း စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှုကို ထိန်းချုပ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲစေနိုင်ပါသည်။ နာတာရှည်နာကျင်မှုဆိုသည်မှာ သာမန်မသက်မသာဖြစ်မှုမျှသာ မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် နာကျင်မှုက လှုပ်ရှားမှုနှင့် အိပ်စက်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး၊ ထိုပြောင်းလဲမှုများက နာကျင်မှုကို ခံนုိုင်ရည်ရှိရန် ပိုမိုခက်ခဲစေသည့် စက်ဝန်းတခု ဖြစ်လာနိုင်ပါသည်။

စောစီးစီး ဆေးစစ်မှုခံယူခြင်းက ရောဂါလက္ခဏာများ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်းမရှိမီ အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် အကြောင်းရင်းများကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ခါးနှင့်လည်ပင်းနာကျင်မှု စွဲမြဲခြင်းသည် အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုး ရှိနိုင်သည်

ခါးနာခြင်းနှင့် လည်ပင်းနာခြင်းတို့သည် အမြဲတမ်း တူညီသောဖွဲ့စည်းပုံမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်မဟုတ်ပါ။ ကျောရိုးအဆစ်အမြစ်ရောင်ခြင်း၊ ကျောရိုးဆစ်များ ယိုယွင်းပျက်စီးခြင်း၊ ကျောရိုးဆစ်ပြား ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြဲခြင်း၊ ကျောရိုးလမ်းကြောင်း ကျဉ်းမြောင်းခြင်း၊ အဆစ်ငယ်များ ပြဿနာရှိခြင်း၊ အာရုံကြောဖိမိခြင်းနှင့် ယခင်ဒဏ်ရာဟောင်းများ အားလုံးသည် စွဲမြဲနေသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။

နာကျင်သည့်နေရာနှင့် သဘောသဘာဝတို့က အသုံးဝင်သော အရိပ်အမြွက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ ကျောအောက်ပိုင်းတွင်သာ ကန့်သတ်ဖြစ်ပွားနေသော နာကျင်မှုသည် ဖင်ဆုံမှတဆင့် ခြေထောက်သို့ ဆင်းသွားသော နာကျင်မှုနှင့် အရင်းအမြစ်ချင်း မတူနိုင်ပါ။ ထို့အတူ လက်တွင် ထုံကျဉ်ခြင်း၊ ဆစ်ခနဲဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲပါလာသော လည်ပင်းနာကျင်မှုသည် အာရုံကြောယားယံခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်နေနိုင်ပါသည်။

ထိရောက်သော နာကျင်မှုကုသမှုသည် ရောဂါလက္ခဏာများကို အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်များကို ဆုံးဖြတ်ခြင်းဖြင့် စတင်သောကြောင့် ဤကွဲပြားချက်များကို နားလည်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

အာရုံကြောနာကျင်မှုသည် လုံးဝကွဲပြားခြားနားစွာ ခံစားရနိုင်သည်

စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှုသည် ကြွက်သားများ၊ အဆစ်များ သို့မဟုတ် အရိုးများကြောင့် အမြဲတမ်း ဖြစ်ပွားခြင်း မဟုတ်ပါ။ အာရုံကြောများလည်း ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး ပူစပ်ပူလောင်ဖြစ်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်စီးသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း၊ ထိုးစိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုံထိုင်းခြင်းစသည့် ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

အာရုံကြောဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည် ကျောရိုးအာရုံကြော ဖိမိခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါကြောင့် အာရုံကြောထိခိုက်ခြင်း၊ ရေယုန်ကြောင့် အာရုံကြောထိခိုက်ပျက်စီးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော အာရုံကြောဆိုင်ရာ ရောဂါများ အပါအဝင် အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

အာရုံကြောဆိုင်ရာ နာကျင်မှုတွင် မတူညီသော ဖြစ်စဥ်ယန္တရား ပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းကို သာမန်ကြွက်သားကိုက်ခဲမှုကဲ့သို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကုသခြင်းဖြင့် အရင်းအမြစ်ပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ အသေးစိတ် စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ခြင်းက အာရုံကြောဆိုင်ရာ နာကျင်မှုကို အခြားသော ကြွက်သားနှင့်အရိုးစုဆိုင်ရာ မသက်မသာဖြစ်မှုများမှ ခွဲခြားသိရှိနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုခံယူပြီးနောက် နာကျင်မှုကို အလိုအလျောက် လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ

ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသမှုမှ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစဉ်အတွင်း အချို့သော မသက်မသာဖြစ်မှုများ ရှိလာမည်ဟု မျှော်လင့်ရပါသည်။ သို့သော် မျှော်မှန်းထားသော ပျောက်ကင်းသည့်ကာလထက် ကျော်လွန်၍ ဆက်လက်နာကျင်နေပါက နောက်ထပ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ဒဏ်ရာရပြီးနောက်နှင့် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် နာကျင်မှုတွင် မပျောက်ကင်းသေးသော တသူးဒဏ်ရာ၊ အာရုံကြောယားယံခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ အမာရွတ်တသူး သို့မဟုတ် မူလပြဿနာပြီးနောက် ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားပုံ ပြောင်းလဲသွားခြင်းစသည့် အကြောင်းရင်းများ ပါဝင်နိုင်သည်။

မတော်တဆမှု၊ အရိုးအထူးကုလုပ်ထုံးလုပ်နည်း သို့မဟုတ် အခြားခွဲစိတ်မှုတခုခုပြီးနောက် စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှုကို မူလဒဏ်ရာ၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသည့် အချိန်ဇယား၊ လက်ရှိရောဂါလက္ခဏာများနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ကန့်သတ်ချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ အကဲဖြတ်သင့်ပါသည်။

ဆရာဝန်များသည် စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှု၏ အရင်းအမြစ်ကို မည်သို့ ဖော်ထုတ်နိုင်သနည်း။

နာတာရှည်နာကျင်မှု၏ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေခြင်းသည် အမြဲတမ်း ရိုးရှင်းလွယ်ကူသည်မဟုတ်ပါ။ MRI သို့မဟုတ် CT ကဲ့သို့သော ရင်ပုံရိုက်စစ်ဆေးမှုများသည် တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို ပြသနိုင်သော်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော တွေ့ရှိချက်တခုက ထိုဖွဲ့စည်းပုံသည် လူတဦး၏ ရောဂါလက္ခဏာများအတွက် တာဝန်ရှိသည်ဟု အမြဲတမ်း မဆိုလိုပါ။

သေချာစစ်ဆေးခြင်းတွင် နာကျင်မှု စတင်ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်၊ ဖြစ်ပွားသည့်နေရာ၊ ပျံ့နှံ့ခြင်း ရှိမရှိ၊ မည်သည့်လှုပ်ရှားမှုများက ပိုဆိုးစေသနည်း နှင့် ထုံကျဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများ ရှိမရှိတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါသည်။

အချို့သော ကိစ္စရပ်များတွင် ရောဂါရှာဖွေရန် ဆေးထိုးခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောပိတ်ဆို့ခြင်း (Nerve blocks) များက ထပ်ဆောင်းအချက်အလက်များကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။ ပစ်မှတ်ထား ပိတ်ဆို့မှုတခု ပြုလုပ်ပြီးနောက် လူနာ၏ ပုံမှန်နာကျင်မှု ယာယီသက်သာသွားခြင်းက သီးခြားအာရုံကြော သို့မဟုတ် အဆစ်တခုသည် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေရန် အထောက်အကူပြုနေခြင်း ရှိမရှိ ဆုံးဖြတ်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

ဤကဲ့သို့သော ရောဂါရှာဖွေရေးနည်းလမ်းသည် ကုသမှုကို မှန်းဆလုပ်ဆောင်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေပြီး ပိုမိုပစ်မှတ်ထားသော အစီအစဉ်တခုဆီသို့ ဦးတည်ရန် ကူညီပေးနိုင်ပါသည်။

စွဲမြဲနေသော နာကျင်မှုအတွက် မည်သည့်ကုသမှု ရွေးချယ်စရာများ ရှိသနည်း။

ကုသမှုသည် အရင်းခံအကြောင်းရင်း၊ ရောဂါလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှု၊ ကျန်းမာရေးရာဇဝင်နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များအပေါ် မူတည်ပါသည်။ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ရောဂါစီမံခန့်ခွဲမှုတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုကုထုံး (Physical therapy)၊ လှုပ်ရှားမှုပုံစံ ပြုပြင်ခြင်း၊ ဆေးဝါးများ၊ ပစ်မှတ်ထား ဆေးထိုးခြင်း၊ အာရုံကြောပိတ်ဆို့ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကုသမှုများ ပါဝင်နိုင်သည်။

ကွန်ဆာဗေးတ (Conservative) ဟုခေါ်သော သမားရိုးကျ ကုထုံးများဖြင့် လုံလောက်သော တိုးတက်မှု မရှိသည့်အခါတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကုသမှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အချို့သော ကျောရိုးအခြေအနေများအတွက် အပူချိန်လျှော့ချသည့် အပ်စိုက်ဆေးထိုးခြင်း (Epidural injections)၊ ရောဂါရှာဖွေရေး အာရုံကြောပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် အဆစ်အမြစ်နာကျင်မှု အရင်းအမြစ်အချို့အတွက် ရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းဖြင့် လောင်ကျွမ်းကုသခြင်း (Radiofrequency ablation) တို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ရည်မှန်းချက်မှာ နာကျင်မှုအမှတ်ကို လျှော့ချခြင်းထက် ကျော်လွန်သင့်ပါသည်။ ပြည့်စုံသော အစီအစဉ်တခုသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားနိုင်စွမ်း၊ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ အိပ်စက်ခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်မှုတို့ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန်လည်း အဓိကထားသင့်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ