နှမ်းဖတ်ချဉ် နဲ့ ပဲဖတ်ချဉ်

ဆရာခင်ဗျား ကျနော် ပဲဖတ်ချဉ်နဲ့ နှမ်းဖတ်ချဉ်ကို အရမ်းကြိုက်တယ်ဗျ။

(၁)

နှမ်းဖတ်ချဉ် နဲ့ ပဲဖတ်ချဉ် ဆိုတာ မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း (အညာဒေသ) နဲ့ ကျေးလက်ဒေသတွေမှာ ရှေးယခင်ကတည်းက သဘာဝအတိုင်း ဖန်တီးစားသုံးလာကြတဲ့ ရိုးရာအစာတမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

နှမ်းဆီ၊ ပဲဆီ ထုတ်လုပ်ဖို့အတွက် နှမ်းနဲ့ ပဲ (အထူးသဖြင့် ပဲပိစပ် သို့မဟုတ် ပဲတီစိမ်း/ပဲကြီး) များကို ဆီဆုံမှာ ကြိတ်ပြီးရလာတဲ့ "နှမ်းဖတ်" နဲ့ "ပဲဖတ်" တတ်နိုင်သမျှ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်ကို အခြေခံပြီး ပြုလုပ်ကြတာပါ။

၁။ နှမ်းဖတ်ချဉ် 

ဖြစ်တည်လာပုံ - နှမ်းဆီကြိတ်ပြီး ကျန်ရစ်ခဲ့တဲ့ နှမ်းဖတ် (Sesame press cake) ကို လေလွင့်မသွားစေဘဲ အစားအစာအဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ပြုလုပ်ပုံ - လတ်ဆတ်သော နှမ်းဖတ်ကို ရေနွေးနွေးလေးဖြင့် သမအောင် နယ်ပြီး ဆား၊ ဆနွင်း အနည်းငယ်၊ ထမင်းရည် (သို့မဟုတ် ထမင်းကြမ်း) တို့ဖြင့် စိမ်ကာ လေလုံသော အိုး/ပုလင်းထဲတွင် ၂ ရက်မှ ၃ ရက်ခန့် အချဉ်ဖောက် (Ferment) ထားရပါတယ်။

အရသာနှင့် သုံးဆောင်ပုံ - နှမ်း၏ မွှေးကြိုင်သော ရနံ့နှင့် အဆီစိမ့်သော အရသာရှိပြီး ချဉ်ဖြို့ဖြို့လေး ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ နှမ်းဖတ်ချဉ်ကို ကြက်သွန်နီ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ ပဲဆီသန့်တို့ဖြင့် သုပ်စားကြသလို၊ ကြက်သွန်ဖြူ/နီ၊ ငရုတ်သီးခြောက်တို့ဖြင့် ဆီပြန်အောင် စိမ့်နေအောင် ချက်စားပါကလည်း ထမင်းမြိန်လှသည့် အညာရိုးရာ ဟင်းတခွက် ဖြစ်လာပါတယ်။

၂။ ပဲဖတ်ချဉ်

ဖြစ်တည်လာပုံ - ပဲဆီကြိတ်အပြီး ကျန်ခဲ့သော ပဲဖတ် သို့မဟုတ် ပဲဖတ်/ပဲနို့ဖတ်များကို အခြေခံ၍ ပြုလုပ်ထားသော အချဉ်ဖြစ်ပါတယ်။

ပြုလုပ်ပုံ - ပဲဖတ်ကို ရေနွေးဖြင့် နယ်၊ ထမင်းရည် သို့မဟုတ် အချဉ်ရည်စိမ်ကာ အချဉ်ဖောက်ယူရပါတယ်။ ပဲပိစပ် သို့မဟုတ် ပဲအမျိုးမျိုး၏ အနှစ်ပါဝင်သဖြင့် ပရိုတင်း (Protein) ဓာတ် ကြွယ်ဝသည့် ရိုးရာအစာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

အရသာနှင့် သုံးဆောင်ပုံ - ပဲဖတ်၏ စိမ့်သောအရသာ၊ အချဉ်ဓာတ်တို့ ပေါင်းစပ်နေပြီး ကြက်သွန်နီ၊ ငရုတ်သီး၊ ဆီစိမ့်စိမ့်တို့ဖြင့် သုပ်သောက်လျှင်လည်းကောင်း၊ ခနို့နို့ဆီပြန် ချက်သောက်လျှင်လည်းကောင်း အလွန်အရသာရှိလှပါတယ်။

ကျေးလက်နှင့် အညာဒေသ စေတနာ့အငွေ့အသက်

ရှေးယခင်က အညာဒေသတွင် မိသားစုတိုင်း၌ ဆီဆုံကိုယ်စီ (သို့မဟုတ်) ရွာဆုံများဖြင့် နှမ်းနှင့် ပဲကို သဘာဝအတိုင်း ကြိတ်ယူကြရာမှ ထွက်ရှိလာသည့် နှမ်းဖတ်၊ ပဲဖတ်များကို မပြစ်ပယ်ဘဲ အိမ်နီးနားချင်း အချင်းချင်း ဝေမျှကြ၊ အချဉ်စိမ်၍ ရိုးရာအမြည်းအဖြစ် သုံးဆောင်ခဲ့ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆင်းရဲသော်လည်း စေတနာပြည်သည့် အညာကျေးလက်၏ ရိုးရှင်းသော လူနေမှုဘဝနှင့် သဘာဝအတိုင်း မပြုပြင်ထားသည့် စစ်မှန်သော ရိုးရာစားသောက်ဖွယ်ရာများ၏ သင်္ကေတတခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

(၂)

Sesame cake နှမ်းဖတ် 

နှမ်းမှ ဆီကြိတ်ထုတ်ပြီးနောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အာဟာရဓာတ် ကြွယ်ဝသည့် အဖတ် သို့မဟုတ် အမှုန့်တွင် အသားဓာတ် (Protein) မြင့်မားစွာ ပါဝင်ရုံမျှမက၊ အမျှင်ဓာတ် (Dietary fiber) နှင့် အစွမ်းထက် အောက်စီဒန့် ဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (Lignans) များလည်း ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပါသည်။

အာဟာရဆိုင်ရာနှင့် ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

အသားဓာတ် မြင့်မားခြင်း - ကြွက်သား ကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုသည့် မရှိမဖြစ် အဆိုင်းမနိုအက်ဆစ်များ ပါဝင်ပြီး၊ အပင်ထွက် အသားဓာတ် ၃၀% မှ ၅၀% အထိ အဆိမ့်ပါဝင်ပါသည်။

အမျှင်ဓာတ် ကြွယ်ဝခြင်း - အစာချေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေပြီး အူလမ်းကြောင်း မှန်ကန်စေရန် အမျှင်ဓာတ် ၁၅% မှ ၂၅% ခန့် အချိုးအစား ပါဝင်ပါသည်။

အောက်စီဒန့် ဆန့်ကျင် ဂုဏ်သတ္တိ - ဆဲလ်များ ပျက်စီးမှုကို ကာကွယ်ပေးပြီး ဦးနှောက်နှင့် မှတ်ဉာဏ် လုပ်ဆောင်ချက်ကို အဓိက အထောက်အကူပြုသည့် Sesaminol glucosides ကဲ့သို့သော သဘာဝ ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင် ပစ္စည်းများ ပါဝင်ပါသည်။

အသေးစား အာဟာရဓာတ်များ - အရိုးနှင့် သွေး ကျန်းမာရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် သံဓာတ် ကဲ့သို့သော မရှိမဖြစ် သတ္တုဓာတ်များ မြင့်မားစွာ ကျန်ရှိနေပါသည်။

လက်တွေ့ အသုံးချမှုများ

လူတို့၏ အာဟာရ တိုးမြှင့်စာအဖြစ် သုံးခြင်း - အဆီထုတ်ပြီး နှမ်းဖတ်အမှုန့်အဖြစ် ကြိတ်ကာ မုန့်ဖုတ်လုပ်ငန်းများ၊ သရေစာများနှင့် ခေါက်ဆွဲ/ပါစတာ တို့တွင် အသားဓာတ်နှင့် အမျှင်ဓာတ် တိုးတက်စေရန် ရောစပ် အသုံးပြုကြပါသည်။

စိုက်ပျိုးရေး မြေသြဇာအဖြစ် သုံးခြင်း - မြေဆီလွှာအတွင်း မုဒိတြိအဏုဇီဝများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို တိုးတက်စေပြီး ရေထိန်းအားနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်း ကောင်းမွန်စေသည့် သဘာဝ အော်ဂဲနစ် မြေသြဇာအဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။

တိရစ္ဆာန်အစာ - မွေးမြူရေး တိရစ္ဆာန်များနှင့် ကြက်/ငှက်များအတွက် အာဟာရနှင့် အသားဓာတ် ကြွယ်ဝသော စာစိမ့်အဖြစ် ကျွေးမွေးကြပါသည်။

(၃)

နှမ်းဖတ်ချဉ်ဋီကာ

နှမ်းဖတ်ချဉ်စာရေးတော့ နှမ်းဖတ်နဲ့ ပဲဖတ်ကို ခွဲခြားပြောကြတယ်။ အရင်တင်စဉ်ကလည်း အဲလိုကွန်မင့်တွေလာပါတယ်။ အရောင်မတူတာကို ထောက်ပြကြတယ်။

ဆီးကြိတ်တာတွေက အမျိုးမျိုးရှိတာ မှန်တယ်။ အရင်ကတော့ နှမ်းနဲ့ မြေပဲဆံကိုသာ သုံးကြတယ်။ နှမ်းမှာ နှမ်းလျှင်နဲ့ နှမ်းကြီးလို့ အရင်ပေါ်နောက်ပေါ်။ နောက်တော့ နှမ်းနက်၊ ပန်းနှမ်းနဲ့ နေကြာသုံးကြတယ်။

ဒီတိုင်းပြည်မှာ ဆီထွက်အောင်လုပ်တာတွေက ပိုများတယ်။ သံလွင်ဆီ၊ မြေပဲဆီ၊ နေကြာဆီ၊ အုန်းဆီ၊ စားအုန်းဆီ၊ ဝါစေ့ဆီ၊ နှမ်းဆီ၊ စပျစ်စေ့ဆီ၊ ပဲပုပ်ဆီ၊ မက်မွန်စေ့ဆီ၊ သစ်ကြားသီးဆီ၊ ကင်နိုလာဆီ၊ ပြောင်းဆီ၊ ကြက်ဆူဆီ၊ ထောဖတ်၊ ဝက်ဆီ စသည်။

ဆီဖြစ်အောင်ကျိတ်တာတိုင်းမှာ အဖတ်ထွက်တယ်။ အဲတာကို နှမ်းဖတ်ချဉ်လို လုပ်နိုင်မယ်ထင်ပါတယ်။ အခေါ်ကတော့ ဘာကိုလုပ်လုပ် နှမ်းဖတ်ချဉ်လို့ ရောခေါ်ကြတာများတယ်။ ကျွန်တော်က အများကြီး မသိပါ။ စားတာသာ တတ်တယ်။

စကားအရာမှာ ဓါတ်သိနှမ်းဖတ်ချဉ်လို့လည်း ရှိတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ