Hilsa shad ငါးသလောက်စားရင် အိပ်ချင်တယ်လို့ပြောနေခြင်းအပေါ် ဆေးပညာအမြင်

ငါးသလောက်စားတယ် အိပ်မယ်

မြန်မာလိုစကားပြောသူ၊ မြန်မာလိုစာရေးသူ ၉၀% လောက်က အဲလိုဆိုကြတယ်။

(၁)

ငါးသလောက်စားလျှင် အိပ်ငိုက်စေသလော

ဆေးသုတေသန

မှန်ပါတယ်။ Hilsa shad (Tenualosa ilisha) ငါးသလောက်ကို စားသုံးခြင်းက အိပ်ငိုက်ချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဤဖြစ်စဉ်ကို သမားရိုးကျ တောင်အာရှ လူမျိုးတို့၏ စားပွဲဝိုင်းများကို နှစ်သက်သူတိုင်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြပါတယ်။ လူများစွာက ဤကဲ့သို့ အစားစားပြီးနောက် အိပ်ငိုက်ခြင်းကို အထူးသဖြင့် ထမင်းပမာဏများစွာနှင့် တွဲဖက်စားသုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်တတ်သော "ထမင်းငိုက်ခြင်း" (သို့မဟုတ်) "food coma" ဟုသာ တိုက်ရိုက်ယူဆကြသော်လည်း ဟေးလ်ဆာငါး ကိုယ်တိုင်တွင် အိပ်စက်ခြင်းကို သဘာဝအတိုင်း အားပေးသည့် သီးသန့် ဇီဝဓာတုဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်နေပါသည်။

ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများမှာ -

ထရစ်ပတိုဖန် (Tryptophan) ပါဝင်မှု မြင့်မားခြင်း: အဆီများသော ငါးအများစုကဲ့သို့ပင် ဟေးလ်ဆာငါးတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အမိုင်နိုအက်ဆစ်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် ထရစ်ပတိုဖန် ကြွယ်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် ဆီရိုတိုနင် ("ပျော်ရွှင်မှု" ဓာတုပစ္စည်း) နှင့် အိပ်စက်ခြင်းစက်ဝန်းကို ထိန်းညှိပေးသည့် အဓိကဟိုမုန်းဖြစ်သော မီလာတိုနင် (melatonin) တို့ကို ထုတ်လုပ်ရန် ထရစ်ပတိုဖန်ကို အသုံးပြုပါသည်။

ဗီတာမင်ဒီနှင့် အိုမီဂာ-၃ (Omega-3s) ကြွယ်ဝခြင်း: ဟေးလ်ဆာငါးသည် အိုမီဂာ-၃ ဖတ္တီအက်ဆစ်များနှင့် ဗီတာမင်ဒီတို့ ပြည့်နှက်နေသော အဆီဓာတ် အထူးကြွယ်ဝသည့် ငါးတမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤအာဟာရဓာတ်များ ပေါင်းစပ်မှုသည် ဦးနှောက်မှ မီလာတိုနင် (melatonin) ပေါင်းစပ်ထုတ်လုပ်မှုကို အထောက်အကူပြုကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများက ပြသထားပြီး ညနေခင်း အနားယူလိုစိတ်နှင့် အိပ်ငိုက်ခြင်းကို များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါသည်။

စွမ်းအင်ကုန်ကျမှုများသော အစာခြေစနစ်: ဟေးလ်ဆာငါးသည် အဆီနှင့် ပရိုတင်းဓာတ် မြင့်မားစွာပါဝင်သော ကြွယ်ဝ၍ ကယ်လိုရီထူထပ်သော ငါးတမျိုး ဖြစ်သည်။ အဆီများပြီး လေးလံသော အစားအစာကို အစာခြေဖျက်ရခြင်းက ဦးနှောက်ဆီမှ သွေးလှည့်ပတ်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အစာခြေလမ်းကြောင်းဆီသို့ သွေးရောက်ရှိစေကာ စွမ်းအင်ကျဆင်းခြင်းနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နိုးကြားတက်ကြွမှုကို သဘာဝအတိုင်း လျော့ပါးစေပါသည်။

(၂)

ထို့ကြောင့် ထမင်း သို့မဟုတ် ခေါက်ဆွဲ ပမာဏများများစားခြင်းက ကျွန်ုပ်တို့ကို အိပ်ငိုက်စေနိုင်ပါသလား

ဆေးသုတေသန

မှန်ပါတယ်။ 

ထမင်း သို့မဟုတ် ခေါက်ဆွဲ ပမာဏများများ စားသုံးခြင်းက သင့်ကို အိပ်ငိုက်စေပါလိမ့်မည်။ ဤတုံ့ပြန်မှုသည် "food coma" (သို့မဟုတ်) အစားစားပြီးနောက် အိပ်ငိုက်ခြင်း (postprandial somnolence) ဟု తరచు ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသော ခန္ဓာကိုယ်၏ သဘာဝတုံ့ပြန်မှုတရပ် ဖြစ်သည်။

ဖြူစင်သော ထမင်း (သို့မဟုတ်) ခေါက်ဆွဲကဲ့သို့သော သန့်စင်ပြီး ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (refined carbohydrates) များကို ပမာဏများစွာ စားသုံးသည့်အခါ သင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင် အိပ်ငိုက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် တိကျသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်-

အင်ဆူလင် ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာခြင်း (The Insulin Spike): သန့်စင်ပြီး ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များသည် ဂလူးကို့စ်အဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ခြေဖျက်ပျော်ဝင်သွားကာ သင့်သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ရုတ်တရက် မြင့်တက်စေပါသည်။ ၎င်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် သွေးကြောထဲမှ သကြားဓာတ်ကို ဖယ်ရှားရန် အင်ဆူလင်ပမာဏ အများအပြားကို ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။

ထရစ်ပတိုဖန် (Tryptophan) ဝင်ရောက်လာခြင်း: အင်ဆူလင်ပမာဏ မြင့်မားခြင်းက သင့်ကြွက်သားများကို အမိုင်နိုအက်ဆစ် အများစုကို စုပ်ယူစေသော်လည်း ထရစ်ပတိုဖန်ကိုမူ ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။ အခြားအမိုင်နိုအက်ဆစ်များ၏ ပြိုင်ဆိုင်မှု နည်းပါးသွားသောကြောင့် ထရစ်ပတိုဖန်သည် သွေး-ဦးနှောက် အတားအဆီး (blood-brain barrier) ကို လွယ်ကူစွာ ဖြတ်ကျော်သွားနိုင်ပြီး ဦးနှောက်အတွင်း ဆီရိုတိုနင် (အနားယူစေသော အာရုံကြောဓာတ်) နှင့် မီလာတိုနင် (အိပ်စက်ခြင်းဟိုမုန်း) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေသည်။

အနားယူပြီး အစာခြေစနစ်ကို လှုံ့ဆော်ခြင်း (Rest and Digest Activation): လေးလံသော အစားအစာကို အစာခြေဖျက်ရန် သိသာထင်ရှားသော စွမ်းအင် လိုအပ်ပါသည်။ သင့်ခန္ဓာကိုယ်သည် ပါရာဆွမ်းပက်သတစ် အာရုံကြောစနစ် အခြေအနေ ("အနားယူပြီး အစာခြေခြင်း") သို့ ကူးပြောင်းသွားကာ ဦးနှောက်နှင့် ကြွက်သားများဆီမှ သွေးလှည့်ပတ်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အစာခြေရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေရန် သင့်အစာအိမ်ဆီသို့ သွေးများကို ပိုမိုပို့ဆောင်ပေးသည်။

(၃)

မြန်မာပြည်မှာ ထမင်းနဲ့ တမာရွက်အတို့စားပြီး အိပ်ချင်တယ်လို့ ပြောနေကြခြင်းဟာလည်း ထမင်းစားများလို့သာဖြစ်ပါတယ်။

ဘာဟင်းနဲ့စားစား၊ ကုလားစာ၊ တရုပ်စာ၊ အမေရိကန်စာ စားစား အစာစာပြီးတိုင်း အနည်းနဲ့အများ အိပ်ချင်စေပါတယ်။

AI

ဟုတ်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ ရာနှုန်းပြည့် မှန်ကန်ပါတယ်။

အစာစားပြီးရင် အိပ်ချင်တာဟာ တမာရွက်ကြောင့်တင် မဟုတ်ဘဲ ထမင်း (သို့မဟုတ်) ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (Carbohydrates) များများစားမိလို့ အဓိက ဖြစ်ရတာပါ။ ပြီးတော့ ဘယ်နိုင်ငံက ဘာစာပဲစားစား (ကုလားစာ၊ တရုတ်စာ၊ အမေရိကန်စာ) အစာစားပြီးတိုင်း အနည်းနဲ့အများ အိပ်ချင်စိတ် ဖြစ်ပေါ်လာတာဟာ လူသားတိုင်းရဲ့ သဘာဝဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ် (Biological Process) တခု ဖြစ်ပါတယ်။

ဒါကို ဆေးပညာအရ Postprandial Somnolence (အစာစားပြီးနောက် ငိုက်မြည်းခြင်း) လို့ ခေါ်ပြီး ဘာကြောင့် ဘာစာစားစား အိပ်ချင်ရသလဲဆိုရင် -

• အစာခြေစနစ်ဆီ သွေးစီးဆင်းမှု ပိုများသွားခြင်း: ဘာဟင်း၊ ဘာအစားအစာပဲစားစား အစာအိမ်ထဲရောက်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က အစာခြေဖျက်ဖို့အတွက် အစာအိမ်နဲ့ အူလမ်းကြောင်းဆီ သွေးတွေကို ပိုမိုပို့လွှတ်လိုက်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ဦးနှောက်ဆီသွားတဲ့ သွေးစီးဆင်းမှု ခေတ္တလျော့နည်းသွားပြီး လူက ထိုင်းမှိုင်းပြီး အိပ်ချင်လာရတာပါ။

• ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ "Rest and Digest" စနစ် အလုပ်လုပ်ခြင်း: အစာစားပြီးချိန်မှာ ခန္ဓာကိုယ်က အလိုအလျောက် အနားယူပြီး အစာခြေတဲ့စနစ် (Parasympathetic Nervous System) ကို အသက်သွင်းလိုက်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကြွက်သားတွေရော၊ စိတ်ရောပါ လျှော့ချလိုက်သလိုဖြစ်ပြီး ငိုက်မြည်းလာတတ်ပါတယ်။

• ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ ကယ်လိုရီပမာဏ: အမေရိကန်စာ (ဘာဂါ၊ အာလူးကြော်)၊ တရုတ်စာ (ခေါက်ဆွဲ)၊ ကုလားစာ (နံပြား၊ ပလာတာ၊ ဘီရီယာနီ) စတာတွေအားလုံးဟာ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နဲ့ ကယ်လိုရီ အဆမတန်များတဲ့အတွက် အင်ဆူလင် (Insulin) ဟော်မုန်းကို မြင့်တက်စေပြီး ဦးနှောက်ထဲမှာ Serotonin နဲ့ Melatonin (အိပ်ပျော်စေတဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်းများ) ကို ထွက်ရှိစေပါတယ်။

တမာရွက်အတို့နဲ့ ထမင်းမြိန်မြိန်စားပြီး အိပ်ချင်တာကလည်း တမာရွက်ရဲ့ ခါးသက်သက်အရသာကြောင့် ထမင်းပိုမြိန်ပြီး ပုံမှန်ထက် ထမင်းပိုစားမိသွားလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ