မဲဇလီ (Siamese cassia / Senna siamea)

မေးခွန်းတခု = သွေးတိုးသမား မဲဇာလီစားလို့မရဘူးဆို ဆရာ

ပြန်စာ

မဲဇလီ (ခေါ်) Siamese cassia (Senna siamea သို့မဟုတ် Cassia siamea) ကို Kassod tree သို့မဟုတ် Siamese senna ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး အစားအစာ၊ ဆေးဝါး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူးများစွာကို ပေးစွမ်းနိုင်သော အပင် ဖြစ်ပါသည်။

ဆေးဖက်ဆိုင်ရာနှင့် ကျန်းမာရေး အကျိုးကျေးဇူးများ

• စိတ်ကို ငြိမ်းအေးစေခြင်းနှင့် စိုးရိမ်စိတ်ကို လျှော့ပါးစေခြင်း - မဲဇလီပင်တွင် Barakol ခေါ် ဓာတ်ပေါင်း ပါဝင်သဖြင့် စိတ်အာရုံကို ငြိမ်းအေးစေခြင်း၊ အိပ်ပျော်စေခြင်းနှင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို လျှော့ပါးသက်သာစေခြင်းတို့အတွက် ထင်ရှားပါသည်။

• အစာကြေစေခြင်းနှင့် ဝမ်းမှန်စေခြင်း - မဲဇလီ၏ အနှစ်သား၊ အခေါက်နှင့် အရွက်တို့ကို ရှေးရိုးစဉ်ဆက် သဘာဝဝမ်းနုတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး ဝမ်းချုပ်ခြင်းကို သက်သာစေကာ အူမကြီး ကျန်းမာရေးကို အထောက်အကူပြုပါသည်။

• သံကောင်/တုတ်ကောင်များ ပျောက်ကင်းစေခြင်းနှင့် အရေပြား ကုသမှုများ - အနှစ်သား သို့မဟုတ် အခေါက်ကို ကျိုချက်ထားသော ဆေးရည်သည် အူတွင်းရှိ သံကောင်၊ တုတ်ကောင်များကို ကျဆင်းစေသည့်အပြင် ဝက်ခြံ၊ ဝဲနှင့် အရေပြား ရောဂါများကို ကုသရာတွင်လည်း ရှေးကတည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြပါသည်။

• ဇီဝရုပ်ဖြစ်ပျက်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်း - အရွက်နှင့် အပွင့်တို့မှ ထုတ်ယူရရှိသော ဒြပ်ပေါင်းများ (Betulin နှင့် Flavonoids) သည် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ပြုဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (Antioxidant) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရောဂါရောင်ရမ်းမှုများကို လျှော့ပါးစေခြင်းနှင့် အင်ဆူလင်ပမာဏကို ထိန်းညှိပေးနိုင်ခြင်းတို့ ရှိကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရပါသည်။

အစားအစာအဖြစ် သုံးစွဲမှုများ

• စားသုံးနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းများ - အညွန့်၊ အဖူး၊ အပွင့်နှင့် အစေ့များကို စားသုံးနိုင်ပါသည်။ သို့သော် သဘာဝအတိုင်း ပါဝင်သော အခါးဓာတ်နှင့် အဆိပ်အတောက်များကို ဖယ်ရှားနိုင်ရန် မစားသုံးမီ စနစ်တကျ ရေနွေးဆူဆူတွင် ပြုတ်၍ ရေကို တကြိမ်ထက်မက သွန်ပစ်/လဲလှယ်ပေးရပါမည်။

• ရိုးရာ အစားအစာများ - အရှေ့တောင်အာရှ မီးဖိုချောင်များ (အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ) တွင် မဲဇလီဖူးနှင့် အသီးနုများကို ဒေသတွင်း ဟင်းခါးနှင့် ဟင်းလျာများတွင် ထည့်သွင်းချက်ပြုတ် လေ့ရှိကြပါသည်။ (မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ည၌ မဲဇလီဖူးသုပ်ကို အခါမလင့် စားသုံးလေ့ရှိကြပါသည်။)

သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ အသုံးဝင်မှုများ

• အရိပ်နှင့် လေကာပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးခြင်း - ထူထပ်သော အမြဲစိမ်း သစ်ခက်သစ်ရွက်များနှင့် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားနိုင်သည့် သဘာဝကြောင့် အပူပိုင်းနှင့် အပူလျော့ပိုင်း ဒေသများ၏ ခြံဝင်း၊ စိုက်ခင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးခြံများတွင် အရိပ်ရအပင်အဖြစ် ရေပန်းစားပါသည်။

• မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှု ကာကွယ်ခြင်းနှင့် မြေပြင် ထိန်းသိမ်းခြင်း - စိုက်ပျိုးမြေများ လေဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်၊ လမ်းဘေး ပတ်ဝန်းကျင် စိမ်းလန်းစိုပြည်စေရန်နှင့် မိုးခေါင်ရေရှား/ပျက်စီးနေသော မြေဆီလွှာများကို ပြန်လည် ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် စိုက်ပျိုးကြပါသည်။

• သဘာဝမြေဩဇာနှင့် သားရေနယ်လုပ်ငန်း - မဲဇလီရွက်များကို မြေဆီလွှာ အဟာရ ထက်သန်စေသည့် သဘာဝစိမ်းမြေဩဇာအဖြစ် သုံးနိုင်ပြီး အပင်၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် ပါဝင်သော Tannin ဓာတ်ကို သားရေနယ်လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။

သစ်သားနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာ အသုံးဝင်မှုများ

• ခိုင်ခံ့သော သစ်သား - မဲဇလီ၏ အနှစ်သားသည် လွန်စွာ မာကျော၊ လေးလံပြီး ခြပုန်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ လက်ရန်း၊ တုတ်ကောက်နှင့် အသေးစား ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အဖိုးတန် သစ်သားအဖြစ် အသုံးပြုကြပါသည်။

• အရည်အသွေးမြင့် မီးသွေး - မဲဇလီသစ်သားသည် မီးလောင်ကျွမ်းမှု အလွန်ကောင်းမွန်သဖြင့် အတုံးအခဲ ကျစ်လစ်သော အရည်အသွေးမြင့် မီးသွေး (ယခင်က မီးရထားစက်ခေါင်းများအထိ အသုံးပြုခဲ့သည့် မီးသွေး) နှင့် သစ်ကောင်း ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် လွန်စွာ အသုံးဝင်ပါသည်။

မှတ်ချက်

ဆေးသုတေသနထဲမှာ မဲဇလီစားလို့ သွေးတိုးမယ် မပါ။

ဒါပေမဲ့ နတ်သုဒ္ဓာထဲကို ဆား ဟင်းခပ်ဇွန်း တဇွန်း၊ ငန်ပြည်ရည် ၁၀ သား၊ ငပိ ၁၅ ကျပ်သားထည့်ရင်တော့ သွေးတိုးမယ်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ