Dr. Tint Swe Medical and Knowledge Writings

စိတ်ဖိစီးမှုသည် အက်ဒရီနလင်း (adrenaline) နှင့် ကော်တီစော (cortisol) ကဲ့သို့သော ဟော်မုန်းများကို ထွက်ရှိစေသည့် “ရင်ဆိုင်မည် သို့မဟုတ် ရှောင်ပြေးမည်” (fight-or-flight) တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ စနစ်တိုင်းနီးပါးကို သက်ရောက်မှု ရှိစေပါသည်။  အဓိက ခန္ဓာကိုယ် အင်္ဂါစနစ်များပေါ် စိတ်ဖိစီးမှု သက်ရောက်ပုံ နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ် (Cardiovascular System): စိတ်ဖိစီးမှုသည် နှလုံးခုန်နှုန်းကို မြန်စေပြီး သွေးဖိအားကို မြင့်တက်စေပါသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုသည် သွေးကြောများကို ပျက်စီးစေနိုင်ပြီး သွေးကြောအတွင်း အဆီဂျီးတက်ခြင်းကို အားပေးကာ နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံးအတက်ရောဂါနှင့် လေဖြတ်ခြင်း အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေပါသည်။  အာရုံကြောစနစ်နှင့် ဦးနှောက် (Nervous System & Brain): ဦးနှောက်သည် HPA axis ကို စတင်လှုံ့ဆော်ပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဦးနှောက်ဖွဲ့စည်းပုံကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည့် စိတ်ဖိစီးမှု ဟော်မုန်းများကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ ရေရှည် စိတ်ဖိစီးမှုသည် မှတ်ဉာဏ်နှင့် သင်ယူမှုကို ထိခိုက်စေသည့် ဟစ်ပိုခမ်းပတ်စ် (hippocampus) ကဲ့သို့သော အစိတ်အပိုင်းများကို သေးငယ်သွားစ...

ကယ်လ်စီယမ်၊ ဗီတာမင် ဒီ၊ ပရိုတင်းနှင့် မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ဗီတာမင် ကေ၂ (K2) ကဲ့သို့သော အထောက်အကူပြု သတ္တုဓာတ်များ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည့် မျှတသော အစားအစာများကို စားသုံးပေးခြင်းသည် သန်မာသော အရိုးများကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ အရိုးသန်မာမှုအတွက် အကောင်းဆုံး အစားအစာများ - နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ - နို့၊ ဒိန်ခဲ (cheese) နှင့် ဒိန်ချဉ်တို့သည် သဘာဝအတိုင်း ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ် ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည့် အစားအစာများဖြစ်ကြပြီး မကြာခဏဆိုသလို ဗီတာမင် ဒီ ကိုလည်း ဖြည့်စွက်ထည့်သွင်းထားလေ့ရှိသည်။ - အဆီဓာတ်ပါသော ငါးများ - ဆယ်လ်မွန်ငါး (ဆမန်းငါး) (အထူးသဖြင့် စားသုံး၍ရသော ပျော့ပျောင်းသည့် အရိုးပါသည့် ငါးသေတ္တာ)၊ ငါးသေတ္တာ၊ ငါးမက္ကရယ် (mackerel) နှင့် ဆူရီငါး (tuna) တို့သည် ဗီတာမင် ဒီ နှင့် အိုမီဂါ-၃ (omega-3) ဖက်တီအက်ဆစ်များကို ပေးစွမ်းသည်။ - အစိမ်းရင့်ရောင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ - ကိုက်လန်၊ မုန်ညှင်းထုတ်၊ ဘောက်ချိုင်း (မုန်ညှင်းစိမ်း) နှင့် ဘရော့ကလိုလီ (ပန်းဂေါ်ဖီစိမ်း) တို့သည် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဗီတာမင် ကေ ကို ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ - ပဲပိစပ်နှင့် အပင်အခြေပြု အစားထိုး အစားအစာများ - တိုဖူး (ကယ်လ်စ...

မေးခွန်းတခု = HGB H Thalassemia ရှိတဲ့၁၅နှစ်သမီးပါဆရာ ရာသီပုံမှန်လာပါတယ်ဆရာ မနက်အိပ်ရာနိုးတိုင်း ခေါင်းတခြမ်းကိုက်လို့ ဆေးခန်းပြတာ နှာခေါင်းထဲကအဖုကြောင့်လို့ ပြောလို့ဆရာ အဖုကဖုန်မှုန့်တွေကြောင့်ဖြစ်လာတာတဲ့ နှာခေါင်းဖြန်းဆေးနဲ့ဆေးသောက်ဖို့ ၂ ပတ်စာ ပေးလိုက်တာဆရာ ဖုန်မှုန့်ကြောင့် နှာခေါင်းထဲအဖုဖြစ်ပြီး ခေါင်းတခြမ်းကိုက်တာ မကြားဘူးလို့ သိချင်လို့ ရှင်းပြပေးပါလားရှင့် ပြန်စာ အလာဂျီကြောင့်ဖြစ်သော နှာခေါင်းအသားပိုများသည် ဆိုင်းနပ်စ် (sinus) အရည်ထွက်ပေါက်များကို ပိတ်ဆို့စေပြီး နှာခေါင်းလမ်းကြောင်းများတွင် နာတာရှည် ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် မျက်နှာတွင် တင်းကျပ်လေးလံသော ဝေဒနာကို ဖြစ်ပွားစေပါသည်။ ဆိုင်းနပ်စ် ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ဖိအားများခြင်း - အသားပိုများသည် ရေရှည်ရောင်ရမ်းမှု  ၎င်းတို့ ကြီးထွားလာသောအခါ နှာရည်များကို ပိတ်မိစေပြီး ဆိုင်းနပ်စ်များမှ ပုံမှန် အရည်ထွက်ပေါက်များကို ပိတ်ဆို့သွားကာ နဖူး၊ ပါးပြင်နှင့် မျက်လုံးတဝိုက်တွင် ဖိအားများ မြင့်တက်လာစေသည်။ ဒုတိယအကြိမ် ကူးစက်ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း - ပိတ်မိနေသော နှာရည်များသည် ဘက်တီးရီးယားများ ပေါက်ဖွားရာနေရာ ဖြစ်လာပြီ...

သွေးဖိအားကို ပြဒါးမီလီမီတာ (mm Hg) ဖြင့် တိုင်းတာပြီး ကိန်းဂဏန်း နှစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြပါသည် - အပေါ်သွေးဖိအား ( Systolic pressure) နှင့် အောက်သွေးဖိအား ( Diastolic pressure) ။ ·         အပေါ်သွေးဖိအား ( Systolic Pressure): နှလုံးညှစ်ထုတ်ပြီး သွေးများကို တွန်းထုတ်နေချိန်တွင် သွေးလွှတ်ကြော နံရံများပေါ်သို့ သွေးက သက်ရောက်သော ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ ·         အောက်သွေးဖိအား ( Diastolic Pressure): နှလုံးခုန်နှုန်း တခုနှင့် တခုအကြား နှလုံးနားနေချိန်တွင် သွေးလွှတ်ကြော နံရံများပေါ်သို့ သွေးက သက်ရောက်သော ဖိအားကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ သွေးဖိအား အဆင့်အတန်းများ အမေရိကန် နှလုံးအသင်း ( American Heart Association) နှင့် မေယိုဆေးခန်း ( Mayo Clinic) တို့မှ တိုင်းတာရရှိသော သွေးဖိအားများကို အောက်ပါ စံနှုန်းများအတိုင်း အဆင့်ခွဲခြားထားပါသည် - သွေးဖိအား အဆင့်အတန်း အပေါ်သွေး ( mm Hg) နှင့်/သို့မဟုတ် အောက်သွေး ( mm Hg) သက်ရောက်သည့် အဓိပ္ပာယ် ...

  သူများတွေဆီမှာတော့ အဲလို အသင်းအပင်းတွေ အများကြီး။ စနစ်လည်းကျ၊ အချက်အလက်နဲ့ အကြံပေးချက်တွေကလည်း ဆရာဝန်တွေက လက်ခံထားတဲ့အတိုင်း မှန်တယ်။ မြန်မာလိုရေးတဲ့ ' ကင်ဆာဂရု ' တွေမှာ အရင်က ဝင်ပြီး ဖြေတာ၊ ပြင်ပေးတာတွေ လုပ်ပါတယ်။ ဆေးပညာကိုသာမက သတ်ပုံပြင်ပေးတာကို ' အဒ်မင် ' ဆိုသူတွေက မကြိုက်ဘူးဆိုတာနဲ့ နောက်မသွားတော့ပါ။ အဲလို ' ဂရု ' တွေမှာ - ' ကင်ကင် ' လို့ရေးတာနဲ့ တဝက်သက်သာသလိုလို။ - ' ဖိုက်တင် ' ဆိုရင် ကျန်တဲ့တဝက်တဲ့။ ဆေးနည်းတွေကလည်း - အောက်မဲညို၊ အောက်မဲညို၊ အောက်မဲညို။ - လောက်သေ၊ လောက်သေ၊ လောက်သေ။ - ဆေးအိုပုတ်၊ ဆေးအိုပုတ်၊ ဆေးအိုပုတ်။ - ငှက်သိုက်၊ ငှက်သိုက်၊ ငှက်သိုက်။ မြန်မာပြည်မှာ မှန်တာကို မကြိုက်တဲ့ကင်ဆာရှိတယ်။   ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာမှတဆင့် ဖော်ပြခဲ့သည့် ထိုင်းရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ အချက်အလက်များအရ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ HIV ပိုးကူးစက်ခံထားရသူ စုစုပေါင်း ၅၅၇,၉၉၃ ဦး ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ လက်ရှိ ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များနှင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု စုစုပေါင်း ဖြစ်ပွားမှု - တနိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စုစုပေါင်း ကူးစက်ခံရသူ ၅၅၀,၀၀၀ ကျော်ရှိပါသည်။ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု နှုန်းထား - အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၉ နှစ်အထိ လူငယ်နှင့် လူလတ်ပိုင်းများအကြား HIV ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုနှုန်းမှာ ၁.၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပါသည်။ ကူးစက်မှုအသစ်များ - လူငယ်များအကြား ကူးစက်မှု မြင့်တက်လာခြင်းကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် HIV ကူးစက်မှုအသစ် ၁၅,၀၀၀ ကျော် တင်ပြထားပါသည်။ လူငယ်များအပေါ် သက်ရောက်မှု - အကာအကွယ်မပါဘဲ လိင်ဆက်ဆံခြင်းနှင့် ကွန်ဒုံးကို စနစ်တကျ မသုံးစွဲကြခြင်းတို့ကြောင့် အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အထိ လူငယ်များသည် အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် တနှစ်တာ ကူးစက်မှုအသစ်များ၏ သုံးပုံတပုံခန့်နှင့် စုစုပေါင်း ကူးစက်ခံရသူ ၂၅,၀၀၀ ကျော် ပါဝင်နေပါသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ ပံ့ပိုးပျံ့နှံ့မှု က...

ထပ်တရာပန်းရှိရင် မြွေမလာဘူးလို့ စာဖတ်ထူးတယ် ဟုတ်လား AI ထပ်တရာပန်း၊ ဒေါနပန်း သို့မဟုတ် တာဝတိံသာ/ဒေါနမျိုးနွယ်ဝင် ပန်းများ၊ သို့မဟုတ် Marigold ခေါ် စက္ကူပန်း/ထပ်တရာပန်း ရှိလျှင် မြွေမလာဟု ပြောဆိုကြခြင်းမှာ တစိတ်တပိုင်း အမှန်တကယ် သဘာဝတ္ထဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းအရင်းများရှိပါသည်။ ဤသို့ ပြောဆိုကြသည့် အဓိက အကြောင်းအရင်းများမှာ - ၁။ စူးရှသော အနံ့ (Strong Odor): ထပ်တရာပန်း (Marigold) ပင်၏ အရွက်နှင့် ပန်းပွင့်များတွင် သဘာဝအဆီ (Essential oils) နှင့် စူးရှသော အနံ့ဆိုးတမျိုး ပါဝင်သည်။ မြွေများသည် လျှာဖြင့် လေထဲရှိ အနံ့နှင့် ဓာတုဗေဒ အမှတ်အသားများကို ဖမ်းယူဆန်းစစ်လေ့ရှိရာ (Jacobson's organ) ဤကဲ့သို့ စူးရှသော အနံ့အသက်များကို မနှစ်သက်ကြပါ။ ၂။ ပိုးမွှားနှင့် သတ္တဝါငယ်များကို မောင်းထုတ်ခြင်း: ထပ်တရာပင်သည် ပိုးမွှားများ၊ ကင်းမြီးကောက်များနှင့် ဖား၊ ကြွက်ကဲ့သို့ သတ္တဝါငယ်များကို အနံ့ဖြင့် မောင်းထုတ်ပေးသည်။ မြွေ၏ အဓိက အစာဖြစ်သော ဖား၊ ကြွက်များ မရှိပါက မြွေလည်း အစာရှာရန် ထိုနေရာသို့ လာရောက်ခြင်း နည်းပါးသွားသည်။ ၃။ အမြစ်မှ ထွက်သော ဓာတုဓာတ်: ထပ်တရာပင်၏ အမြစ်များမှ သဘာဝ ပိုးမွှား/သန်းမွှားနိုင် ဓာတ်ပေါင်းများ (...

တင်ထားတဲ့စာ = ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော ကြော်ရန် ချက်ရန် အကောင်းဆုံးဆီ ၅ မျိုး ကွန်မင့်တခု = seed oil တွေ မကောင်းဘူးပြော မှတ်ချက် (၁) အစေ့ထုတ်ဆီ (Seed oils) ဆိုသည်မှာ သီးနှံများ၏ အသီး သို့မဟုတ် အသားမှ မဟုတ်ဘဲ အစေ့များမှ ထုတ်ယူရရှိသော အပင်အခြေပြု ဆီများ ဖြစ်ကြသည်။ 1. ပဲပုပ်ဆီ (Soybean oil) 2. ကာနိုလာဆီ / မုန်ညင်းဆီတမျိုး (Canola oil) 3. ပြောင်းဖူးဆီ (Corn oil) 4. နေကြာဆီ နှင့် ဆီလဲဆီ (Sunflower and safflower oils) 5. ဂွမ်းစေ့ဆီ၊ စပျစ်စေ့ဆီ နှင့် ဖွဲနုဆီ (Cottonseed, grapeseed, and rice bran oils) 6. နှမ်းဆီ၊ လင်မုန်းစေ့ဆီ/ဖလတ်စေ့ဆီ နှင့် မြေပဲဆီ (Sesame, flaxseed, and peanut oils) ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်၍ သိပ္ပံနည်းကျ တွေ့ရှိချက်များ • အဆီအမျိုးအစား - အစေ့ထုတ်ဆီများတွင် အဓိကအားဖြင့် ပိုလီမပြည့်ဝဆီ (PUFAs) အထူးသဖြင့် အိုမီဂါ-၆ လိနိုလိအစ်အက်ဆစ် (omega-6 linoleic acid) ပါဝင်ပြီး မိုနိုမပြည့်ဝဆီ အနည်းငယ်လည်း ပါဝင်သည်။ • နှလုံးကျန်းမာရေး - ပြည့်ဝဆီများ (ထောပတ် သို့မဟုတ် အသားမှရသော အဆီများ) နေရာတွင် မပြည့်ဝဆီဖြစ်သည့် အစေ့ထုတ်ဆီများကို အစားထိုးသုံးစွဲခြင်းက မကောင်းသော ကိုလက်စထရော (LDL) ကို လျှော...

ရင်သားကင်ဆာတွင် အဆင့် ၀ မှ အဆင့် ၄ အထိ အဆင့် ငါးဆင့် ရှိသည်။ ရင်သားကင်ဆာအဆင့်ကို အများအားဖြင့် ၀ မှ Ⅳ အထိ ရောမဂဏန်းများဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အဆင့် ၀ ကင်ဆာများသည် ကျူးကျော်ပျံ့နှံ့ခြင်း မရှိသေးပါ (ဆိုလိုသည်မှာ မူလနေရာတွင်သာ ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်)။ အဆင့် Ⅳ ကင်ဆာများမှာမူ ကျူးကျော်ပျံ့နှံ့တတ်ပြီး ရင်သားပြင်ပရှိ ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသို့ ပျံ့နှံ့သွားပြီးဖြစ်သည်။ အဆင့် Ⅳ ရင်သားကင်ဆာကို ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ပျံ့နှံ့သောရင်သားကင်ဆာ (metastatic breast cancer) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ အချို့နေရာများတွင် ကင်ဆာအဆင့်ကို ဖော်ပြရန်အတွက် အာရပ်ဂဏန်းများဖြစ်သော 0, 1, 2, 3 နှင့် 4 တို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ ဆရာဝန်များသည် ရင်သားကင်ဆာ၏ အဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကင်ဆာ၏ အရွယ်အစား၊ အဆင့် (grade)၊ ဟိုမုန်းလက်ခံကိရိယာ (hormone receptors) ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိနှင့် HER2 အခြေအနေ စသည့် လက္ခဏာများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကြသည်။ ဤအချက်အလက် အများစုသည် သင်၏ ရောဂါဗေဒ အစီရင်ခံစာ (pathology report) ထဲတွင် ပါရှိသည်။ ကင်ဆာအဆင့်က သင့်အားနှင့် သင့်ဆရာဝန်ကို အောက်ပါတို့အတွက် အထောက်အကူပြုသည်- - ရင်သားကင်ဆာ ကုသမှု၏ ဖြစ်နိုင်ချေရှိသ...

လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များသည် ၂၄ နာရီစက်ဝန်းအတိုင်း တိတိကျကျ တည်ရ ှ ိနေခြင်း မဟုတ်သော်လည်း ၂၄ နာရီခန့်ရ ှ ိသော အတွင်းပိုင်း သဘာဝစက်ဝန်း ( rhythm) ဖြင့် လည်ပတ်နေပါသည်။ ၃ ပိုင်းခွဲပြီး တင်ပြပါမယ်။ ( ၁ ) အတွင်းနာရီ မည်ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်သနည်း ၂၄ နာရီထက် ပိုရ ှ ည်ခြင်း- ဦးန ှ ောက်အတွင်းရ ှ ိ suprachiasmatic nucleus (SCN) ဟုခေါ်သော ပင်မနာရီက ထိန်းချုပ်ထားသည့် လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ အတွင်းပိုင်း ဇီဝနာရီသည် အမ ှ န်တကယ်တွင် ၂၄ နာရီထက် အနည်းငယ်ပိုရ ှ ည်ကာ ပျမ်းမျ ှ အားဖြင့် ၂၄ ဒသမ ၂ နာရီခန့် ကြာမြင့်ပါသည်။ နေ့စဉ် ပြန်လည်ချိန်ည ှ ိခြင်း ( Entrainment)- အတွင်းပိုင်းစက်ဝန်းသည် ပုံမ ှ န်ရက်တရက်ထက် အနည်းငယ်ပိုရ ှ ည်သောကြောင့် နေရောင်ခြည်၊ အစားအစာစားချိန်န ှ င့် လူမ ှ ုရေးလုပ်ဆောင်ချက်များ ကဲ့သို့သော zeitgebers ဟုခေါ်သော ပြင်ပအချက်ပြမ ှ ုများသည် နာရီကို နေ့စဉ် ပြန်လည် ချိန်ည ှ ိပေးပြီး ကိုက်ညီစေပါသည်။ ဆဲလ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာရီများ- ဦးန ှ ောက်တခုတည်းတင် မဟုတ်ဘဲ တစ် ရ ှ ူးန ှ င့် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း အားလုံးနီးပါး (အသည်း၊ န ှ လုံးန ှ င့် အရေပြားကဲ့သို့သော) တွင် ပင်မဦးန ှ ောက်နာရီန ှ င့် အ...