MDR-TB ဆေးယဉ် တီဘီ ပြဿနာကြီး

မေးခွန်း = Spot က ၆လ TB ဆေးသောက်မှပျောက်တာလား ၃လအောက် (not TB Med.) တခြား အဆုတ်ဆေးတွေနဲ့ရောပျောက်လား

ပြန်စာ
ဆေးပညာအရ လင့် ပို့ထားပြီး။
ဆေးပညာနဲ့ ကျန်းမာရေးမှာ ဈေးဆစ်သလိုတော့ မရှိပါ။
ယူအက်စ်အေမှာ လင့်ထဲကအတိုင်းသာ ဆောင်ရွက်ပါတယ်။
ယူအက်စ်အေမှာ TB ကို HIV ထက်ပိုပြီးဂရုစိုက်တယ်။
ပြည်ဝင်ခွင့်ရာပြီးသူတိုင်းကို ဆေးစစ်တယ်။ စစ်တာကလည်း သူတို့အသိအမှတ်ပြုဆေးခန်းနဲ့ ဓါတ်ခွဲခန်းမှာသာ လုပ်ရတယ်။ TB သံသယ နည်းနည်းလေးရှိတာနဲ့ ဆေး ၆ လ သောက်ပြီးမှသာ လာခွင့်ပေးတယ်။
TB ကုသနည်းတွေ့လည်း ပြောင်းလာတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဆရာဝန်လုပ်ခဲ့ရစဉ်က ထိုးဆေး + စာဆေး တနှစ်။
နောက် ၉ လာ။ ထိုးဆေးမလိုတော့။
အခု WHO သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း။
လိုက်နာမှု % မကောင်းတဲ့တိုင်းပြည်တွေမှာ MDR-TB ဆေးယဉ် တီဘီက ပြဿနာကြီး။
မြန်မာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆေးယဉ်ပါး တီဘီနှင့် ရီဖမ်ပီစင် ဆေးယဉ်ပါး တီဘီရောဂါ (MDR/RR-TB) ဝေဒနာ အဆိုးရွားဆုံး ခံစားနေရသည့် နိုင်ငံများအနက် တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပြင်းထန်သော ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အကျပ်အတည်းနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ လက်ရှိ ဖြစ်ပွားနေသော ပဋိပက္ခများနှင့် စနစ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြတ်တောက်မှုများကြောင့် ဆေးဝါးထောက်ပံ့မှုနှင့် ရောဂါရှာဖွေရေး အခွင့်အလမ်းများကို ဆိုးရွားစွာ ကန့်သတ်ခံထားရပြီး၊ ဆေးဝါးကုသမှု စတင်နိုင်သူ အရေအတွက်မှာ ခန့်မှန်းခြေ လူနာဦးရေ၏ အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်မျှသာ ရှိတော့သည်။
အဓိက ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝန်ထုတ်ဝန်ပိုး (Key Epidemiological Burden)
• ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်မားခြင်း (High Incidence): မြန်မာနိုင်ငံ၏ တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းသည် ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှနှုန်းများထက် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားနေပြီး၊ လူဦးရေ ၁ သိန်းလျှင် ခန့်မှန်းခြေ လူနာ ၅၀၀ ကျော်အထိ ရှိနေသည်။
• ဆေးယဉ်ပါးမှုနှုန်း (MDR Rates): ဆေးယဉ်ပါးမှုနှုန်းသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြင့်မားနေသည်။ တီဘီလူနာသစ်အားလုံး၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်နှင့် ယခင်က ဆေးကုသမှု ခံယူဖူးပြီး ပြန်လည်ကုသရသည့် လူနာများ၏ ၂၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် ဆေးယဉ်ပါး တီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသည်။
• ရောဂါအများဆုံး ဖြစ်ပွားရာဒေသများ (Hotspots): လူဦးရေ သိပ်သည်းဆများသော ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးကဲ့သို့ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအချို့နှင့် ဖားကန့်ကဲ့သို့သော မှော်ဒေသများသည် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဆေးယဉ်ပါး တီဘီရောဂါ အဓိက ကူးစက်ပြန့်ပွားရာ နေရာများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
ကုသမှုနှင့် စောင့်ရှောက်မှု (Treatment and Care)
• ဆေးဝါးကုသမှုစနစ်များ (Regimens): ကုသမှု စံနှုန်းများကို ပိုမိုတိုတောင်းပြီး သောက်ဆေးသက်သက်သာ ပါဝင်သော စနစ်များ (ဥပမာ - BPaLM/BPaL ဆေးပေးစနစ်) သို့ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများသော ထိုးဆေးများ သုံးစွဲရန် မလိုတော့ဘဲ ကုသမှု သက်တမ်းကိုလည်း သိသိသာသာ တိုတောင်းစေသည်။
• ကုသမှုခံယူရန် အတားအဆီးများ (Barriers to Care): ချို့တဲ့နေသော ကျန်းမာရေး အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကြောင့် နှစ်စဉ် ခန့်မှန်းခြေ ဆေးယဉ်ပါး တီဘီလူနာများ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်သာ ကုသမှုကို အောင်မြင်စွာ စတင်နိုင်ကြသည်။
• ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး (Financial Strain): လူနာများသည် ရှည်လျားသော ကုသမှုကာလတစ်လျှောက် အာဟာရ လိုအပ်ချက်များ၊ သွားလာရေးစရိတ်များနှင့် ဝင်ငွေဆုံးရှုံးမှုများကို ကာမိစေရန် မိမိတို့ဖတ်မှ စိုက်ထုတ်ရသော ကုန်ကျစရိတ်ကြီးမားမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။
အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အရင်းအမြစ်များ (Organizations and Resources)
အမျိုးသား တီဘီရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေး စီမံကိန်း (NTP) နှင့် နိုင်ငံတကာ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများသည် စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေကြသော်လည်း ဒေသအလိုက် လည်ပတ်မှုများသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အကူအညီများပေါ်တွင်သာ များစွာမှီခိုနေရသည်။
• ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO): ဆေးယဉ်ပါး တီဘီရောဂါ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းလုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်ပြီး မြို့နယ်အသီးသီးတွင် သောက်ဆေးသက်သက်ဖြင့် ကုသမှုပေးသည့် စနစ်ကို ဖြန့်ကြက်နိုင်ရန် ပံ့ပိုးပေးသည်။ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို WHO Myanmar ရုံးတွင် လေ့လာနိုင်သည်။
• နယ်စည်းမခြား ဆရာဝန်များအဖွဲ့ (MSF): ပဋိဘက်ဖြစ်ပွားရာဒေသများနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း မြင့်မားသော ဒေသများတွင် အပြင်းအထန် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး၊ ဆေးယဉ်ပါး တီဘီလူနာများအတွက် တိုက်ရိုက် ဆေးကုသမှုနှင့် စိတ်လူမှုရေးဆိုင်ရာ (Psychosocial) ပံ့ပိုးမှုများကို ပေးအပ်လျက်ရှိသည်။ လူနာများ၏ အတွေ့အကြုံများနှင့် ကြားဝင်ကူညီမှုများကို MSF South Asia တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
• The Union: မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် လူနာများ ဆေးကုသမှု နောက်ဆက်တွဲ စနစ်တကျ ရှိစေရန်နှင့် ဆေးပတ်လည်စေရန်အတွက် လူထုအခြေပြု တီဘီရောဂါ စောင့်ရှောက်မှု စီမံကိန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မြန်မာပြည်သားတွေ ဘယ်မှာနေနေ တီဘီရောဂါကင်းဝေးကြပါစေ။
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ