Brain tumors ဦနှောက်အကျိတ်များ

ဦနှောက်အကျိတ်အကြောင်းမေးချင်လိုပါဆရာ တွန်ကန်အားရှိတဲ့အကျိတ် နဲ့ တွန်ကန်အားမရှိတဲ့ အကျိတ်ဘယ်လို့ ကွာခြားမှုရှိလဲဆရာ အဖေခေါင်းထဲကအကျိတ်က 2.1cm ရှိတယ်ပြောတယ် ဘေးပတ်ဝန်ကျင်ကိုတော့ တွန်းကန်မှုမရှိဘူးပြောတယ်ဆရာ

(၁)

ဦးနှောက်အကျိတ်များကို အဓိကအားဖြင့် အကျိတ်မကင်ဆာ (benign) နှင့် အကျိတ်ကင်ဆာ (malignant) ဟူ၍ ခွဲခြားပါသည်။ ထိုအကျိတ်များသည် ဦးနှောက်အတွင်းမှ စတင်ဖြစ်ပွားလာသော (primary) အမျိုးအစားဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာသော (metastatic) အမျိုးအစားလည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဦးနှောက်အတွင်း စတင်ဖြစ်ပွားသော အကျိတ်များအနက် အများဆုံးတွေ့ရသည့် အမျိုးအစားမှာ အများအားဖြင့် အကျိတ်မကင်ဆာဖြစ်သော meningioma ဖြစ်ပါသည်။ လူကြီးများတွင် တွေ့ရသော အကျိတ်ကင်ဆာအမျိုးအစားများအနက် အများဆုံးမှာ glioblastoma (GBM) ဖြစ်ပါသည်။

ကုသမှုနည်းလမ်းများသည် အကျိတ်၏ အဆင့်အတန်း (grade)၊ တည်နေရာ၊ အမျိုးအစားတို့အပေါ် မူတည်ပြီး ခွဲစိတ်ကုသခြင်း၊ ရောင်ခြည်ကုထုံး (radiation) နှင့် ဆေးဝါးကုထုံး (chemotherapy) တို့ကို အသုံးပြုပါသည်။

ဦးနှောက်အကျိတ် အမျိုးအစားများ

Glioma များ

Glial cell များမှ စတင်ဖြစ်ပွားပြီး အများအားဖြင့် အကျိတ်ကင်ဆာဖြစ်တတ်ပါသည်။ အဓိကအမျိုးအစားများမှာ −

Glioblastoma (GBM) – လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားပြီး အလွန်ပြင်းထန်ကာ လူကြီးများတွင် တွေ့ရသော အကျိတ်ကင်ဆာအမျိုးအစားအများဆုံး ဖြစ်ပါသည်။

Astrocytoma – Astrocyte များမှ ဖြစ်ပွားပြီး အဆင့်နိမ့်မှ အဆင့်မြင့်အထိ ရှိနိုင်ပါသည်။

Oligodendroglioma – အာရုံကြောများကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပွားပြီး အများအားဖြင့် နှေးကွေးစွာ ကြီးထွားပါသည်။

Ependymoma – ဦးနှောက်အတွင်း အရည်လမ်းကြောင်းများ (ventricles) ကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဆဲလ်များမှ ဖြစ်ပွားပါသည်။

Meningioma

ဦးနှောက်အတွင်း စတင်ဖြစ်ပွားသော အကျိတ်များအနက် အများဆုံးတွေ့ရပြီး အများအားဖြင့် အကျိတ်မကင်ဆာ၊ ကြီးထွားမှုနှေးကွေးသော်လည်း လုပ်ဆောင်မှုချို့ယွင်းမှုများကို ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

Medulloblastoma

လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားသော အကျိတ်ကင်ဆာဖြစ်ပြီး ကလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရကာ အများအားဖြင့် ဦးနှောက်အောက်ပိုင်း (cerebellum) တွင် ဖြစ်ပွားပါသည်။

အခြား အကျိတ်အမျိုးအစားများ

Pituitary အကျိတ်များ – Pituitary gland တွင် ဖြစ်ပွားပြီး အများအားဖြင့် အကျိတ်မကင်ဆာ ဖြစ်ပါသည်။

Chordoma – ရှားပါးပြီး ကြီးထွားမှုနှေးကွေးသော အကျိတ်များဖြစ်ကာ ဦးခေါင်းအောက်ခြေတွင် တွေ့ရတတ်ပါသည်။

Craniopharyngioma – Pituitary gland အနီးတွင် ဖြစ်ပွားသော အကျိတ်မကင်ဆာဖြစ်ပြီး ကလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရပါသည်။

CNS Lymphoma – ဦးနှောက်အတွင်းရှိ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဆိုင်ရာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပါသည်။

Metastatic ဦးနှောက်အကျိတ်များ – အဆုတ်၊ ရင်သား၊ အသားအရေကင်ဆာ (melanoma) စသည့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်လာသော အကျိတ်များ ဖြစ်ပါသည်။

အရေးပါသော ကွာခြားချက်များ

Primary နှင့် Metastatic – Primary အကျိတ်များသည် ဦးနှောက်အတွင်းမှ စတင်ဖြစ်ပွားပြီး Metastatic အကျိတ်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အခြားနေရာများမှ ပျံ့နှံ့လာပါသည်။

Benign နှင့် Malignant – Benign အကျိတ်များသည် အများအားဖြင့် ကြီးထွားမှုနှေးကွေးပြီး နယ်နိမိတ်ရှင်းလင်းသော်လည်း Malignant အကျိတ်များသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားကာ ပတ်ဝန်းကျင်အကြောအရိုးများသို့ ဝင်ရောက်ဖျက်စီးတတ်ပါသည်။

အကျိတ်၏ တည်နေရာပေါ်မူတည်၍ လက္ခဏာများ ကွဲပြားနိုင်ပြီး ခေါင်းကိုက်ခြင်းမှ စ၍ စရိုက်လက္ခဏာပြောင်းလဲခြင်း၊ မြင်ကွင်းလျော့နည်းခြင်းအထိ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

(၂)

ဦးနှောက်အကျိတ်တခုသည် ဦးနှောက်ကို ဖိနှိပ်လာသောအခါ အကြောအသားများ၊ အာရုံကြောများ သို့မဟုတ် သွေးကြောများကို ဖိအားပေးခြင်းကြောင့် လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါသည်။ ထိုသို့ ဖိနှိပ်ခြင်းကြောင့် ဦးနှောက်အတွင်း ဖိအားမြင့်တက်ခြင်း (increased intracranial pressure) ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

အများအားဖြင့် တွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ မနက်အချိန်တွင် ပိုမိုဆိုးရွားသော ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အကြိမ်တက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ မြင်ကွင်းပြောင်းလဲမှုများ၊ မှတ်ဉာဏ်လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်းကဲ့သို့သော သိမြင်မှုဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ကိုယ်လက်အင်အားလျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။

ဤလက္ခဏာများသည် အကျိတ်၏ တည်နေရာ နှင့် အရွယ်အစား အပေါ် အလွန်မူတည်ပါသည်။

ဦးနှောက်ဖိအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အဓိကလက္ခဏာများ

ခေါင်းကိုက်ခြင်း – ပြင်းထန်တတ်ပြီး မနက်အချိန် သို့မဟုတ် ခေါင်းငုံ့သောအခါ ပိုမိုဆိုးရွားတတ်ပါသည်။

တက်ခြင်း – ယခင်က မတက်ဖူးသူများတွင်ပါ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါသည်။

အာရုံကြောဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုများ – ကိုယ်ခန္ဓာ၏ တဖက်တခြမ်းတွင် အင်အားလျော့နည်းခြင်း၊ မသိသာမဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် စူးစူးတောက်တောက် ခံစားရခြင်းတို့ ဖြစ်ပါသည်။

စိတ်နှင့် သိမြင်မှု ပြောင်းလဲခြင်းများ – စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်လျော့နည်းခြင်း၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ပြောင်းလဲလာခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လွယ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

ဦးနှောက်အတွင်း ဖိအားမြင့်တက်ခြင်း – အကျိတ်ကြီးထွားလာခြင်း သို့မဟုတ် အရည်စုပေါင်းလာခြင်း (hydrocephalus) ကြောင့် ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။

အာရုံခံအင်္ဂါဆိုင်ရာ ပြဿနာများ – မြင်ကွင်းမရှင်းလင်းတော့ခြင်း၊ နှစ်ထပ်မြင်ခြင်း၊ မျက်စိမြင်ကွင်းပျောက်ဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် နားကြားမှုလျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

အကျိတ်တည်နေရာနှင့် သက်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ

Brainstem (ဦးနှောက်အလယ်တံတားပိုင်း) – အသက်ရှူခြင်း၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ မျိုချခြင်းတို့ကို ထိခိုက်စေပြီး မျက်နှာအင်အားလျော့နည်းခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

Cerebellum (ဦးနှောက်အောက်ပိုင်း) – ကိုယ်လက်ညှိနှိုင်းမှု ပျက်ယွင်းခြင်းနှင့် ဟန်ချက်မညီခြင်းများ ဖြစ်စေပါသည်။

Skull base / အာရုံကြောအခြေခံပိုင်း – နားကြားမှုလျော့နည်းခြင်း၊ မြင်ကွင်းပြဿနာများနှင့် မျက်နှာမသိသာမဖြစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်ပါသည်။

Pituitary gland – ဟော်မုန်းမညီမျှမှုများ ဖြစ်စေပြီး မြင်ကွင်းပြောင်းလဲမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ