ALTB လတ်တလောဖြစ်လာသည့် အထက်လေပြွန်နှင့် အဆုတ်လေပြွန်ရောင်ရောဂါ

ဆေးစာရွက်ပုံ ပို့ပါတယ်။

မေးခွန်း မပါ။
သမီးလေးက ALTBလို့ ပြောပါတယ် ချောင်းဆိုးတာ ကြာ နေလို့ပါ စိုးရိမ်ရလားရှင့်
ဖြစ်တဲ့သူ အသက်။ ဖြစ်တာ ဘယ်လောက်ကြာ။ ဘယ်လိုခံစားနေရ။
ကလေးအသက် ၆ နှစ် နဲ့ ၅ လ ပါ ဆရာ စိုး(ဆိုး)တာ ၃ ပတ်လောက်ရှိလောက်ပြီ ဆရာ ချောင်းဘဲဆိုးနေတာပါ
လတ်တလောဖြစ်လာသည့် အထက်လေပြွန်နှင့် အဆုတ်လေပြွန်ရောင်ရောဂါ (Acute laryngotracheobronchitis - ALTB) သို့မဟုတ် အများအခေါ် ကြက်ညှာချောင်းဆိုးရောဂါဆန်သော အသံအိုးနှင့် လေပြွန်ရောင်ရောဂါ (Croup) သည် အထက်ပိုင်း လေပြွန်အတွင်းရှိ အသံအိုး (larynx)၊ လေပြွန်မကြီး (trachea) နှင့် အဆုတ်လေပြွန်ခွဲ (bronchi) တို့ကို ရောင်ရမ်းစေသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါတမျိုးဖြစ်ပါသည်။
အဓိက လက္ခဏာများနှင့် အချက်အလက်များ
ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော အသက်အရွယ်: အသက် ၃ လမှ ၆ နှစ်ကြားရှိ နို့စို့ကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည် (အသက် ၁ နှစ်မှ ၂ နှစ်ကြားတွင် အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည်)။
ဖြစ်ပွားစေသော အဓိကအကြောင်းအရင်းများ: ပုံမှန်အားဖြင့် Parainfluenza ဗိုင်းရပ်စ်၊ RSV၊ Adenoviruses သို့မဟုတ် တုပ်ကွေး (Influenza) ကဲ့သို့သော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများ ကူးစက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပွားပါသည်။
အဓိက ရောဂါလက္ခဏာများ:
ပင်လယ်ဖျံဟောင်သံကဲ့သို့ ထူးခြားသော အသံဖြင့် ချောင်းဆိုးခြင်း
စကားပြောသည့်အခါ သို့မဟုတ် ငိုသည့်အခါ အသံဝင်/အသံဩခြင်း
အသက်ရှူသွင်းစဉ် ရှူသံပြင်းပြင်း သို့မဟုတ် လေချွန်သံကဲ့သို့ စူးစူးရှရှအသံထွက်ခြင်း (Inspiratory stridor)
ကိုယ်ပူချိန် အနည်းငယ်တက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှူရခက်ခဲလာခြင်း (ရင်ဘတ် သို့မဟုတ် လည်ပင်းကြွက်သားများ ချိုင့်ဝင်သည်အထိ အသက်ကို အားစိုက်ရှူရခြင်း)
ပြုစုကုသနည်းများ
မပြင်းထန်သော အခြေအနေများ: အိမ်တွင်ပင် အနားယူခြင်း၊ အရည်များများတိုက်ပေးခြင်းနှင့် အဖျားကျဆေးပေးခြင်းတို့ဖြင့် ဘေးကင်းစွာ ပြုစုကုသနိုင်ပါသည်။
ဆေးဝါးကုသမှု: ဆရာဝန်များသည် လေပြွန်ရောင်ရမ်းမှုကို လျှော့ချရန်အတွက် ကော်တီကိုစတီရွိုက် (Corticosteroids) ဆေး (ဥပမာ- Dexamethasone) ကို တကြိမ်စာ သောက်သုံးရန်/ထိုးရန် မကြာခဏ ညွှန်းဆိုလေ့ရှိပါသည်။
အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများ: ဆေးရုံတွင် အနီးကပ်စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်နိုင်ပြီး လေပြွန်ပွင့်စေရန် အစိုဓာတ်ပါသော လေကို ရှူရှိုက်စေခြင်းနှင့် အေပီနက်ဖရင် (Epinephrine) ဆေးငွေ့ရှူ စက်ဖြင့် ကုသမှုများ ပေးရနိုင်ပါသည်။
(ALTB/croup) ၏ ရောဂါအလားအလာမှာ အလွန်ကောင်းမွန်ပြီး၊ ကလေးအများစုသည် နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများ ကျန်ရစ်ခြင်းမရှိဘဲ လုံးဝ ပြန်လည်ကျန်းမာလာကြပါသည်။
ဖြစ်စဉ်ကာလနှင့် ရလဒ်များ
တိုတောင်းသော ပြန်လည်ကောင်းမွန်ချိန်: ရောဂါလက္ခဏာများသည် ဓာတ်ပြင်းထန်ချိန် ၂၄ နာရီမှ ၄၈ နာရီအတွင်း အဆိုးဆုံး ဖြစ်တတ်ပြီး၊ ၃ ရက်မှ ၇ ရက်အတွင်း အပြည့်အဝ သက်သာသွားလေ့ရှိပါသည်။ သို့သော် ပါးပါးချောင်းဆိုးခြင်းမှာ ၁ ပတ်မှ ၂ ပတ်ခန့်အထိ ဆက်ရှိနေနိုင်ပါသည်။
ဆေးရုံတက်ရောက်ရမှု နည်းပါးခြင်း: ကြက်ညှာဆန်သော အသံအိုးနှင့် လေပြွန်ရောင်ရောဂါဖြစ်သည့် ကလေး ၅ ရာခိုင်နှုန်းအောက်သာ ဆေးရုံတက်ရောက်ရန် လိုအပ်ပြီး၊ ဆေးရုံတက်ရသူများထဲမှ အလွန်နည်းပါးသော ပမာဏသာ အထူးကြပ်မတ်ကုသမှု သို့မဟုတ် ယာယီ အသက်ရှူစက် တပ်ဆင်မှု (intubation) လိုအပ်ပါသည်။
ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခြင်း: ကလေးငယ်စဉ်ကာလများတွင် ရောဂါပြန်ဖြစ်ပွားခြင်းများ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း၊ ကလေးကြီးထွားလာပြီး လေပြွန်ကျယ်လာသည်နှင့်အမျှ ရောဂါပြန်ဖြစ်ခြင်းမှာ သဘာဝအတိုင်း ရပ်တန့်သွားပါသည်။
ရောဂါအလားအလာပေါ် သက်ရောက်သည့် အချက်များ
လေပြွန်ဖွဲ့စည်းပုံ: နို့စို့ကလေးများနှင့် ပို၍ငယ်သော ကလေးများသည် လေပြွန် ပိုမိုသေးငယ်သဖြင့် လေပြွန်ရောင်ရမ်းမှု ပြင်းထန်ပါက ပိုမိုထိခိုက်လွယ်ပါသည်။ ကလေးအသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ရောဂါပြင်းထန်နိုင်ခြေ သိသိသာသာ လျော့ကျသွားပါသည်။
စောစီးစွာ ဆေးဝါးကုသမှုရရှိခြင်း: ကူးစက်ခံရသည့် စတင်ချိန်မှာပင် သောက်စတီရွိုက်ဆေးများ (ဥပမာ- Dexamethasone) ကို စောစီးစွာ တိုက်ကျွေးခြင်းဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာ ပြင်းထန်မှုကို သိသိသာသာ လျှော့ချပေးနိုင်ပြီး၊ ဆေးရုံတက်ရသည့် ကာလကို တိုတောင်းစေကာ အရေးပေါ်ဌာနသို့ ပြန်လည်ပြသရသည့် အန္တရာယ်ကို လျော့ကျစေပါသည်။
သတိပြုရန် သတိပေးလက္ခဏာများ (အရေးပေါ် ပြသရန် အခြေအနေများ)
ရောဂါအလားအလာမှာ အလွန်ကောင်းမွန်သော်လည်း ကလေးတွင် လေပြွန်မကြီး ပြင်းထန်စွာ ပိတ်ဆို့သည့် လက္ခဏာများ ပြသပါက ချက်ချင်း ဆေးဝါးကုသမှု ခံယူရပါမည်။
ကလေး ငြိမ်သက်စွာ အနားယူနေချိန်၌ပင် အသက်ရှူသွင်းလျှင် လေချွန်သံကဲ့သို့ စူးစူးရှရှအသံ (stridor) ဆက်တိုက် ထွက်နေခြင်း
အစာ သို့မဟုတ် တံတွေး မျိုချရခက်ခဲခြင်း၊ တံတွေးယိုခြင်း သို့မဟုတ် ငိုရန်နှင့် စကားပြောရန် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခြင်း
အသက်ရှူသည့်အခါ နံရိုးများ သို့မဟုတ် ညှပ်ရိုး ပတ်လည်ရှိ အရေပြားများ ချိုင့်ဝင်သည်အထိ ပြင်းထန်စွာ အားစိုက်ရှူရခြင်း (Chest or neck retractions)
အလွန်အမင်း နူးခွေ နှေးကွေးနေခြင်း၊ အလွန်အမင်း ဂနာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ပါးစပ်ပတ်လည်နှင့် လက်သည်းများ ပြာနှမ်းလာခြင်း (cyanosis)
ဒေါက်တာတင့်ဆွေ