Minor infections can cause weakness

သာမန် ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများကနေ အားနည်းခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်

သာမန်တုပ်ကွေးနှင့် အအေးမိခြင်းလို ဖျားနာမှုတွေကနေ ကိုယ်ခန္ဓာရဲ့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနဲ့ ဇီဝဖြစ်စဉ် စွမ်းအင်တွေကို ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တိုက်ထုတ်ရန်အတွက် အသုံးပြုလိုက်ရသောကြောင့် အားအင်ကုန်ခမ်းစေပြီး ပုံမှန်အလုပ်များကို မလုပ်နိုင်အောင် ခံစားရစေပါတယ်။

• ဆိုက်တိုကိုင်းနှင့် ရောင်ရမ်းမှု တုံ့ပြန်ချက် (Cytokine and Inflammatory Response): သင့်ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဝင်ရောက်လာသောအခါ ကိုယ်ခံအားဆဲလ်များသည် ပိုးဝင်မှုကို တိုက်ထုတ်ရန် ဆိုက်တိုကိုင်းစ် (Cytokines) ဟုခေါ်သော အချက်ပြပရိုတင်းများကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ ဤဓာတုပစ္စည်းများသည် ဦးနှောက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်သို့ ရောက်ရှိသွားပြီး ခန္ဓာကိုယ် ကိုက်ခဲခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းနှင့် အဖျားငွေ့ငွေ့ရှိခြင်း စသည့် တကိုယ်လုံး ရောင်ရမ်းမှု လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေပါသည်။

• စိတ်လှုပ်ရှားမှုဆိုင်ရာနှင့် ဦးနှောက်တွင်း လုပ်ဆောင်ချက် အရှိန်နှေးကွေးခြင်း (Reduced Psychomotor and Cognitive Speed): PMC တွင် ဖော်ပြထားသော သုတေသနအရ တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်မှုသည် တုံ့ပြန်ချိန်ကို ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နှေးကွေးစေခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်ကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ သတိလက်လွတ်ဖြစ်လွယ်စေခြင်းနှင့် ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်အတွင်း နိုရာဒရီနလင်း (Noradrenaline) လည်ပတ်မှုကို လျော့ကျစေကြောင်း ပြသနေပါသည်။

• စွမ်းအင် ခွဲဝေသုံးစွဲမှု (Energy Allocation): 

ခန္ဓာကိုယ်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှုထက် ဆဲလ်ခုခံကာကွယ်မှု၊ တသျှူးများ ပြုပြင်ခြင်းနှင့် သွေးဖြူဥ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပိုမိုဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ပါသည်။

• အိပ်စက်ခြင်းနှင့် အနားယူခြင်း ပျက်ပြားခြင်း (Sleep and Rest Disruption): 

လေလမ်းကြောင်း အနည်းငယ်ပိတ်ဆို့ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် ဖျားနာခြင်းတို့က နက်ရှိုင်းစွာ အိပ်စက်ခြင်းစက်ဝိုင်းကို ပျက်ပြားစေပြီး ခန္ဓာကိုယ်အတွက် စွမ်းအင်ပြန်လည်ပြည့်ဝရန် လိုအပ်သော အနားယူအိပ်စက်မှုကို လျော့နည်းစေပါသည်။

အနားမရပါက ဆိုးကျိုးတွေဖြစ်ပါတယ်။

• ပြန်လည်သက်သာရန် အချိန်ကြာမြင့်ခြင်း (Longer Recovery): 

ဖျားနာနေစဉ်အတွင်း အလုပ်ကို ဆက်လုပ်ရန် အတင်းအကျပ် ကြိုးစားခြင်းသည် သင်၏ ဖျားနာချိန်ကို ပိုမိုရှည်ကြာစေနိုင်ပါသည်။

• အန္တရာယ် ပိုများလာခြင်း (Increased Risk): 

စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု မြင့်မားစွာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခြင်းက လေပြွန်ရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆုတ်ရောင်ခြင်းကဲ့သို့သော နောက်ဆက်တွဲ ပိုးဝင်ကူးစက်မှုများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေပါသည်။

အကြံပြုချက်

သာမန်တုပ်ကွေးနှင့် အအေးမိဖျားနာခြင်းကို ကုသရာတွင် ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) သည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို မကုသနိုင်သောကြောင့် အဓိကအားဖြင့် အိမ်တွင်း၌ပင် ဂရုစိုက်ကုသခြင်း၊ ရေဓာတ်နှင့် အာဟာရဓာတ် လုံလောက်စွာ ဖြည့်တင်းခြင်းနှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် လုပ်ဆောင်ခြင်းတို့အပေါ် မူတည်ပါသည်။

အဓိက ပြန်လည်သက်သာရေးနှင့် ကိုယ်တိုင်ဂရုစိုက်ရန် အကြံပြုချက်များ

အနားယူခြင်းနှင့် အိပ်စက်ခြင်းကို ဦးစားပေးပါ: 

ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ဖယ်ရှားရှင်းလင်းရာတွင် အာရုံစိုက်နိုင်ရန် အိမ်တွင်နေပါ၊ အထူးသဖြင့် ပထမ ၂၄ နာရီမှ ၄၈ နာရီအတွင်း တတ်နိုင်သမျှ အများဆုံး အိပ်စက်အနားယူပါ။

ရေဓာတ် လုံလောက်စွာ ထိန်းသိမ်းပါ: 

ရေ၊ ကြက်ရိုးပြုတ်ရည်ကြည်၊ ပျားရည်စပ်ထားသော ရေနွေးကြမ်း (သို့သော် အသက် ၁ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များကို ပျားရည်မတိုက်ပါနှင့်) သို့မဟုတ် အီလက်ထရိုလိုက် (Electrolyte) ပါဝင်သော အရည်များကို များများသောက်ပါ။ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်မှုကို ပိုဆိုးစေနိုင်သော အရက်နှင့် ကဖင်းဓာတ် အလွန်အကျွံပါဝင်သော အဖျော်ယမကာများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

အပေါ်ပိုင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပါ:

အခန်းတွင်း အစိုဓာတ်ထိန်းစက် (Cool-mist humidifier) ကို အသုံးပြုပါ သို့မဟုတ် နှာခေါင်းပိတ်ခြင်းကို ပြေလျော့စေရန် ရေနွေးငွေ့ခံ ရေချိုးပါ။

နှာခေါင်းလမ်းကြောင်း ပွင့်စေရန် ဆားရည်ပါသော နှာခေါင်းစပရေး (Saline nasal sprays) သို့မဟုတ် အစက်ချဆေးများကို အသုံးပြုပါ။

လည်ချောင်းနာခြင်းနှင့် ခြစ်စပ်ခြင်းကို သက်သာစေရန် ရေနွေးနွေးဆားရည် (ရေတခွက်လျှင် ဆား လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တဇွန်းခန့်) ဖြင့် ပလုပ်ကျင်းပါ။

အဖျားနှင့် ကိုက်ခဲမှုကို ဘေးကင်းစွာ ကုသပါ: 

အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးများနှင့် အဖျားကျဆေးများဖြစ်သော အက်ဆီတမိုဖန် နှင့် အီဗူပရိုဖန် (Acetaminophen or ibuprofen) တို့သည် အဖျားကို ကျစေပြီး ကိုယ်လက်ကိုက်ခဲမှုကို သက်သာစေပါသည်။ ရေးစ်ဆင်ဒရုန်း (Reye's syndrome) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ကလေးငယ်များနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များကို အက်စပရင် (Aspirin) လုံးဝ မတိုက်ပါနှင့်။

ထိရောက်မှုမရှိသော ကုသမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ: 

ပဋိဇီဝဆေးများသည် ဘက်တီးရီးယားပိုးများကိုသာ တိုက်ဖျက်နိုင်ပြီး အအေးမိ သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များကို မည်သည့်အကျိုးသက်ရောက်မှုမျှ မရှိသောကြောင့် မသောက်သုံးပါနှင့်။ အသက် ၄ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များအတွက် ဆေးဆိုင်ဝယ် ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေးနှင့် တုပ်ကွေးဆေးများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ (အသက် ၄ နှစ်မှ ၆ နှစ်ကြား ကလေးငယ်များအတွက် အသုံးပြုလိုပါက ဆရာဝန်နှင့် ဦးစွာ တိုင်ပင်ပါ)။

ဆေးကုသမှု ခံယူသင့်သည့် အချိန်များ

မိသားစုဝင်တဦးဦးတွင် အောက်ပါ သတိပေးလက္ခဏာများ တစုံတရာ ရှိလာပါက ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုပေးသူနှင့် ချက်ချင်း ဆက်သွယ်ပါ သို့မဟုတ် အရေးပေါ် ဆေးကုသမှုကို ခံယူပါ -

အသက်ရှူရ ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ကျပ်ခြင်း

ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တင်းပ်ခြင်း

၃ ရက်မှ ၄ ရက်ထက် ပိုကြာအောင် ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ဖျားပြီးမှ ပြန်လည်၍ အဖျားပေါ်လာခြင်း

ပြင်းထန်စွာ ရေဓာတ်ခန်းခြောက်ခြင်း (မူးဝေခြင်း၊ ဆီးမသွားခြင်း)

ရောဂါလက္ခဏာများသည် တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခြင်း မရှိဘဲ ရက်ပေါင်း ၁၀ ရက်ထက်ပို၍ ကြာမြင့်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အသက်ငယ်ရွယ်လွန်းသော ကလေးငယ်များ၊ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် လူကြီးများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ၊ နာတာရှည် ရောဂါရှိသူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအား ကျဆင်းနေသူများကဲ့သို့သော အုပ်စုများတွင် ပါဝင်နေခြင်း။ 

မှတ်ချက်။ ။ တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ် တိုက်ဖျက်ဆေးများသည် ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ပြသပြီး ပထမ ၄၈ နာရီအတွင်း စတင်သောက်သုံးပါက အကောင်းဆုံး အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ