လူကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Pneumonia)

ကျွန်တော်တောင်ဖြစ်နေပြီဆရာ

ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) သည် ဗက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် မှိုအချို့ကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါများကို ကုသပေးနိုင်သည်။ ထိုဆေးများသည် အဏုဇီဝပိုးမွှားများကို သေစေခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မျိုးပွားမှုကို တားဆီးပေးခြင်းဖြင့် အလုပ်လုပ်ကြပြီး ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါများအတွက်မူ အာနိသင်မရှိပါ။

အဆုတ်ရောင်ရောဂါအတွက် အကောင်းဆုံး ပဋိဇီဝဆေးများ

- Azithromycin သည် ဗက်တီးရီးယား အဆုတ်ရောင်ရောဂါအတွက် ပထမဦးစားပေး အသုံးပြုလေ့ရှိသော ကုသဆေးဖြစ်သည်။

- Amoxicillin ကို ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသရန် မလိုသော အပျော့စားမှ အသင့်အတင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါရှိသူများတွင် အသုံးပြုသည်။

- ဆေးရုံတက်ရောက်ရသော လူကြီးများအတွက်မူ ၎င်းတို့ ကူးစက်ခံရသည့် ပိုးမွှားအမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသော ပဋိဇီဝဆေးများ လိုအပ်နိုင်သည်။

အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ခံစားနေရသော လူကြီးများကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ပဋိဇီဝဆေးအချို့

- Amoxil (amoxicillin): ဆေးရုံတက်ရန် မလိုဘဲ အပျော့စားမှ အသင့်အတင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ ရှိသူများအတွက် ပထမဦးစားပေး ကုသဆေးဖြစ်သည်။

- Amoxicillin-clavulanate: အခြားကျန်းမာရေး ပြဿနာရှိသူများ၊ ဆေးလိပ်သောက်သူများ သို့မဟုတ် လွန်ခဲ့သော ၃ လအတွင်း ပဋိဇီဝဆေး အသုံးပြုခဲ့ဖူးသူများကို ညွှန်းလေ့ရှိသည်။

- Augmentin (amoxicillin/clavulanic acid): Amoxicillin၊ Beta-lactam inhibitor ဖြစ်သော Clavulanic acid နှင့် Macrolide တို့ ပေါင်းစပ်ထားသော ဆေးဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်သောက်သူများ သို့မဟုတ် အခြားရောဂါအခံ ရှိသူများကို ညွှန်းနိုင်သည်။

- Augmentin နှင့် Vibramycin (doxycycline) တွဲဖက်သုံးစွဲခြင်း: ဆေးလိပ်သောက်သူများ သို့မဟုတ် အခြားရောဂါအခံ ရှိသူများကို ညွှန်းနိုင်သည်။

- Azactam သို့မဟုတ် Cayston (aztreonam): Penicillin ဆေး မတည့်သော လူကြီးများကို ညွှန်းသည်။

- Cephalosporins (ဥပမာ - ceftriaxone): တတိယ၊ စတုတ္ထ သို့မဟုတ် ပဉ္စမမျိုးဆက် Cephalosporins ဆေးများကို Penicillin ဆေး မတည့်သော လူကြီးများကို ညွှန်းနိုင်သည်။

- Cleocin (clindamycin): အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအတွင်း အစာ သို့မဟုတ် အရည် မှားယွင်းဝင်ရောက်ရာမှဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Aspiration pneumonia) ကို ကုသရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။

- Fluoroquinolones (levofloxacin, gemifloxacin): Augmentin သုံးစွဲရန် မသင့်တော်သော လူကြီးများကို ညွှန်းသည်။

- Non-beta-lactam ပဋိဇီဝဆေးများ (clindamycin, vancomycin): Penicillin ဆေး မတည့်သော လူကြီးများကို ညွှန်းသည်။

- Nuzyra (omadacycline): Augmentin သုံးစွဲရန် မသင့်တော်သော လူကြီးများကို ညွှန်းသည်။

- Trimethoprim-sulfamethoxazole: အချို့သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ အမျိုးအစားများနှင့် HIV ဝေဒနာရှင်များကဲ့သို့ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများအတွက် ညွှန်းသော ပေါင်းစပ်ကုထုံး ဆေးဖြစ်သည်။

- Vibramycin (doxycycline): အသက် ၆၅ နှစ်အောက် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သော လူကြီးများကို ညွှန်းပြီး အချို့အခါများတွင် Amoxicillin နှင့် တွဲဖက်ပေးလေ့ရှိသည်။

- Xenleta (lefamulin): Augmentin သုံးစွဲရန် မသင့်တော်သော လူကြီးများကို ညွှန်းသည်။

- Zevtera (ceftobiprole): ပြင်ပမှ ကူးစက်ခံရသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ (Community-acquired pneumonia) ရှိသည့် လူကြီးများကို ထိုးဆေးအဖြစ် ပေးပို့ကုသသည်။

- Zithromax (azithromycin): အသက် ၆၅ နှစ်အောက် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်သော လူကြီးများကို ညွှန်းပြီး Amoxicillin နှင့် တွဲဖက်၍ မကြာခဏ ပေးလေ့ရှိသည်။

ဆေးရုံတက်ရောက် ကုသရသော လူကြီးများ ဆေးရုံတက်ရောက်ရသော လူကြီးများအတွက် ကွဲပြားသော ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့် ကုသရန် လိုအပ်သည်။ မက်သီဆီလင် ဆေးမတိုးသော စတက်ဖီလိုကော့ကပ်စ် ပိုး (MRSA)၊ Pseudomonas ဟုခေါ်သော ဗက်တီးရီးယားပိုး သို့မဟုတ် အခြားပိုးမွှားများ ကူးစက်ခံရခြင်း ရှိမရှိပေါ် မူတည်၍ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူက ပဋိဇီဝဆေးကို ရွေးချယ်ပေးပါလိမ့်မည်။

ထိုပဋိဇီဝဆေးများမှာ -

- Antipseudomonal beta-lactam နှင့် Antipseudomonal fluoroquinolone တွဲဖက်သုံးစွဲခြင်း: Pseudomonas ပိုး ကူးစက်ခံရသည့် ဆေးရုံတက် လူနာများနှင့် လတ်တလောတွင် အကြောဆေး (IV) ပဋိဇီဝဆေးများ သုံးစွဲခဲ့ဖူးသူများကို ညွှန်းသည်။

- Beta-lactam နှင့် Macrolide တွဲဖက်သုံးစွဲခြင်း: MRSA သို့မဟုတ် Pseudomonas ပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်း မရှိသည့် ဆေးရုံတက် လူနာများအတွက် ညွှန်းသော ပေါင်းစပ်ကုထုံး ဖြစ်သည်။

- Beta-lactam နှင့် Vibramycin (doxycycline) တွဲဖက်သုံးစွဲခြင်း: MRSA သို့မဟုတ် Pseudomonas ပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်း မရှိသည့် ဆေးရုံတက် လူနာများအတွက် ညွှန်းသော ပေါင်းစပ်ကုထုံး ဖြစ်သည်။

- ရှူဆေးပုံစံ Fluoroquinolones (levofloxacin, gemifloxacin): MRSA သို့မဟုတ် Pseudomonas ပိုး ကူးစက်ခံထားရခြင်း မရှိသည့် ဆေးရုံတက် လူနာများအတွက် ညွှန်းသည်။

- Rocephin (ceftriaxone): ပြင်ပမှ ကူးစက်ခံရသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါကြောင့် ဆေးရုံတက်ရသည့် လူနာများအတွက် ပထမဦးစားပေး ကုသဆေးဖြစ်သည်။

- Vabomere (Meropenem-vaborbactam): ဆေးရုံမှတဆင့် ကူးစက်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် အသက်ရှူစက် တပ်ဆင်ထားရာမှဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါများ အပါအဝင် ပြင်းထန် အဆုတ်ရောင်ရောဂါများကို ကုသရန် အသုံးပြုသည်။

- Vancocin (vancomycin): MRSA ပိုး ကူးစက်ခံထားရသူ၊ ယခင်က ကူးစက်ခဲ့ဖူးသူ သို့မဟုတ် ကူးစက်ခံရသည်ဟု သံသယရှိရသော ဆေးရုံတက် လူနာများကို ညွှန်းသည်။

- Zyvox (linezolid): MRSA ပိုး ကူးစက်ခံထားရသူ၊ ယခင်က ကူးစက်ခဲ့ဖူးသူ သို့မဟုတ် ကူးစက်ခံရသည်ဟု သံသယရှိရသော ဆေးရုံတက် လူနာများကို ညွှန်းသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ