Tea Leaves လက်ဖက်ရည်သုံး အရွက်အမျိုးမျိုး

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြင်ပတွင် တကမ္ဘာလုံး၌ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်သော လက်ဖက်ခြောက် အများစုမှာ Camellia sinensis ဟုခေါ်သော အပင်မျိုးစိတ်တခုတည်းမှ ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် လက်ဖက်စစ်စစ်၏ အပြင်ဘက်ကို ကြည့်မည်ဆိုပါက ကမ္ဘာတဝန်းရှိ မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှု အသီးသီးသည် ရိုးရာဆေးဘက်ဝင် လက်ဖက်ရည်များ (သဘာဝအပင် သို့မဟုတ် ဆေးဘက်ဝင် သစ်ရွက်များ စိမ်ထားသော လက်ဖက်ရည်) ပြုလုပ်ရန် အခြားသော သစ်ရွက်အမျိုးမျိုးကို စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ ခတ်နှောစိမ်သောက်ကြသည်။

၁။ လက်ဖက်စစ်စစ် အပင် (Camellia sinensis)

အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် သီရိလင်္ကာကဲ့သို့သော လက်ဖက်အဓိက စိုက်ပျိုးသည့် နိုင်ငံများမှ ထွက်ရှိသည့် စံချိန်မီ လက်ဖက်နက် (Black tea)၊ လက်ဖက်စိမ်း (Green tea)၊ အူလောင် (Oolong)၊ လက်ဖက်ဖြူ (White tea) သို့မဟုတ် ပူအာ (Pu-erh) လက်ဖက်ရည် တိုင်းသည် ဤအပင်၏ အရွက်မှပင် ရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသအလိုက် အရသာ ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်းမှာ ထိုအရွက်များကို မည်သို့စိုက်ပျိုးသည်၊ မည်သို့ ရိတ်သိမ်းသည်နှင့် မည်သို့ ပြုပြင်ဖန်တီးသည်ဆိုသည့် အချက်များပေါ်တွင် လုံးဝမူတည်သည်။

အာသံနှင့် ဒါဂျီလင်း သစ်ရွက်များ (အိန္ဒိယ): သီးခြားဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြပြီး အရသာပြင်းပြင်းနှင့် ဂျုံနံ့သင်းသည့် လက်ဖက်နက် (အိန္ဒိယ မဆလာတီး ပြုလုပ်ရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်) သို့မဟုတ် စပျစ်သီးနံ့သင်းသည့် နူးညံ့သော အူလောင်နှင့် လက်ဖက်နက်များကို ထုတ်လုပ်သည်။

ဆန်ချာ (Sencha) နှင့် မချာ (Matcha) သစ်ရွက်များ (ဂျပန်): ရေနွေးငွေ့ရိုက်ထားသော လက်ဖက်စိမ်းရွက်များဖြစ်ပြီး လတ်ဆတ်သည့် မြက်နံ့နှင့် လေးနက်သော အရသာစိမ့်စိမ့်ကို ပေးစွမ်းသည်။

ပူအာ (Pu-erh) နှင့် စံပယ် သစ်ရွက်များ (တရုတ်): အဏုဇီဝစိစစ်အချဉ်ဖောက်ခြင်း (Microbial fermentation) နည်းလမ်းဖြင့် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ အသက်သွင်းထားသော သို့မဟုတ် လတ်ဆတ်သော စံပယ်ပန်းပွင့်များနှင့် ထပ်ခါထပ်ခါ အနံ့စွဲအောင် ပေါင်းစပ်ထားသော လက်ဖြင့် ခူးဆွတ်ထားသည့် အရွက်များ ဖြစ်သည်။

၂။ ကဖိန်းဓာတ် ပါဝင်သော ဒေသန္တရ သီးသန့် သစ်ရွက်များ

Camellia sinensis အပင်က အဓိက လွှမ်းမိုးထားသော်လည်း အခြားသော အရွက်ရှားပါးအပင် အနည်းငယ်သည်လည်း သဘာဝအလျောက် ကဖိန်းဓာတ် ပါဝင်ကြပြီး ဒေသတွင်း ရိုးရာဓလေ့များတွင် အမြစ်တွယ်လျက်ရှိသည်-

ယာဘာမာတေး - Yerba Mate (Ilex paraguariensis): အပူပိုင်းဒေသအနီးရှိ တောင်အမေရိကနိုင်ငံများ (အာဂျင်တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ပါရာဂွေး) တွင် ပေါက်ရောက်ပြီး၊ ဤအပင်စိမ်း၏ အရွက်များကို ရေနွေးဖြင့် စိမ်လိုက်ပါက ပြင်းထန်ပြီး မြေကြီးနံ့သင်းကာ အားအင်ပြည့်ဝစေသော ဆေးဘက်ဝင် လက်ဖက်ရည်တခွက်ကို ရရှိစေသည်။

ယာပွန် - Yaupon (Ilex vomitoria): အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ရရှိသော ဤတောရိုင်းသစ်ရွက်များသည် တန်နင် (Tannin) ဓာတ်မပါဝင်ဘဲ အရသာချောမွေ့ကာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးမရှိဘဲ အားအင်တိုးတက်စေသည့် လက်ဖက်ရည်ကို ရရှိစေသည်။

၃။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူကြိုက်များသော ဆေးဘက်ဝင် သစ်ရွက်များ (ကဖိန်းဓာတ်မပါသော လက်ဖက်ရည်များ)

နိုင်ငံအများအပြားသည် ကဖိန်းဓာတ်မပါဝင်သည့် ထူးခြားသော ဆေးဘက်ဝင် သောက်စရာများ ဖန်တီးရန် ၎င်းတို့၏ ပေါကြွယ်ဝသော ဒေသထွက် သစ်ပင်သီးနှံများကို အသုံးပြုကြသည်-

ရူးဘော့စ် - Rooibos (Aspalathus linearis): တောင်အာဖရိက ဒေသထွက် ပဲမျိုးနွယ်ဝင် ချုံပင်တမျိုး ဖြစ်သည်။ အပ်ချောင်းပုံစံ အရွက်များကို နေလှန်းပြီး အချဉ်ဖောက်ကာ အရသာဆိမ့်ပြီး အနည်းငယ်ချိုသော၊ သတ္တုဓာတ် ကြွယ်ဝသည့် "လက်ဖက်နီ" (Red tea) ကို ပြုလုပ်ကြသည်။

ပူဒီနာရွက်များ - Mint Leaves (ကမ္ဘာတဝန်း): စပီးယားမင့် (Spearmint) နှင့် ပက်ပါမင့် (Peppermint) အရွက်များကို အစာချေဖျက်မှု ကောင်းမွန်စေရန် ကမ္ဘာတဝန်းတွင် နှစ်သက်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြောက်အာဖရိကနှင့် အာရပ်နိုင်ငံများတွင် ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှု သင်္ကေတအဖြစ် သကြားအချိုကဲထားသည့် လက်ဖက်စိမ်းရည်ဖြင့် တွဲဖက်သောက်သုံးကြသည်။

စပါးလင်နှင့် ဆွမ်းမွှေးရွက် (Lemongrass & Pandan): အရှေ့တောင်အာရှတခွင်တွင် လူကြိုက်များပြီး အနံ့မွှေးပျံ့သည့် အရွက်နှစ်မျိုးဖြစ်ကာ လန်းဆန်းစေသည့် ရေနွေးဂျမ်း သို့မဟုတ် ရေခဲစိမ် လက်ဖက်ရည်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။

ဇီးသီးရွက်များ - Jujube Leaves: တရုတ်နှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့၏ ကျေးလက်တောင်ပေါ်ရွာများရှိ တောရိုင်းအပင်များမှ ခူးဆွတ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ကဖိန်းဓာတ်မပါဘဲ ကောက်ပဲသီးနှံများကဲ့သို့ သင်းပျံ့ချိုမြိန်သော အရသာရှိသည့် လက်ဖက်ရည်ကို ရရှိစေသည်။

၄။ ဆန်ချာ (Sencha) နှင့် မချာ (Matcha) တို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသော လက်ဖက်ရည်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အလွန်ရေပန်းစားပြီး ရိုးရာအသုံးအနှုန်းအားဖြင့် Matcha-iri Sencha ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုအမည်၏ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်မှာ "မချာပေါင်းစပ်ထားသော ဆန်ချာ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။ 

ဤသို့ ပေါင်းစပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် အမျိုးအစားနှစ်ခုစလုံး၏ "အကောင်းဆုံးသော အရသာ" များကို ပေါင်းစည်းထားသည့် လက်ဖက်စိမ်း သောက်သုံးမှုအတွေ့အကြုံကို ရရှိစေသည်။ လက်ဖက်ရည် ပြုလုပ်သူများသည် အလိပ်လိုက်ရှိသော ဆန်ချာရွက်ပေါ်တွင် ညှက်နေအောင် ကြိတ်ထားသော မချာအမှုန့်များကို ဖြူးပေးခြင်းဖြင့် ပထမတငုံနှင့် ဒုတိယတငုံတို့တွင် မတူညီသော အရသာပြောင်းလဲမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်သည့် ထူးခြားသော သောက်စရာကို ဖန်တီးကြသည်- 

အရသာ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲပုံ (The Flavor Profile & Evolution)

ပထမအကြိမ် ရေနွေးစိမ်ခြင်း (The First Infusion): ရေနွေးကို ထိုပေါင်းစပ်ထားသော လက်ဖက်ခြောက်ပေါ်သို့ လောင်းထည့်လိုက်သောအခါ ညှက်နေသော မချာအမှုန့်များသည် ရေတွင် ချက်ချင်း ပျော်ဝင်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဖက်ရည်၏ အရောင်မှာ စိမ်းစိုတောက်ပသော အစိမ်းရောင်ဖြစ်သွားပြီး မချာ၏ ထူးခြားဆန်းသစ်သော ဆိမ့်သည့်အရသာ၊ ကြွယ်ဝသော အချိုဓာတ်နှင့် ခံတွင်းတွေ့စေသည့် အူမာမီ (Umami) အရသာတို့ကို ချက်ချင်း ခံစားရရှိစေသည်။ 

ဒုတိယအကြိမ် ရေနွေးစိမ်ခြင်း (The Second Infusion): ကျန်ရှိနေသော မချာအမှုန့်များ နည်းပါးသွားချိန်တွင် အောက်ခြေရှိ ဆန်ချာရွက်များသည် အပြည့်အဝ ပွင့်အာလာပြီး အဓိက အရသာကို ပေးစွမ်းလာသည်။ ဒုတိယတခွက်တွင် အရောင်မှာ ပိုမိုကြည်လင်သော အဝါစိမ်းရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီး၊ နေရောင်အောက်တွင် စိုက်ပျိုးထားသော ရိုးရာဆန်ချာ၏ လန်းဆန်းဆန်း၊ မြက်နံ့သင်းသင်းနှင့် အနည်းငယ် ဖန်ခါးခါးရှိသော အရသာကို ပေါ်လွင်စေသည်။ 

ဘာကြောင့် ဤလက်ဖက်ရည်ကို ရွေးချယ်သင့်သလဲ။

မချာကို လွယ်ကူစွာ သောက်သုံးနိုင်ခြင်း: ရိုးရာ မချာလက်ဖက်ရည်ကို ပြုလုပ်ရန် ဝါးခေါက်မွှေတံ (Bamboo whisk) နှင့် သေချာဂရုစိုက် ပြင်ဆင်မှုများ လိုအပ်သည်။ အခက်အခဲမရှိဘဲ မချာ၏ ကြွယ်ဝသော အရသာကို ရရှိစေသည့် Matcha-iri sencha ကိုမူ သာမန် ရေနွေးကတ္တရာ သို့မဟုတ် လက်ဖက်စစ်ဇကာ အသုံးပြု၍ လွယ်ကူစွာ စိမ်သောက်နိုင်သည်။ 

မြင်ကွင်းအလှကို ပိုမိုတိုးတက်စေခြင်း: သာမန် ဆန်ချာသည် အဝါစိမ်းရောင် ကြည်လင်သည့် အရည်အဖြစ် စိမ်ထွက်လေ့ရှိသည်။ မချာကို ပေါင်းထည့်လိုက်ခြင်းဖြင့် ရေနွေးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရေအေးဖြင့် စိမ်သည်ဖြစ်စေ ကြည့်ရသည်မှာ အလွန်လှပပြီး ထူထပ်ဆန်းသစ်သော ကျောက်စိမ်းရောင် လက်ဖက်ရည်ကို ရရှိစေသည်။ 

အာဟာရဓာတ် ပိုမိုကြွယ်ဝခြင်း: မချာသည် လက်ဖက်ရွက် တခုလုံးကို အမှုန့်ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ရေထဲသို့ စိမ်ထွက်လာသော အဆီအနှစ်ကို သောက်ရုံတင်မကဘဲ လက်ဖက်ရွက်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့ကိုပါ တိုက်ရိုက် သောက်သုံးမိသွားသည့်အတွက် အပင်မှရရှိသည့် သဘာဝ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်တိုးဆန့်ကျင်ပစ္စည်း (Antioxidants) များကို အဆမတန် ပိုမိုရရှိစေသည်။ 

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ