သကြားကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းက ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် ဘယ်လို သက်ရောက်မှုရှိသလဲ

သကြားကို အလွန်အကျွံ စားသုံးတာ မကောင်းဘူးဆိုတာကို သင် သိပြီးသားဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမှန်တကယ်မှာတော့ လူအများစုက လိုအပ်တာထက် ပိုစားနေကြဆဲပါပဲ။ အမေရိကန်လူမျိုးတွေဟာ တနေ့ကို ထပ်တိုးသကြား (added sugar) ကနေ ကယ်လိုရီ ၂၇၀ လောက် ပျမ်းမျှ စားသုံးနေကြပါတယ်။ ဒါဟာ တနေ့ကို လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၁၇ ဇွန်းလောက် ဖြစ်ပြီး၊ အကြံပြုထားတဲ့ အများဆုံးပမာဏဖြစ်တဲ့ တနေ့ ၁၂ ဇွန်း (သို့) ကယ်လိုရီ ၂၀၀ နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ပိုများနေပါတယ်။

သကြားပါဝင်တဲ့ အချိုရည်များ၊ သကြားလုံးများ၊ မုန့်ဖုတ်အမျိုးအစားများ၊ အချိုချဉ်နို့ထွက်ပစ္စည်းများဟာ ထပ်တိုးသကြားရဲ့ အဓိကရင်းမြစ်များ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပေါင်မုန့်၊ ခရမ်းချဉ်သီးဆော့စ်၊ ပရိုတင်းဘားလို အချိုမဟုတ်ဘူးလို့ ထင်ရတဲ့ အစားအစာအချို့ထဲမှာပါ သကြား ပါဝင်နေတတ်တာကြောင့် မသိမသာနဲ့ သကြားအလွန်အကျွံ စားသုံးမိသွားနိုင်ပါတယ်။ ထပ်တိုးသကြားတွေကို အာဟာရအညွှန်းစာရွက်ပေါ်မှာ တွေ့ရခက်နိုင်ပြီး၊ ပြောင်းဖူးရည် (corn syrup)၊ အဂါဗီရည် (agave nectar)၊ palm sugar ပန်လ်သကြား၊ ကြံသကြားရည် (cane juice)၊ ဆူးကရိုစ် (sucrose) စတဲ့ အမည်အမျိုးမျိုးနဲ့ ဖော်ပြထားတတ်ပါတယ်။

ဘယ်လိုအမည်နဲ့ ခေါ်ခေါ်၊ သကြားဆိုတာက သကြားပါပဲ။ အလွန်အကျွံ စားသုံးမယ်ဆိုရင် ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ် မကောင်းတဲ့ သက်ရောက်မှုတွေ အမျိုးမျိုး ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အောက်မှာတော့ ခေါင်းကနေ ခြေထောက်အထိ သကြားက သင့်ကျန်းမာရေးကို ဘယ်လို ထိခိုက်စေနိုင်သလဲ ဆိုတာကို လေ့လာကြည့်ကြရအောင်။

သင့်ဦးနှောက်

သကြားစားလိုက်တဲ့အခါ ဦးနှောက်ထဲမှာ “ဒိုပါမင်း” (dopamine) လို့ခေါ်တဲ့ ပျော်ရွှင်မှုခံစားစေတဲ့ ဓာတုရည်တမျိုး ထွက်ပေါ်လာပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ နေ့လယ် ၃ နာရီလောက်မှာ ပန်းသီး၊ မုန်လာဥထက် သကြားလုံးတလုံးကို ပိုပြီး လိုချင်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

အသီးအနှံ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်လို အစားအစာအစစ်အမှန်တွေက ဒိုပါမင်းကို အဲဒီလောက် မထုတ်ပေးနိုင်တဲ့အတွက် ဦးနှောက်က အဲ့ဒီပျော်ရွှင်မှုကို ထပ်ရဖို့ သကြားကို ပိုပိုပြီး လိုလာပါတယ်။ ဒါကြောင့် ညစာပြီးရင် ရေခဲမုန့်ကို မစားမဖြစ်လို ဖြစ်နေတဲ့ ခံစားချက်တွေ ပေါ်လာတာပါ။

သင့်စိတ်နေစိတ်ထား

တခါတရံ သကြားလုံး၊ ကွတ်ကီးတခုစားရင် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြန်မြန်တက်လာပြီး စွမ်းအင်တက်သလို (“sugar high”) ခံစားရနိုင်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဆဲလ်တွေက သကြားကို စုပ်ယူပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ပြန်ကျလာတဲ့အခါ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း (“sugar crash”) တွေ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

အချိုကို မကြာခဏစားနေရင် ဒီလိုအချိန်ပိုင်း အကျိုးသက်ရောက်မှုထက် ပိုပြီး စိတ်နေစိတ်ထားကို ထိခိုက်စေတတ်ပါတယ်။ သုတေသနတွေက သကြားအလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းနဲ့ လူကြီးတွေမှာ စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်ခြင်းတို့ ဆက်စပ်နေတယ်လို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။

သင့်သွား

အသက် ၁၂ နှစ်တုန်းက မိဘတွေ ပြောခဲ့တာကို မယုံခဲ့ချင်ပေမဲ့ မိဘတွေက မှန်ပါတယ်။ သကြားလုံးတွေက သွားကို ပုပ်စေနိုင်ပါတယ်။ သွားပေါက်ဖြစ်စေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ ခံတွင်းထဲမှာ ကျန်နေတဲ့ သကြားကို အလွန်နှစ်သက်ကြပါတယ်။

သင့်အဆစ်အမြစ်

အဆစ်နာတတ်သူတွေ အတွက်တော့ အချိုကို လျှော့စားသင့်တဲ့ အကြောင်းရင်းတခု ထပ်တိုးပါတယ်။ အချိုအလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းက ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကို ဖြစ်စေပြီး အဆစ်နာကို ပိုဆိုးစေနိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် သကြားများစွာ စားသောက်သူတွေဟာ ရူးမတိုက်အဆစ်ရောင်ရောဂါ (rheumatoid arthritis) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများတယ်လို့ သုတေသနတွေက ပြသထားပါတယ်။

သင့်အသားအရေ

ရောင်ရမ်းမှုရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးသက်ရောက်မှုတခုကတော့ အသားအရေ အိုမင်းမှုကို မြန်စေခြင်းပါပဲ။

သကြားအလွန်အကျွံဟာ သွေးကြောထဲက ပရိုတင်းတွေနဲ့ ပေါင်းစပ်ပြီး “AGEs” (advanced glycation end products) လို့ခေါ်တဲ့ အန္တရာယ်ရှိတဲ့ အမှုန်တွေကို ဖန်တီးပါတယ်။ အဲဒီအမှုန်တွေက အသားအရေထဲက ကော်လာဂျင်၊ အီလက်စတင်တွေကို ပျက်စီးစေပြီး အသားအရေကို တင်းရင်းနုပျိုနေစေတဲ့ အရည်အသွေးကို ဆုံးရှုံးစေပါတယ်။ အကျိုးဆက်ကတော့ အရေးအကြောင်းများလာခြင်း၊ အသားအရေ လျော့ကျလာခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

သင့်အသည်း

ထပ်တိုးသကြားအများစုမှာ ဖရက်တိုစ် (fructose) သို့မဟုတ် ဖရက်တိုစ်မြင့် ပြောင်းဖူးရည် ပါဝင်ပါတယ်။ ဖရက်တိုစ်ကို အသည်းမှာသာ အဓိက လုပ်ဆောင်ရပြီး အလွန်အကျွံ ဖြစ်လာရင် အသည်းကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ဖရက်တိုစ်ကို အသည်းမှာ ခွဲဖောက်တဲ့အခါ အဆီအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီး အောက်ပါအခြေအနေတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် —

အရက်မသောက်ဘဲ အသည်းအဆီတက်ရောဂါ (NAFLD) — အသည်းထဲမှာ အဆီအလွန်အကျွံ စုပေါင်းလာခြင်း

အရက်မသောက်ဘဲ အသည်းရောင် အသည်းအဆီတက်ရောဂါ (NASH) — အသည်းအဆီတက်ခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ အသည်းအမာရွတ် (scarring) ဖြစ်လာခြင်း

အမာရွတ်များလာတဲ့အခါ အသည်းသို့ သွေးရောက်မှု လျော့နည်းသွားပြီး နောက်ဆုံးမှာ အသည်းခြောက်ရောဂါ ဖြစ်လာနိုင်သလို အသည်းအစားထိုးကုသမှု လိုအပ်လာနိုင်ပါတယ်။

သင့်နှလုံး

သကြားကို အလွန်အကျွံ စားသောက်တဲ့အခါ သွေးထဲက အင်ဆူလင် ပိုလျှံလာပြီး ကိုယ်ခန္ဓာအနှံ့ရှိ သွေးကြောတွေကို ထိခိုက်စေပါတယ်။ သွေးကြောနံရံတွေ ရောင်ရမ်းလာပြီး ထူထပ်လာကာ ခိုင်မာမှု လျော့ကျသွားပါတယ်။ ဒါဟာ အချိန်ကြာလာရင် နှလုံးကို ဖိအားပေးပြီး နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံးအလုပ်မလုပ်နိုင်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောပိတ်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်း စတဲ့ ပြဿနာတွေ ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

သုတေသနတွေက သကြားလျှော့စားခြင်းဟာ သွေးဖိအား လျော့နည်းစေနိုင်တယ်လို့လည်း ဖော်ပြထားပါတယ်။ ထပ်တိုးသကြားကနေ ကယ်လိုရီ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့အထက် ရရှိနေသူတွေဟာ ထပ်တိုးသကြား ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ စားသုံးသူတွေထက် နှလုံးရောဂါကြောင့် သေဆုံးနိုင်ခြေ နှစ်ဆပိုများပါတယ်။

သင့်သရွက်ရွက်

စားသောက်တဲ့အခါ သရွက်ရွက်က အင်ဆူလင်ကို ထုတ်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သကြားကို အလွန်အကျွံ စားနေတဲ့အခါ ကိုယ်ခန္ဓာက အင်ဆူလင်ကို မတုံ့ပြန်တော့ဘဲ သရွက်ရွက်က ပိုပြီး အင်ဆူလင် ထုတ်ရပါတယ်။ အချိန်ကြာလာရင် သရွက်ရွက် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာပြီး သွေးတွင်းသကြားဓာတ် မြင့်တက်ကာ ဆီးချိုအမျိုးအစား ၂ နှင့် နှလုံးရောဂါများ ဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။

သင့်ကျောက်ကပ်

ဆီးချိုရှိသူတွေအတွက် သကြားအလွန်အကျွံဟာ ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်ဟာ သွေးကို စစ်ထုတ်ပေးတဲ့ အရေးကြီးအင်္ဂါတခု ဖြစ်ပါတယ်။ သွေးတွင်းသကြားဓာတ် အလွန်မြင့်လာတဲ့အခါ ကျောက်ကပ်က သကြားပိုလျှံတွေကို ဆီးနဲ့ ထုတ်ပေးရပါတယ်။ မထိန်းချုပ်နိုင်ဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ကျောက်ကပ် ပျက်စီးကာ နောက်ဆုံးမှာ ကျောက်ကပ်မအလုပ်လုပ်နိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေကို ရောက်နိုင်ပါတယ်။

သင့်ကိုယ်အလေးချိန်

သကြားစားသုံးမှုများလာလေလေ ကိုယ်အလေးချိန်လည်း တက်လာလေလေ ဖြစ်ပါတယ်။ သကြားပါဝင်တဲ့ အချိုရည်တွေကို သောက်သုံးသူတွေဟာ မသောက်သူတွေထက် ကိုယ်အလေးချိန် ပိုများပြီး ဆီးချိုအမျိုးအစား ၂ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်ပါတယ်။ သုတေသနတရပ်အရ အစားအစာထဲ သကြားပိုထည့်စားတဲ့ လူတွေဟာ နှစ်လမပြည့်ခင် ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင် ၁.၇ လောက်တောင် တက်လာတယ်လို့ တွေ့ရှိထားပါတယ်။ သကြားအလွန်အကျွံဟာ အဆီဆဲလ်တွေကို ရောင်ရမ်းစေပြီး ကိုယ်အလေးချိန် တိုးစေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေ ထုတ်ပေးစေပါတယ်။

ကျေးဇူး။ သရွက်ရွက် ကို သရွက်ရွက်လို့ ပြင်ပါမယ်။

ကျန်းမာပါစေ။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ