အိန္ဒိယ ဒိန်ချဉ် (Dahi / Curd) ပြုလုပ်နည်း

နို့အစစ်နှင့် ဒိန်ချဉ်စတာတာ (Starter) အနည်းငယ်သာ လိုအပ်ပါသည်။

ပါဝင်ပစ္စည်းများနှင့် ကိရိယာများ

- နို့: တလီတာ (အဆီထုတ်ထားသော နို့ သို့မဟုတ် အဆီနည်းနို့များသည် ပုံမှန်ဒိန်ချဉ်ကဲ့သို့ တင်းမာခိုင်မာအောင် မတက်နိုင်ပါ။)

- စတာတာ (Starter): အနံ့မပါသော လတ်ဆတ်သည့် ဒိန်ချဉ် စားပွဲတင်ဇွန်း ၁ ဇွန်းမှ ၂ ဇွန်း (အရှင်ဘက်တီးရီးယားပါဝင်သော)။

- အိုးခွက်များ: နို့ကျိုရန် အောက်ခြေထူသော အိုးနှင့် ဒိန်ချဉ်တည်ရန် သန့်ရှင်းသော ပန်းကန်လုံး၊ မြေအိုး (Clay dahi handi) သို့မဟုတ် ဖန်ခွက်ဗူး။

ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်

၁။ နို့ကျိုခြင်း

- အောက်ခြေထူသော အိုးထဲသို့ နို့တလီတာကို ထည့်ပါ။

- အောက်ခြေမကပ်စေရန် တခါတရံ မွှေပေးရင်း အလယ်အလတ်မှ မီးနည်းနည်းဖြင့် ဆူလာသည်အထိ တည်ပါ။

- ရေဓာတ်ကို လျှော့ချပြီး ပိုမိုထူထဲသော အသားအရည်ရရှိစေရန် နို့ဆူလာပြီးနောက် ၂ မိနစ်မှ ၃ မိနစ်ခန့် ဆက်လက်ပြုတ်ပါ။

၂။ နွေးရုံအအေးခံခြင်း

- မီးဖိုပေါ်မှချပြီး နို့ကို လက်ွေးနွေးရုံ (၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်မှ ၄၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် / 105°F–115°F ခန့်) အထိ အအေးခံပါ။

- လက်ချောင်းစမ်းသပ်မှု: သန့်ရှင်းသော လက်ညှိုး သို့မဟုတ် လက်သန်းကို နို့ထဲသို့စိမ်ကြည့်ပါ။ အလွန်အမင်း မပူလွန်းဘဲ ၅ ထိ ရေတွက်နိုင်ရပါမည်။ အလွန်ပူပါက စတာတာဘက်တီးရီးယားများ သေဆုံးသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ အလွန်အေးနေပါကလည်း ဒိန်ချဉ်မတက်နိုင်ပါ။

အပိုအကြံပြုချက် (ပိုမိုမွှေးပျံ့ချောမွေ့စေရန်)

- အဆီများကို ညီညာစွာပျံ့နှံ့စေရန် နို့ကို အိုးနှစ်လုံးကြား အပြန်အလှန်လောင်းချခြင်း (သို့) ယွန်းဖြင့် အမြင့်မှနေ၍ ၅ ကြိမ်မှ ၁၀ ကြိမ်ခန့် လောင်းချပေးပါ။

၃။ စတာတာ ရောစပ်ခြင်း

- ပန်းကန်လုံးငယ်တခုထဲတွင် လတ်ဆတ်သော ဒိန်ချဉ်စတာတာ စားပွဲတင်ဇွန်း ၁-၂ ဇွန်းကို ချောမွေ့သွားအောင် ခလောက်ပါ။

- နွေးနေသောနို့ဇွန်းအနည်းငယ်ကို စတာတာထဲသို့ ထည့်မွှေပြီးမှ အဓိကနို့အိုးကြီးထဲသို့ လောင်းထည့်ပါ။

- စတာတာ ညီညာစွာပျံ့နှံ့သွားစေရန် ကောင်းစွာမွှေပေးပါ။

၄။ ငြိမ်သက်စွာ ထားရှိ၍ တည်ခြင်း

- ဒိန်ချဉ်တည်မည့် နောက်ဆုံးအိုး (အချဉ်မပေါက်အောင် ထိန်းသိမ်းပေးသော ရိုးရာမြေအိုးကဲ့သို့သော အိုးများ) ထဲသို့ ပြောင်းထည့်ပါ။

- အိုးကို အဖုံး (သို့) ပန်းကန်ပြားဖြင့် ဖုံးအုပ်ပါ။

- မီးဖိုချောင်အတွင်း လေမဝင်၊ နွေးထွေးသောနေရာတွင် ၅ နာရီမှ ၈ နာရီခန့် (ဆောင်းရာသီတွင် ပိုကြာနိုင်သည်; ပန်းကန်လုံးကို မီးဖိုချောင်သုံး တဘက်ထူထူဖြင့် ပတ်ရန် (သို့) မီးဖွင့်ထားသော မီးဖိုချောင်သုံး ပုံးအတွင်း ထည့်ရန်) ထားရှိပါ။

၅။ အအေးခံပြီး သုံးဆောင်ခြင်း

- တင်းမာခိုင်မာလာသောအခါ အချဉ်ဖောက်ခြင်းကို ရပ်တန့်စေရန်နှင့် အသားအရည် တင်းရင်းလာစေရန် သုံးဆောင်ခါနီးတွင် ရေခဲသေတ္တာထဲသို့ ၁ နာရီမှ ၂ နာရီခန့် တိုက်ရိုက်ထည့်၍ အအေးခံပါ။

ဒိုင်ချဉ် (Dahi) ၏ ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

- အစာခြေစနစ် ကျန်းမာရေးကို ကောင်းမွန်စေခြင်း: Dahi တွင် အူလမ်းကြောင်း မိုက်ခရိုဗိုင်းရိုး (microbiome) ကို အားဖြည့်ပေးသည့် ပရိုဘိုင်အိုတစ်များ (Lactobacillus ကဲ့သို့သော ကောင်းသောဘက်တီးရီးယားများ) ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် အစာခြေစနစ်ကို အထောက်အကူပြုခြင်း၊ လေပွခြင်းကို လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် အူလမ်းကြောင်းယားယံခြင်းရောဂါ (IBS) တို့ကို ထိန်းချုပ်ရန် ကူညီပေးသည်။

- နို့ထက် အစာကြေလွယ်ကူခြင်း: အချဉ်ဖောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်သည် လက်တို့စ် (lactose) အများစုကို လက်တစ်အက်ဆစ် (lactic acid) အဖြစ်သို့ ခြေဖျက်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် လက်တို့စ်အနည်းငယ်မတည့်သူ အများစုသည် ဝမ်းဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်းမရှိဘဲ Dahi ကို သက်တောင့်သက်သာ စားသုံးနိုင်ကြသည်။

- အရိုးနှင့် သွားများကို သန်မာစေခြင်း: အရိုးသိပ်သည်းဆကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် အရိုးပွရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဖော့စဖရပ်စ်တို့၏ အကောင်းဆုံး အရင်းအမြစ်တခု ဖြစ်သည်။

- ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း: Dahi ပါ အက်တက်တစ် ဘက်တီးရီးယားများသည် ရောဂါပိုးများကို တိုက်ထုတ်ပေးသော သွေးဖြူဥများကို လှုံ့ ဆော်ပေးပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါပိုးမွှားများမှ ကာကွယ်ပေးသည်။

- ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းညှိမှုကို အထောက်အကူပြုခြင်း: ပရိုတင်းနှင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော အဆီဓာတ်များ ကြွယ်ဝသောကြောင့် ဗိုက်ပြည့်တင်းမှုကို ဖြစ်စေပြီး ဝမ်းဗိုက်အဆီစုပုံခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော စိတ်ဖိစီးမှုဟိုမုန်း (cortisol) ထွက်ရှိမှုကို လျှော့ချပေးသည်။

- အသားအရေနှင့် ဆံပင်ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း: လက်တစ်အက်ဆစ်သည် သဘာဝ အာဟာရဖယ်ရှားပေးသည့် အစွမ်းရှိသည်။ ဗောက်ထခြင်းကို တိုက်ဖျက်ရန်နှင့် အသားအရေ အသွင်အပြင်ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်အတွက် အိန္ဒိယရိုးရာ အိမ်တွင်းကုထုံးများတွင် မျက်နှာဖုံး (သို့) ခေါင်းလိမ်းဆေးအဖြစ် မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။

အာဟာရဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (နို့ဆီပြည့် Dahi ၁၀၀ ဂရမ်လျှင်)

အာဟာရဓာတ် ခန့်မှန်းခြေ ပမာဏ

ကယ်လိုရီ (Calories) ၆၀ - ၇၀ kcal

ပရိုတင်း (Protein) ၃.၅ ဂရမ်

ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (Carbohydrates) ၄.၅ ဂရမ်

အဆီဓာတ် (Fats) ၃.၅ ဂရမ် - ၄ ဂရမ်

ကယ်လ်စီယမ် (Calcium) ~၁၂၀ မီလီဂရမ်

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ