Penicillin V လေးဖက်နာနှလုံးရောဂါ ကာကွယ်ရန် ပနယ်ဆီလင်ကို ရေရှည်သောက်ရခြင်း

ဆရာ ကလေးက 7 (၇) နှစ်ပါ ASO 400 ဖြစ်နေပါတယ် Pan V တစ်နှစ်(တနှစ်)ထိ စွဲသောက်ရမယ်လို့ ဆေးခန်းက ပြောပါတယ် Pan V က ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ရှိပါသလား ကလေးတိုင်းက လူကြီးထက် ASO ပိုများတတ်တယ်လို့ ဆေးပညာ စာအုပ်တွေမှာ ဖတိဖူးပါတယ်ရှင့် ကလေးက လုံးဝ ပုံမှနိစားတယ် အိပ်တယ် ကစားတယ်  ဘာမှ ထူးခြားတာမရှိ နေကောင်းပါတယ်ရှင့်

(၁)

လေးဖက်နာရောဂါ ပြန်မဖြစ်စေရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲ လေးဖက်နာနှလုံးရောဂါ (RHD) မဖြစ်ပွားစေရန်အတွက် ပနယ်ဆီလင် (Penicillin V) ကို နေ့စဉ်ရေရှည် သောက်သုံးရလေ့ရှိပါသည်။ ဤသို့သောက်သုံးခြင်းမှာ အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ် သို့မဟုတ် ထိုထက်မက (အချို့ကိစ္စများတွင် တသက်လုံး) ကြာမြင့်နိုင်ပါသည်။ များသောအားဖြင့် ဤနည်းလမ်းကို ရောဂါပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ အလွန်များသူများ သို့မဟုတ် ပိုမိုထိရောက်သော ပနယ်ဆီလင် အသားဆေး (Benzathine penicillin G) နှင့် မတည့်သူများအတွက် အသုံးပြုလေ့ရှိပါသည်။

ရေရှည်ကာကွယ်ကုသမှုတွင် သိထားသင့်သော အချက်များ

အဓိက ရည်ရွယ်ချက်: လေးဖက်နာရောဂါကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး နှလုံးအဆို့ရှင်ရောဂါကို ပိုမိုဆိုးရွားစေတတ်သော (Group A streptococcal) ပိုးဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်ပါသည်။

ကြာမြင့်ချိန်: နောက်ဆုံးအကြိမ် လေးဖက်နာဖြစ်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး ၁၀ နှစ် သို့မဟုတ် အသက် ၄၀ အရွယ်အထိ သောက်သုံးရန် လိုအပ်တတ်ပါသည်။ နှလုံးထိခိုက်မှု ဒဏ်ရာရရှိထားပြီးသူများတွင် တသက်လုံး သောက်သုံးရန် လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

ဆေးသောက်ခြင်း: လစဉ်ထိုးရသော အသားဆေးများနှင့်မတူဘဲ ဤဆေးသည် ထိရောက်မှုရှိစေရန် နေ့စဉ် ပုံမှန်သောက်ရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။ (များသောအားဖြင့် တနေ့လျှင် နှစ်ကြိမ် သောက်ရလေ့ရှိပါသည်။)

ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ: ယေဘုယျအားဖြင့် ဘေးကင်းသော်လည်း ရေရှည်သောက်သုံးသူများအနေဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် ပုံမှန်ပြသ၍ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။

အခြားရွေးချယ်စရာ: လေးဖက်နာရောဂါ ပြန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ရာတွင် ၃ ပတ် သို့မဟုတ် ၄ ပတ် တကြိမ် ထိုးရသော (Benzathine penicillin G) အသားဆေးသည် နေ့စဉ်သောက်ရသော ပနယ်ဆီလင်ဆေးပြားထက် ပိုမိုထိရောက်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆကြပါသည်။

(၂)

SO (Antistreptolysin O) ပမာဏ မြင့်မားခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သိကောင်းစရာများ

ASO titer ပမာဏ 400 IU/mL ရှိခြင်းသည် လတ်တလောတွင် စတြပ်တိုကောကပ်စ် (Streptococcal) ပိုးဝင်ထားခြင်းကို ဖော်ပြနေပါသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းပမာဏသည် 200 IU/mL အောက်တွင်သာ ရှိတတ်ပါသည်။ ကုသမှုအနေဖြင့် ဆရာဝန်မှ ညွှန်ကြားသော ပနယ်ဆီလင် (Penicillin) ကဲ့သို့သော ပိုးသတ်ဆေးများကို သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ ကျန်ရှိနေသော ဘက်တီးရီးယားပိုးများကို ဖယ်ရှားနိုင်ပြီး လေးဖက်နာနှလုံးရောဂါကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲဝေဒနာများကို ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

ASO ပမာဏ မြင့်မားပါက ကုသလေ့ရှိသော နည်းလမ်းများ

ပိုးသတ်ဆေးများ (Antibiotics): အရင်းခံ စတြပ်တိုပိုးဝင်ခြင်းကို ကုသရန် ဆရာဝန်သည် ပနယ်ဆီလင်၊ အဇစ်သရိုမိုင်စင် (Azithromycin)၊ ကလင်ဒါမိုင်စင် (Clindamycin) သို့မဟုတ် ဆက်ဖလက်ဆင် (Cephalexin) ကဲ့သို့သော ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။

ကာကွယ်မှုဆိုင်ရာ ကုသမှု (Prophylaxis): ASO ပမာဏ မြင့်မားခြင်းနှင့်အတူ လေးဖက်နာနှလုံးရောဂါကဲ့သို့ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ရှိနေပါက ရောဂါပြန်မဖြစ်စေရန် အာနိသင်ကြာရှည်သော ပနယ်ဆီလင်ဆေးကို ထိုးနှံပေးနိုင်ပါသည်။

စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း (Monitoring): ASO ပမာဏသည် ပိုးဝင်ပြီး ၃ ပတ်မှ ၅ ပတ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိကာ ထိုမှတဆင့် ပြန်လည်ကျဆင်းသွားလေ့ရှိပါသည်။ ပမာဏ လျော့ကျသွားခြင်း ရှိ၊ မရှိ သေချာစေရန် ဆရာဝန်များသည် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အကြာတွင် နောက်တကြိမ် ပြန်လည်စစ်ဆေးလေ့ ရှိပါသည်။

အရေးကြီးသော အချက်များ

ရောဂါတခုမဟုတ်ခြင်း: ASO ပမာဏ မြင့်မားခြင်းသည် သူ့အလိုလို ရောဂါတခုဖြစ်နေခြင်း မဟုတ်ဘဲ အတိတ်တွင် ဘက်တီးရီးယားပိုးနှင့် ထိတွေ့ခဲ့ရကြောင်း သက်သေသာ ဖြစ်ပါသည်။

ပမာဏကို တိုက်ရိုက်ချပေးသော ဆေးမရှိခြင်း: ASO ဂဏန်းပမာဏကို တိုက်ရိုက်ချပေးရန် သီးသန့်ထုတ်လုပ်ထားသော ဆေးဝါးမရှိပါ။ ကုသမှု၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ စတြပ်တိုကောကပ်စ် ပိုးကို ဖယ်ရှားရန်သာ ဖြစ်ပါသည်။

လက္ခဏာများ: ASO ပမာဏ မြင့်မားခြင်းနှင့်အတူ အဆစ်အမြစ်ကိုက်ခဲခြင်း၊ နုံးချိခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအရောင်ရင့်ခြင်း စသည့် ပိုးဝင်ပြီးနောက်ဖြစ်သော နောက်ဆက်တွဲ လက္ခဏာများ ခံစားရပါက ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသ ကုသမှုခံယူရပါမည်။

(၃)

ပနယ်ဆီလင် (Penicillin V) ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

ပနယ်ဆီလင်၏ အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ လျှာတွင် အမွေးအမျှင်ကဲ့သို့ အမည်းကွက်များဖြစ်ခြင်းနှင့် ပါးစပ် သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်တွင် မှိုစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်ကြပါသည်။ ပြင်းထန်၍ ရှားပါးသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများဖြစ်သည့် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်မှု (အရေပြားအနီကွက်ထခြင်း၊ အသက်ရှူစဉ် တစီစီအသံမြည်ခြင်း၊ လည်ချောင်းရောင်ရမ်းခြင်း)၊ ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်ကိုက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် ဖျားခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ပါက ဆေးဝါးကုသမှု ချက်ချင်းခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။

အဖြစ်များသော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ

ဤလက္ခဏာများသည် များသောအားဖြင့် မပြင်းထန်တတ်သော်လည်း မသက်သာဘဲ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေပါက ဆရာဝန်နှင့် ပြသသင့်ပါသည်။

အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: ပျို့ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်း/ဗိုက်ရစ်ခြင်း။

ပါးစပ်နှင့် မိန်းမကိုယ်ဆိုင်ရာ အပြောင်းအလဲများ: မိန်းမကိုယ် ယားယံခြင်း သို့မဟုတ် အဖြူဆင်းခြင်း (မှိုစွဲခြင်း)၊ လျှာတွင် အမွေးအမျှင်ကဲ့သို့ အမည်းကွက်များဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခံတွင်းရောင်ခြင်း။

အခြားလက္ခဏာ: ခေါင်းကိုက်ခြင်း။

ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ (ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြသရန်)

ဓာတ်မတည့်ခြင်း (Allergic Reactions): အင်ပြင်ထခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ မျက်နှာ၊ နှုတ်ခမ်း၊ လျှာ သို့မဟုတ် လည်ချောင်းများ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ မူးဝေခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း။

ပြင်းထန်စွာ ဝမ်းလျှောခြင်း: ဆေးသောက်ပြီး လအနည်းငယ်အကြာအထိ ဖြစ်နိုင်သော အရည်ဝမ်း သို့မဟုတ် သွေးဝမ်းသွားခြင်း (ဖျားခြင်းနှင့် ဗိုက်ရစ်ခြင်းတို့နှင့်အတူ တွဲဖြစ်နိုင်ပြီး C. difficile ပိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။)

ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: ဆီးပမာဏ လျော့နည်းသွားခြင်း။

သွေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အညိုအမည်းစွဲခြင်း။

အခြားပြင်းထန်သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ: အဆစ်အမြစ်ကိုက်ခဲခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ အရေပြားအနီကွက်ထခြင်း/အရေခွံကွာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း။

အရေးကြီးသော မှတ်ချက်များ

ဓာတ်မတည့်မှု: လူ ၁၀၀ လျှင် ၁ ယောက်ခန့်တွင် ပနယ်ဆီလင်နှင့် ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါသည်။

ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှု: ဆေးသောက်ပြီး (မိနစ် ၂၀) အတွင်း ပြင်းထန်သော တုံ့ပြန်မှုများ (Anaphylaxis) ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ၎င်းသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည်။

အသည်းဆိုင်ရာ ပြဿနာများ: အသည်းရောင်ခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများ ရှားရှားပါးပါး ဖြစ်ပေါ်တတ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ