စားတော်ပဲ Green Pea / Garden Pea / Yellow Pea / Yellow Field Pea

စားတော်ပဲမှာကော ဖြူရိန်းဓာတ်ပါပါသလား။ ပါရင် CKD eGFR အဆင့် 3A တွေစားသင့်ပါသလား

(၁)

စားတော်ပဲကို အင်္ဂလိပ်လို ခေါ်ဆိုရာတွင် အမျိုးအစားနှင့် အသုံးအနှုန်းပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း ခေါ်ဆိုကြပါတယ်-

• Green Pea / Garden Pea — စားတော်ပဲစိမ်း (လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် သို့မဟုတ် အေးခဲထားသော အစိမ်းရောင် ပဲစေ့)

• Yellow Pea / Yellow Field Pea — စားတော်ပဲအဝါ (အခြောက်ခံထားသည့် ပဲပြုတ် လုပ်ရာတွင် သုံးသော ပဲအဝါရောင်)

• Dry Pea / Field Pea — စားတော်ပဲခြောက်

• Marrowfat Pea — အပင်ပေါ်တွင် သဘာဝအတိုင်း ခြောက်သွေ့အောင် ထားပြီးမှ ရိတ်သိမ်းထားသော ပဲစေ့ကြီးများ (ပဲပြုတ်နှင့် စားတော်ပဲလှော် ပြုလုပ်ရာတွင် အဓိက သုံးလေ့ရှိပါတယ်)

• Split Pea — စားတော်ပဲခြောက်ကို နှစ်ခြမ်းခွဲထားသည့် ပဲ (Yellow split pea သို့မဟုတ် Green split pea)

သိပ္ပံအမည် - Pisum sativum

(၂)

စားတော်ပဲအဝါ (Yellow peas) သည် အဆီဓာတ် အလွန်နည်းပါးပြီး ပရိုတင်း၊ အမျှင်ဓာတ်နှင့် စိမ်းပေါင်းကာဘိုဟိုက်ဒရိုက် (complex carbohydrates) တို့ ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည့် အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာတခု ဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်ပြီးသား စားတော်ပဲအဝါခြမ်း ပုံမှန် အောင်စ ၃.၅ (၁၀၀ ဂရမ်) တွင် ကယ်လိုရီ ၁၁၈ ကယ်လိုရီ၊ ပရိုတင်း ၈.၃ ဂရမ်၊ အမျှင်ဓာတ် ၈.၃ ဂရမ်နှင့် အဆီဓာတ် ၀.၅ ဂရမ်အောက်သာ ပါဝင်သည်။

အဓိက အာဟာရဓာတ်များ (ချက်ပြုတ်ပြီး ၁၀၀ ဂရမ်လျှင်)

• ကယ်လိုရီ - ၁၁၈ ကယ်လိုရီ (kcal)

• ပရိုတင်း - ၈.၃ ဂရမ် (အပင်မှရရှိသော ပရိုတင်းဓာတ် အရင်းအမြစ်ကောင်း)

• ကာဘိုဟိုက်ဒရိုက် - ၂၁.၁ ဂရမ် (အဓိကအားဖြင့် စိမ်းပေါင်းကာဘိုဟိုက်ဒရိုက်နှင့် အမျှင်ဓာတ်)

• အမျှင်ဓာတ် - ၈.၃ ဂရမ် (အစာခြေစနစ် ကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုသည်)

• အဆီဓာတ် - ၀.၄ ဂရမ် (အဆီဓာတ်နှင့် ကိုလက်စထရော လုံးဝနီးပါး မပါဝင်ပါ)

ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များ

• ပိုတက်စီယမ် - ပုံမှန် သွေးဖိအားပမာဏကို ထိန်းညှိပေးရန် ကူညီသည်။

• သံဓာတ် - သွေးနီဥ ထုတ်လုပ်မှုကို အထောက်အကူပြုသည်။

• ဇင့်နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ် - ကိုယ်ခံအားစနစ်နှင့် ဆဲလ်ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

• ဗီတာမင် B အုပ်စု (ဖောလိတ်/B1) - စွမ်းအင် ဇီဝရုပ်ဖြစ်ပျက်မှုနှင့် ဆဲလ်များ ကြီးထွားမှုကို အထောက်အကူပြုသည်။

(၃)

စားတော်ပဲအဝါ (Yellow peas) သည် နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ (CKD) ခံစားနေရသူများအတွက် ကျောက်ကပ်နှင့် သင့်လျော်ပြီး အလွန်အကျိုးပြုသော အစားအစာတခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ကျောက်ကပ်ရောဂါ အစားအသောက်ပုံစံများတွင် ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ် ပါဝင်မှုကြောင့် ပဲမျိုးစုံကို အလွန်အမင်း ကန့်သတ်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်ပေါ်ကျောက်ကပ်ဆေးပညာက စားတော်ပဲအဝါကဲ့သို့သော အပင်အခြေခံ ရွေးချယ်မှုများကို အထူးအားပေးလာကြသည်။ စားတော်ပဲအဝါမှ ထုတ်ယူထားသော အချို့သော အနှစ်များသည် သွေးတိုးကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးမှု တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေရန် တက်ကြွစွာ အထောက်အကူပြုနိုင်ကြောင်း သုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။

နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါအတွက် အဓိက အကျိုးကျေးဇူးများ

• ဓာတ်ဆဲလ်စုပ်ယူမှု နည်းပါးခြင်း - စားတော်ပဲအဝါခြမ်းတွင် ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ် ပါဝင်သော်လည်း လူ့ခ몸ဓာတ်ကိုယ်သည် ဤအပင်ထွက် ဓာတ်သတ္တုများ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကိုသာ စုပ်ယူသည်။ ဤသည်မှာ ဓာတုပစ္စည်း ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းထားမှုများ၏ ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း စုပ်ယူမှုနှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက သိသိသာသာ ပိုမိုဘေးကင်းပါသည်။

• သွေးတိုး ထိန်းချုပ်မှု - NIH (PMC) ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များမှတဆင့် ထုတ်ဝေသည့် လေ့လာမှုများအရ စားတော်ပဲအဝါမှရရှိသော ပရိုတင်း ဟိုက်ဒရိုလိတ် (protein hydrolysates) များသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ renin-angiotensin စနစ်ကို ထိန်းညှိပေးနိုင်ကြောင်း ပြသနေသည်။ ဤသဘာဝနည်းလမ်းသည် ကျောက်ကပ်ယိုယွင်းမှုကို ဖြစ်စေသည့် အဓိကတရားခံဖြစ်သော မြင့်မားသော သွေးတိုးကို ကျဆင်းစေရန် ကူညီပေးသည်။

• ကျောက်ကပ် ဖိစီးမှု လျော့ကျခြင်း - တိရစ္ဆာန်အသားများကို စားတော်ပဲအဝါမှ အပင်ထွက် ပရိုတင်းများဖြင့် အစားထိုးခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အက်ဆစ်ဓာတ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးကို လျှော့ချပေးသည်။ ဤဇီဝဖြစ်စဉ် အပြောင်းအလဲသည် ကျန်ရှိနေသေးသော ကျောက်ကပ်တရှူးများအပေါ် စစ်ထုတ်ရသည့် ဖိအားကို အလွန်အမင်း သက်သာစေသည်။

• နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုမှု - စားတော်ပဲအဝါတွင် ပျော်ဝင်အမျှင်ဓာတ်များ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး ကိုလက်စထရော လုံးဝ မပါဝင်ပါ။ ဤအချက်သည် သွေးတွင်းသကြားဓာတ် တက်လာခြင်းကို ထိန်းချုပ်ပေးပြီး နှလုံးကို ကာကွယ်ပေးသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် cardiovascular ရောဂါသည် CKD လူနာများအတွက် အဓိက အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အရေးကြီးသော သတိပြုရန်အချက်များ

• ကျောက်ကပ်ရောဂါ အဆင့်မြင့်ခြင်းနှင့် သွေး dialysis ပြုလုပ်နေရခြင်း - အကယ်၍ သင်သည် CKD အဆင့် ၄ သို့မဟုတ် အဆင့် ၅ တွင် ရှိနေလျှင် သို့မဟုတ် တင်းကျပ်သော ဓာတ်ခွဲခန်းတန်ဖိုးများကို ထိန်းချုပ်နေရပါက သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်များကို ဖယ်ရှားရာတွင် ပိုမိုခက်ခဲနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် စားသုံးသည့် ပမာဏကို သေချာစွာ ထိန်းညှိရမည်။

• ပမာဏ ထိန်းချုပ်ခြင်း - ကျောက်ကပ်နှင့် သင့်လျော်သော ပုံမှန်စားသုံးသည့် ပမာဏမှာ ချက်ပြုတ်ပြီး စားတော်ပဲအဝါ တဝက်ခွက် (1/2 cup) ဖြစ်သည်။ အလွန်အမင်း ပမာဏများပြားစွာ စားသုံးခြင်းသည် ပိုတက်စီယမ်ဓာတ် အန္တရာယ်ရှိလောက်အောင် မြင့်တက်လာခြင်း (hyperkalemia) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

• ပြင်ဆင်ချက် နည်းလမ်းများ - ဓာတ်သတ္တုပါဝင်မှုကို လျှော့ချရန်အတွက် အသင့်စား သို့မဟုတ် ဆားငန်ဓာတ်ပါသော စည်သွပ်ဘူးများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။ ယင်းအစား ခြောက်သွေ့နေသော စားတော်ပဲအဝါခြမ်းများကို ဝယ်ယူ၍ ရေတွင် သေချာစွာ စိမ်ပါ၊ ဆေးကြောပါ၊ ထို့နောက် ရေအသစ်ဖြင့် ပြုတ်ပါ။ ဤချက်ပြုတ်သည့်နည်းလမ်းသည် ပိုလျှံနေသော ပိုတက်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ် အများစုကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။

သင့်၏ အစားအသောက် အပြောင်းအလဲများကို ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ အာဟာရပညာရှင် (renal dietitian) သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်အထူးကု ဆရာဝန်ကြီးနှင့် အမြဲတမ်း တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ။ ၎င်းတို့သည် သင့်၏ ဇီဝကမ္မလိုအပ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီသော အတိအကျ ပမာဏကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် သင်၏ လစဉ် သွေးစစ်ချက် ရလဒ်များကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပေးနိုင်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ