"ကျန်းမာရေး မမေးကြနဲ့တဲ့"

ကွန်မင့်တခု = ဆရာ​ရေ လေးစားချစ်ခင်ပါ​သော်လည်း ဒီကအ​တွေ့အကြုံ​ရေးပါရ​စေ ဒီနိုင်ငံမယ်လူနာကိုအ​ဝေးက​နေမကုသရပါ မှန်ချင်မှန်ပါမည် သို့​သော်ဆရာဝန်ကိုယ်တီုင်ကြည့်ပြီး​တောင်သူသိတဲ့​ရောဂါအ​​ချေအ​နေတိုက်ရိုက်မ​ပြော​သေးဘဲ လိုအပ်တာအပြည့်အစုံလုပ်ကီုင်ပြီး မညွှန်ကြားပါတယ်။ တချို့လူနာကလည်း ဝမ်းမသွားနိုင်လို့ဆိုပြီး ဆရာဝန်ထံလာတယ် ရောဂါကြီးမဟုတ်​တော့ဆရာဝန်အတွက်စီတ်ညစ်ရတာ​တွေရှိ၊ဆရာ​ရောက်​နေတာက USA​ လေ၊၊ DRစီန်ဝင်းလို သားသမီးကိုသာ ပြုစုပျီုး​ထောင်ပါ။​ USA​ နေသ​​ ရွှေ့ဆေးစာ​တွေမ​ရေးနှင့်​တော့။ က​လေး​တွေကိုသာပြုစုပျီုး​ထောင်ပါ ချစ်ခင်စွာဖြင့်

ပို့စ် တင်ပါမည်။ 

(၁)

ကျန်းမာရေး မေးခွန်းတွေ ဖြေနေတာ ၁၅ နှစ် အနှစ် ၂၀ ရှိပြီ။ 

ကျွန်တော် နယူးဒေလီမှာကတည်းက မေးတာတွေ ဖြေခဲ့တယ်။ 

မေးခွန်းပေါင်း သောင်းဂဏန်း မနည်းတော့ပါ။ 

လူနာတယောက် သက်သာသွားရင်လည်း အကျိုးရှိတယ်။ 

ယူအက်စ်အေမှာ ကျန်းမာရေးသာမက အွန်လိုင်းနည်းကို အရာရာ လုပ်ကြပါတယ်။ 

ကိုဗစ်ကာလမှာ အွန်လိုင်းကနေ စာသင်ခဲ့ရတယ်။

(၂)

AI

အွန်လိုင်းပေါ်ရှိ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အမေးအဖြေ (Q&A) များသည် ဗဟုသုတ ရှာဖွေရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သော်လည်း သတိထားရမည့် အချက်များစွာ ရှိပါသည်။ အထက်ပါ အချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ အကျိုးကျေးဇူးနှင့် အားနည်းချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း အနှစ်ချုပ်နိုင်ပါသည်။

အွန်လိုင်း ကျန်းမာရေး Q&A ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ

အထွေထွေ ဗဟုသုတ: ရောဂါဝေဒနာများအကြောင်း အခြေခံသိရှိရန်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်ကောင်းများကို လေ့လာရန် ကောင်းမွန်သော နေရာတခု ဖြစ်ပါသည်။

ဆရာဝန်နှင့် တွေ့ဆုံရန် ပြင်ဆင်ခြင်း: မိမိဖြစ်နေသော လက္ခဏာများကို မည်သို့မေးမြန်းရမည်၊ မည်သည့်အချက်များကို သတိထားရမည် စသည်တို့ကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။

နာတာရှည်ရောဂါ စီမံခန့်ခွဲမှု: ရောဂါနှင့် နေသားတကျဖြစ်အောင် နေထိုင်နည်းများကို အခြားသူများ၏ အတွေ့အကြုံများမှတဆင့် လေ့လာနိုင်ပါသည်။

သတိပြုရမည့် အန္တရာယ်များနှင့် အားနည်းချက်များ

ပညာရှင်အကြံပေးချက်ကို မအစားထိုးနိုင်ခြင်း: အွန်လိုင်းအချက်အလက်များသည် လူနာတဦးချင်းစီ၏ ရောဂါရာဇဝင်နှင့် လက်ရှိအခြေအနေကို မသိနိုင်သဖြင့် ဆရာဝန်၏ တိုက်ရိုက်ကုသမှုကို မမှီနိုင်ပါ။

မှားယွင်းသော သတင်းအချက်အလက်: လူမှုကွန်ရက် သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်ဘလော့ဂ်များတွင် ထင်မြင်ချက်များ၊ ကြော်ငြာများ ပါဝင်နေတတ်သဖြင့် မှားယွင်းစွာ မိမိဘာသာ ရောဂါသတ်မှတ်မိခြင်း (Self-diagnosis) ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

စိတ်ပူပန်မှု လွန်ကဲခြင်း (Cyberchondria): အွန်လိုင်းတွင် လက္ခဏာများကို ရှာဖွေရင်း ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါများဟု ထင်မှတ်ကာ မလိုအပ်ဘဲ စိုးရိမ်သောကများ ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပါသည်။

အကြံပြုချက်များ

၁။ ခိုင်လုံသော အရင်းအမြစ်များကိုသာ ဖတ်ပါ: အစိုးရ ကျန်းမာရေးဌာနများ၊ ဆေးတက္ကသိုလ်များနှင့် နာမည်ကျော် ဆေးရုံကြီးများ (ဥပမာ - CDC, NIH, Mayo Clinic) ၏ ဝက်ဘ်ဆိုက်များကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ပါ။

၂။ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ: အွန်လိုင်းတွင် တွေ့ရှိသောအချက်များကို လက်တွေ့အသုံးမပြုမီ မိမိ၏ ကုသနေသော ဆရာဝန်နှင့် အမြဲတစေ ပြန်လည်စစ်ဆေးပါ။

၃။ ကြော်ငြာများကို သတိထားပါ: ရောဂါအားလုံး ပျောက်ကင်းစေသည်ဟု အာမခံသော သို့မဟုတ် ပစ္စည်းရောင်းလိုသော ဆောင်းပါးများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် အွန်လိုင်းကျန်းမာရေး အချက်အလက်များသည် ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးရာတွင် အထောက်အကူပြုစေမည့် "ဖြည့်စွက်ဗဟုသုတ" အဖြစ်သာ အသုံးပြုသင့်ပြီး၊ ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရန်အတွက်မူ ဆရာဝန်နှင့် တိုက်ရိုက်ပြသခြင်းကသာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပါသည်။

(၃)

ကွန်မင့်ရေးသူအား အကြံပြုချက်

၁။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေကို ကျန်းမာရေး မမေးကြနဲ့လို့ ပို့စ်တင်ပါရန်။

၂။ တခြားဆရာဝန်တွေကိုလည်း အွန်လိုင်းကနေ မဖြေကြပါနဲ့လို့ တားမြစ်စာ ထုတ်ပါရန်။

(၄)

နောက်တချက်

- မေးတဲ့သူတွေကို ကျွန်တော်ဖြေတာတခုတည်းကိုသာ မျက်စိမှိတ်လိုက်နာပါလို့ မပြောပါ။

- ကျွန်တော်ဖြေတာတခုတည်းနဲ့ မေးတဲ့သူရဲ့ ကင်ဆာ ပျောက်ကင်းပြီလို့ မပြောပါ။

- ဘယ်လူနာကိုမှ အွန်လိုင်းကနေ ပရုပ်ဆီလူးမပေးပါ။

- မေးတဲ့သူ တဦးတယောက်ဆီကမှ တကျပ်တပြား မယူပါ။ 

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ