ပဲအမျိုးမျိုးနှင့် ကျန်းမာရေး

(၁)

ကျန်းမာရေးအတွက် သတိထားစားသုံးရမည့် ပဲအမျိုးအစားများ ရှိပါသလား

ပဲအမျိုးအစားအချို့ကို သတိထား စားသုံးရန် လိုအပ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ကျောက်ကပ်ပဲအနီစိမ်း (Raw red kidney beans)၊ ပဲရာဇာ/ပဲကြီးတမျိုး (Fava beans) နှင့် ပဲပုပ် (Soybeans) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပဲများတွင် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ခြင်း မရှိပါက ပြင်းထန်စွာ ဖျားနာစေနိုင်သော သဘာဝအဆိပ်အတောက်များ သို့မဟုတ် ဓာတ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်နေပါသည်။

အစိမ်းလိုက် သို့မဟုတ် အထူးသတိထားရမည့် ပဲအမျိုးအစားများ

ကျောက်ကပ်ပဲအနီစိမ်း (Raw red kidney beans) - ဖိုက်တိုဟီးမက်ဂလူတီနင် (Phytohaemagglutinin) ခေါ် အဆိပ်ရှိသော ပရိုတင်းဓာတ် မြင့်မားစွာ ပါဝင်ပါသည်။ အစိမ်း သို့မဟုတ် မကျက်တကျက် ပဲနည်နည်းမျှ စားမိရုံဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ အန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထိုအဆိပ်ဓာတ်ကို ဖျက်ဆီးရန် အနည်းဆုံး ၁၀ မိနစ်ခန့် ပွက်ပွက်ဆူအောင် ပြုတ်ပေးရပါမည်။ မီးအေးအေးဖြင့် အချိန်ကြာကြာ ချက်သည့် အိုးများ (Slow cookers) သည် အဆိပ်ကို ပျက်စီးစေလောက်အောင် အပူချိန် မမြင့်မားပါ။

ဖာဗာပဲ/ပဲရာဇာ (Fava beans) - ခန္ဓာကိုယ်တွင် အင်ဇိုင်းဓာတ်တမျိုး လိုအပ်ချက်ရှိသူများ (G6PD deficiency ရှိသူများ) ၌ သွေးနီဥမပြည့်ဝသည့် ပြင်းထန်သော သွေးအားနည်းရောဂါ (Hemolytic anemia) ကို ဖြစ်စေနိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်ပါသည်။

ပဲပုပ် (Soybeans) - ပဲပုပ်ကို အစိမ်းလိုက်ဖြစ်စေ၊ အချဉ်မဖောက်ဘဲဖြစ်စေ ပမာဏအမြောက်အမြား စားသုံးပါက သတ္တုဓာတ် စုပ်ယူမှုကို ဟန့်တားသည့် အာဟာရဆန့်ကျင်ပစ္စည်းများ (Anti-nutrients) နှင့် အပင်ထွက် အီစထရိုဂျင် (Plant estrogens) တို့ ပါဝင်ပါသည်။ ထို့ပြင် ပဲပုပ်နှင့် ဓာတ်မတည့်သူများ သို့မဟုတ် သိုင်းရွိုက် (Thyroid) ပြဿနာရှိသူများအတွက်လည်း အခက်အခဲ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

ယေဘုယျ ကျန်းမာရေး သတိပြုဖွယ်ရာများ

လေပွခြင်းနှင့် အစာမကြေခြင်း - ပဲအများစုတွင် ကျွန်ုပ်တို့ခန္ဓာကိုယ်က အလွယ်တကူ မခြေဖျက်နိုင်သော အိုလီဂိုဆာကာရိုက် (Oligosaccharides) ခေါ် ရောထွေးသကြားဓာတ်များ ပါဝင်သည်။ ထိုဓာတ်က လေပွခြင်းနှင့် ဗိုက်ကယ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ပဲခြောက်များကို မချက်ပြုတ်မီ ရေစိမ်၍ ဆေးကြောပေးခြင်းဖြင့် ထိုပြဿနာကို လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

ယူရစ်အက်ဆစ် မြင့်မားခြင်း (High purines) - ပဲများတွင် ပျူရင်း (Purines) ဓာတ်ပါဝင်ပြီး ထိုဓာတ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ယူရစ်အက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြိုကွဲသွားသည်။ ဂေါက်ရောဂါ (Gout) ရှိသူများအနေဖြင့် စားသုံးသည့် ပမာဏကို စနစ်တကျ ထိန်းညှိသင့်ပါသည်။

(၂)

ဂေါက်ရောဂါရှင်များနှင့် ပဲအမျိုးအစားများ စားသုံးခြင်း

အိတ်ထဲတွင် ပါဝင်သော ပျူရင်း (Purines) ဓာတ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ ယူရစ်အက်ဆစ်အဖြစ် ပြိုကွဲသွားသောကြောင့် ရှေးယခင်က ဆရာဝန်များသည် ဂေါက်ရောဂါသည်များကို ပဲအမျိုးအစားအားလုံး ရှောင်ကြဉ်ရန် အကြံပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လတ်တလော ဆေးပညာဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များမှာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။

သတင်းကောင်း - ပဲအမျိုးအစားများမှ ရရှိသော အပင်ထွက် ပျူရင်းဓာတ်များသည် အသားနီ၊ ကလီစာနှင့် ပင်လယ်စာတို့မှ ရရှိသော အသားထွက် ပျူရင်းဓာတ်များကဲ့သို့ ဂေါက်ရောဂါ ထကြွမှုအန္တရာယ်ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း မရှိကြောင်း ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။

စိတ်ချစွာ စားသုံးနိုင်သော ပဲများ - ပဲရာဇာ (Lentils)၊ ကုလားပဲ (Chickpeas)၊ ပဲနက် (Black beans) နှင့် တို့ဟူး (Tofu) တို့သည် ဂေါက်ရောဂါ ထိန်းသိမ်းနေရသူများအတွက် ကျောက်ကပ်ကို ဘေးမဖြစ်စေဘဲ ကောင်းမွန်သော ပရိုတင်းဓာတ် ရရှိနိုင်သည့် အစားအစာများအဖြစ် အထူးညွှန်းဆိုထားသည်။

လျှော့ချရမည့် အရာများ - အကယ်၍ သင်သည် ဂေါက်ရောဂါ ပြင်းထန်စွာ ထကြွနေချိန် (Gout flare-up) ဖြစ်ပွားနေပါက ရောင်ရမ်းမှု မငြိမ်မီစပ်ကြား အချဉ်မဖောက်ထားသော ပဲပုပ် သို့မဟုတ် ပဲမှ ထုတ်လုပ်ထားသော သိပ်သည်းဆမြင့် ပရိုတင်းဓာတ်ပါသည့် ပစ္စည်းများကို ခဏတာ လျှော့ချထားသင့်ပါသည်။

ပဲအမျိုးအစားဆိုင်ရာ ဓာတ်မတည့်မှုများကို နားလည်ခြင်း

ပဲများသည် လီဂျုမ်း (Legume) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပဲနှင့် ဓာတ်မတည့်သည့် ပြဿနာမှာ နို့ သို့မဟုတ် ဂျုံတို့နှင့် ဓာတ်မတည့်မှုလောက် မများသော်လည်း ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

ပဲပုပ် ဓာတ်မတည့်မှု - ပဲပုပ်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အဓိက ဓာတ်မတည့်စရာ အစားအစာ (Top 9) စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ ပဲပုပ် ဓာတ်မတည့်သည့် လက္ခဏာများမှာ အဖုအပိမ့်ထခြင်း၊ ဗိုက်အောင့်ခြင်းမှသည် အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်းအထိ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်မှု ပတ်သက် ဆက်စပ်နေခြင်း (Cross-Reactivity) - အကယ်၍ သင့်တွင် မြေပဲနှင့် ဓာတ်မတည့်သည့် ရောဂါရာဇဝင်ရှိပါက သင့်ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် အခြားသော ပဲအမျိုးအစားများနှင့်လည်း တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ပဲစိမ်း (Green peas)၊ ကုလားပဲ၊ ပဲရာဇာနှင့် လူပင်ပဲ (Lupin beans) တို့၏ ပရိုတင်းဖွဲ့စည်းပုံသည် မြေပဲနှင့် ဆင်တူသဖြင့် ထိုပဲများကို သတိထား စားသုံးရပါမည်။

ဖုံးကွယ်ထားသော ဓာတ်မတည့်စရာများ - အစားအစာ ထုတ်လုပ်သူများသည် ဂျုံဓာတ်မပါသော မုန့်များ (Gluten-free breads)၊ သက်သတ်လွတ် ဘာဂါများ၊ နို့မပါသော ရေခဲမုန့်များနှင့် အသားအစားထိုး အစားအစာများတွင် ပဲပရိုတင်းနှင့် ကုလားပဲမှုန့်များကို အမြောက်အမြား ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင့်တွင် ပဲဓာတ်မတည့်မှု ရှိသည်ဟု သံသယရှိပါက ပါဝင်ပစ္စည်း အညွှန်းများကို သေချာစွာ အမြဲဖတ်ရှုပါ။

ခံနိုင်ရည်ရှိမရှိ ရိုးရှင်းစွာ စမ်းသပ်နည်း

သင့်တွင် ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဓာတ်မတည့်မှု မရှိသော်လည်း ပဲစားပြီးနောက် ပြင်းထန်စွာ ဗိုက်ကယ်ခြင်း၊ အဆစ်အမြစ်များ တောင့်တင်းခြင်း သို့မဟုတ် အေရပြား အဖုအပိမ့်များ ထွက်ခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ရပါက ဓာတ်မတည့်ခြင်းထက် ပဲဓာတ်ကို ခန္ဓာကိုယ်မှ မခံနိုင်ခြင်း (Legume intolerance) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ မခံနိုင်ခြင်းသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်နှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ သင့်အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းတွင် ထိုပဲများကို စနစ်တကျ ခြေဖျက်နိုင်သည့် အင်ဇိုင်းဓာတ် မလုံလောက်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်ပါသည်။

(၃)

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ (CKD) နှင့် ပဲအမျိုးအစားများ

ပဲအမျိုးအစားများသည် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှင်များအတွက် များစွာ အကျိုးကျေးဇူး ရှိပါသည်။ ရှေးယခင်က ဆရာဝန်များသည် ပဲများတွင် သတ္တုဓာတ် ပါဝင်မှုကြောင့် ကျောက်ကပ်လူနာများကို ပဲရှောင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသော်လည်း အမျိုးသား ကျောက်ကပ်ဖောင်ဒေးရှင်း (National Kidney Foundation - NKF) ကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ လတ်တလော ဆေးပညာဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များတွင်မူ ပဲများ စားသုံးပေးရန် တိုက်တွန်းထားပါသည်။ အသားများ စားသုံးခြင်းမှ ပဲကဲ့သို့သော အပင်ထွက် ပရိုတင်းများသို့ ပြောင်းလဲစားသုံးခြင်းက ကျောက်ကပ်ပေါ်ကျရောက်သည့် ဝန်ကို လျှော့ချပေးပြီး ဆီးဆိပ် (Uremic toxins) များပြားမှုကို လျှော့ချပေးပါသည်။

သို့သော် သတ္တုဓာတ် စုပ်ယူမှု၊ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်မှုနှင့် ရောဂါအဆင့်အလိုက် ကန့်သတ်ချက်ဆိုင်ရာ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကိုမူ သတိပြု လိုက်နာရန် လိုအပ်ပါသည်။

ပဲတွင်ပါဝင်သော ဖော့စဖရပ်စနှင့် ပိုတက်ဆီယမ်ဆိုင်ရာ အယူအမှား

ကျောက်ကပ် မကောင်းသူများအဖို့ ခန္ဓာကိုယ်မှ မစွန့်ထုတ်နိုင်ပါက အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ဖော့စဖရပ်စ (Phosphorus) နှင့် ပိုတက်ဆီယမ် (Potassium) ဓာတ်တို့သည် ပဲများတွင် အလွန်မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသည်ကို စာရွက်ပေါ်တွင် တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်တွင်မူ သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် အသားမှရသော သတ္တုဓာတ်နှင့် အပင်မှရသော သတ္တုဓာတ်တို့ကို မတူညီဘဲ ကွဲပြားစွာ တုံ့ပြန်ပါသည်။

ဖော့စဖရပ်စ စုပ်ယူမှု နည်းပါးခြင်း - ပဲများတွင် ပါဝင်သော ဖော့စဖရပ်စဓာတ်သည် "ဖိုက်တိတ်" (Phytates) များနှင့် ပေါင်းစပ်နေပါသည်။ လူတို့၏ အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းသည် ယင်းတို့ကို အလွယ်တကူ မခြေဖျက်နိုင်သဖြင့် ပဲတွင်ပါဝင်သော ဖော့စဖရပ်စ၏ ၁၀% မှ ၃၀% ခန့်ကိုသာ ခန္ဓာကိုယ်မှ စုပ်ယူပါသည်။ တဆက်တည်းတွင် အသင့်စား အစားအစာများနှင့် ကာကွယ်ဆေး/ဓာတုဆေး ထည့်ထားသော ပြုပြင်ထားသည့် အသားများတွင် ပါဝင်သည့် ဓာတုဖော့စဖရပ်စဓာတ်များကိုမူ ခန္ဓာကိုယ်က ၁၀၀% စုပ်ယူပါသည်။

ပိုတက်ဆီယမ် သက်ရောက်မှု လျော့နည်းခြင်း - ပဲများတွင် ပိုတက်ဆီယမ်ဓာတ် ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သော်လည်း သင့်ခန္ဓာကိုယ်က ယင်း၏ ၅၀% မှ ၆၀% ခန့်ကိုသာ စုပ်ယူပါသည်။ ပဲတွင် ပါဝင်သော မြင့်မားသည့် အမျှင်ဓာတ်များသည် ပိုလျှံနေသော ပိုတက်ဆီယမ်များကို ကျောက်ကပ်တခုတည်းပေါ် အားမကိုးရဘဲ ဝမ်းနှုတ်မှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပေးရန် ကူညီပေးကြောင်း ဆေးပညာသုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။

အဓိက သတိပြုဖွယ်ရာများနှင့် ကျောက်ကပ်အတွက် သင့်တော်သော ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်နည်းများ

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါရှင် အစားအသောက် စာရင်းတွင် ပဲကို ဘေးကင်းစွာ ထည့်သွင်းရန်အတွက် ဆိုဒီယမ် (ဆားဓာတ်) ကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် သတ္တုဓာတ် ပါဝင်မှုကို လျှော့ချပေးသည့် ချက်ပြုတ်နည်းများကို အသုံးပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဆိုဒီယမ်ကို သတိပြုပါ - ဘူးသွပ်ပဲများတွင် မကြာခဏ ဆိုဒီယမ်ဓာတ် အမြောက်အမြား ပါဝင်လေ့ရှိပြီး ယင်းက သွေးတိုးစေကာ ကျောက်ကပ်စစ်ထုတ်စနစ်များကို ပျက်စီးစေသည်။ "ဆားမပါ" (No salt added) သို့မဟုတ် "ဆိုဒီယမ်နည်း" (Low sodium) ဟု ရေးသားထားသော ဘူးများကိုသာ အမြဲရွေးချယ်ပါ။

"ရေစစ်၍ ဆေးကြောပါ" စည်းမျဉ်း - ရိုးရိုး ဘူးသွပ်ပဲများကို အသုံးပြုပါက ဇကာထဲသို့ လောင်းထည့်၍ ရေအေးဖြင့် သေချာစွာ ဆေးကြောပေးခြင်းဖြင့် ပါဝင်သော ဆိုဒီယမ်၏ ၄၀% အထိကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်ပြီး စိမ့်ထွက်နေသော ပိုတက်ဆီယမ်များကိုလည်း သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။

ပိုတက်ဆီယမ် လျော့ကျစေရန် ရေစိမ်၍ ပွက်ပွက်ဆူပြုတ်ပါ - ပဲခြောက်များကို ချက်ပြုတ်ပါက တညစိမ်ထားပြီး ထိုစိမ်ရေများကို သွန်ပစ်ကာ ရေအေးသစ်ဖြင့် ပွက်ပွက်ဆူအောင် ပြုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ပိုတက်ဆီယမ် အမြောက်အမြားကို ရေထဲသို့ စိမ့်ထွက်သွားစေနိုင်သည်။ မစားသုံးမီ ပြုတ်ရေများကို သွန်ပစ်ရပါမည်။

ပိုတက်ဆီယမ် နည်းသော ပဲများကို ရွေးချယ်ပါ - သင့်ဆရာဝန်က ပိုတက်ဆီယမ် စားသုံးမှုကို တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားပါက သဘာဝအတိုင်း ပိုတက်ဆီယမ် နည်းပါးသော ပဲအမျိုးအစားများကို ရွေးချယ်ပါ။ ဥပမာ - ကုလားပဲ (Chickpeas) နှင့် ပဲစိမ်း (Green peas) တို့တွင် စိတ္တဇပဲ/ပဲနီစိမ်း (Pinto, white, or kidney beans) တို့ထက် စားသုံးမှု ပမာဏတခုချင်းစီအလိုက် ပိုတက်ဆီယမ် ပါဝင်မှု သိသိသာသာ နည်းပါးပါသည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ အဆင့်အလိုက် သတိပြုဖွယ်ရာများ

သင် စားသုံးနိုင်သည့် ပဲပမာဏသည် သင့်သွေးစစ်ဆေးချက် အဖြေများနှင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ အဆင့်ပေါ်တွင် များစွာ မူတည်ပါသည်။

အဆင့် ၁ မှ ၃ (အစောပိုင်းမှ အလတ်စားအဆင့်) - ပဲများ စားသုံးရန် အလွန်တိုက်တွန်းပါသည်။ အသားနီ စားသုံးမှုအစား ပဲအမျိုးအစားများဖြင့် အစားထိုးခြင်းက ကျောက်ကပ် ပျက်စီးမှု မြန်ဆန်ခြင်းကို နှေးကွေးစေပြီး နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ်ကို ကာကွယ်ပေးပါသည်။

အဆင့် ၄ မှ ၅ (ရောဂါရင့်သည့်အဆင့်၊ ကျောက်ကပ်ဆေးရန် မလိုသေးသူများ) - သင့်အတွက် သင့်တော်သော အစားအသောက် ပမာဏကို ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ အာဟာရဆရာဝန် သို့မဟုတ် အထူးကုနှင့် သေချာစွာ ညှိနှိုင်းရပါမည်။ အပင်ထွက် ပရိုတင်းများကို ဦးစားပေးဆဲ ဖြစ်သော်လည်း သွေးစစ်ထုတ်မှု အားနည်းနေသည့် ကျောက်ကပ်ပေါ် ဝန်မပိစေရန် ပရိုတင်းနှင့် ပိုတက်ဆီယမ် စုစုပေါင်း ပမာဏကို သေချာစွာ စောင့်ကြည့်ရပါမည်။

အဆင့် ၅ (ကျောက်ကပ်ဆေးနေရသူများ) - ကျောက်ကပ်ဆေးသည့် ကုသမှုစနစ်များက သင့်အာဟာရ လိုအပ်ချက် ပန်းတိုင်များကို ပြောင်းလဲစေသည်။ သွေးသန့်စင်စက်ဖြင့် ကျောက်ကပ်ဆေးသူများ (Hemodialysis) တွင် ပိုတက်ဆီယမ် ကန့်သတ်ချက် အလွန်တင်းကျပ်သဖြင့် ပဲစားသုံးမှုကို သေချာစွာ ထိန်းချုပ်ရပါမည်။ သို့သော် ဝမ်းဗိုက်ခေါင်းတွင်း ရေသွင်းကျောက်ကပ်ဆေးသူများ (Peritoneal dialysis) မူ ကုသမှုခံယူစဉ် ပိုတက်ဆီယမ်ဓာတ်များ ဆုံးရှုံးလေ့ရှိသဖြင့် ပဲများမှရသော ပိုတက်ဆီယမ် ပမာဏကို ပိုမို လိုအပ်နိုင်ပါသည်။

(၄)

အထက်ဖော်ပြပါ အချက်များအပြင် ပဲအမျိုးအစားများသည် ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းမွန်သည်ဟု ပြောနိုင်ပါသလား

ပဲအမျိုးအစားများကို တကမ္ဘာလုံးက အာဟာရပြည့်ဝလွန်းသော "ဆူပါဖုဒ်" (Superfood) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြပြီး အထွေထွေ ကျန်းမာရေးအတွက် အလွန်ကောင်းမွန်လှပါသည်။

သီးသန့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များမှလွဲ၍ အမေရိကန် နှလုံးအဖွဲ့အစည်း (American Heart Association - AHA) ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများက လူအများကို ပဲအမျိုးအစားများကို နေ့စဉ် စားသုံးကြရန် တိုက်တွန်းထားကြသည်။

ပဲများသည် အာဟာရဓာတ် သိပ်သည်းဆ အမြင့်မားဆုံး၊ ဈေးနှုန်း သက်သာဆုံးနှင့် ရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ဆုံးသော အစားအစာများအနက် တခုဖြစ်ပါသည်။

နှလုံးနှင့် သွေးကြောစနစ်ကို အင်တန်အားကောင်းစွာ ကာကွယ်ပေးခြင်း

ပဲများသည် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါများနှင့် လေဖြတ်ခြင်း အန္တရာယ်ကို လျှော့ချပေးရာတွင် အလွန် ထိရောက်မှုရှိသည်။

မကောင်းသော ကိုလက်စထရောကို လျှော့ချပေးခြင်း - ပဲများတွင် ပျော်ဝင်လွယ်သော အမျှင်ဓာတ်များ (Soluble fiber) ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ပြီး ထိုအမျှင်ဓာတ်များသည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းအတွင်း ရေမြှုပ်ကဲ့သို့ ပြုမူကာ သွေးကြောများကို ပိတ်ဆို့စေနိုင်သော LDL (မကောင်းသော) ကိုလက်စထရောများကို ဖမ်းယူ၍ ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပသို့ စွန့်ထုတ်ပေးပါသည်။

သွေးတိုးကို ကျစေခြင်း - ပဲများတွင် သဘာဝအတိုင်း ပိုတက်ဆီယမ်နှင့် မဂ္ဂနီဆီယမ်ဓာတ်များ မြင့်မားစွာ ပါဝင်သည်။ ထို မရှိမဖြစ် သတ္တုဓာတ်များသည် သွေးကြောများကို လျှော့ချပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ သွေးဖိအားကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို လွန်စွာကောင်းမွန်စွာ ထိန်းညှိပေးခြင်း

ပဲများသည် အင်ဆူလင် အညွှန်းကိန်း (Glycemic index) နည်းပါးသောကြောင့် အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံး အစားအစာ ဖြစ်ပါသည်။

သကြားဓာတ် ရုတ်တရက် ထိုးတက်မှု မရှိခြင်း - ရောထွေး ကာဘိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အပင်ထွက် ပရိုတင်းနှင့် ဖြည်းဖြည်းချင်း ခြေဖျက်နိုင်သော အမျှင်ဓာတ်တို့၏ ထူးခြားသော ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် သွေးတွင်းသို့ ဂလူးကို့စ် (သကြားဓာတ်) စိမ့်ထွက်မှုကို အလွန် နှေးကွေးပြီး စနစ်တကျ ဖြစ်စေပါသည်။

"ဒုတိယအကြိမ် အစားအစာ သက်ရောက်မှု" (Second-Meal Effect) - နံနက်စာတွင် ပဲစားသုံးခြင်းသည် ထိုနေ့ မွန်းလွဲစာ သို့မဟုတ် ညစာ စားသည့်အခါ ခန္ဓာကိုယ်၏ အင်ဆူလင် တုံ့ပြန်မှုနှင့် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် ထိန်းညှိမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေကြောင်း ဆေးပညာသုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။

အူလမ်းကြောင်း ကျန်းမာရေးနှင့် ဝိတ်ထိန်းခြင်းဆိုင်ရာ အကျိုးဇူးများ

သင့်အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းစနစ်သည် ပဲအမျိုးအစားများ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သော အစားအသောက်ကြောင့် ပိုမိုကျန်းမာလာနိုင်သည်။

အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အကျိုးပြု ဗက်တီးရီးယားများကို အာဟာရပေးခြင်း - ပဲများတွင် ပါဝင်သော ပရီဇီယိုတ အမျှင်ဓာတ်များ (Prebiotic fibers) သည် အူမကြီးအတွင်း၌ အချဉ်ဖောက်ပေးခြင်းဖြင့် စနစ်တကျ ရောင်ရမ်းမှုများကို လျှော့ချပေးသော ဖက်တီးအက်ဆစ်တိုများကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး အူမကြီးကင်ဆာ မဖြစ်အောင် ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးပါသည်။

ဗိုက်ဝတင့်တိမ်မှုကို ကြာရှည်စေခြင်း - ပရိုတင်းနှင့် အမျှင်ဓာတ်များသည် ခြေဖျက်ရန် အချိန်အတော်ကြာ ယူရသဖြင့် ပဲစားသုံးခြင်းက ဗိုက်ဝစေသည့် ဟော်မုန်းများကို လှုံ့ဆော်ပေးပါသည်။ ယင်းက အစားလွန်ခြင်းကို တားဆီးပေးပြီး သဘာဝအတိုင်း ဝိတ်ကျစေရန် အထောက်အကူပြုပါသည်။

အသေးစား အာဟာရဓာတ်များ (Micronutrients) ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်ခြင်း

ခေတ်သစ် အစားအသောက်များတွင် လိုအပ်နေလေ့ရှိသော အဓိက အာဟာရဓာတ်များကို ပဲများက ဖြည့်ဆည်းပေးသည်။

သံဓာတ်နှင့် ဖောလိတ် (Iron and Folate) - သွေးအားနည်းရောဂါကို ကာကွယ်ရန်၊ နေ့စဉ် စွမ်းအင် ပမာဏကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ကျန်းမာသော DNA နှင့် ဆဲလ်များ ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အလွန် အရေးပါပါသည်။

အဆီကင်းသော အပင်ထွက် ပရိုတင်း - အမဲသား သို့မဟုတ် ဝက်သားတို့နှင့် မတူဘဲ ပဲများသည် ပြည့်ဝဆီ (Saturated fat) နှင့် ကိုလက်စထရော မပါဝင်ဘဲ ကြွက်သား တည်ဆောက်ပေးသည့် ပရိုတင်းဓာတ် အမြောက်အမြားကို ပေးစွမ်းနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ