HIV မကူးစက်မီ ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေး ထိုးဆေးသစ်

(ကန်တော့)

PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis - HIV မကူးစက်မီ ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေး) သည် နေ့စဉ် သောက်ဆေးသောက်ရန် မလိုအပ်ဘဲ HIV ကူးစက်မှုကို ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်သော နည်းလမ်းကောင်းတခု ဖြစ်ပါသည်။

ရရှိနိုင်သော HIV ကာကွယ်ဆေးထိုးဆေးများ

Lenacapavir (Yeztugo®): Gilead Sciences မှ ထုတ်လုပ်ထားသော တနှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ် (၆ လတကြိမ်) ထိုးရသည့် ဆေးဖြစ်သည်။ စတင်ထိုးနှံချိန်တွင် သောက်ဆေးနှင့် ထိုးဆေးများ သောက်သုံး/ထိုးနှံပြီးပါက တနှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်မျှသာ ဆေးခန်းသို့ သွားရောက်ရန် လိုအပ်ပါသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တနှစ်စာ ကုန်ကျစရိတ်မှာ ဒေါ်လာ ၂၈,၀၀၀ ခန့်ရှိသော်လည်း ဝင်ငွေနည်းနှင့် အလယ်အလတ်ရှိသော နိုင်ငံများအတွက် Dr. Reddy's Laboratories မှ ထုတ်လုပ်သည့် တနှစ်လျှင် ဒေါ်လာ ၄၀ မျှသာ ကျသင့်မည့် မူပိုင်ခွင့်လွတ် (generic) ဆေးဗားရှင်းကို FDA မှ လတ်တလောတွင် ယာယီအတည်ပြုချက် ပေးထားပါသည်။

Cabotegravir (Apretude®): ပထမ နှိုင်းယှဉ်ချက်အဖြစ် လစဉ် ထိုးဆေး နှစ်ကြိမ် ထိုးပြီးနောက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပညာရှင်မှ နှစ်လတကြိမ် (bimonthly) ထိုးပေးရသော ဆေးဖြစ်ပါသည်။

သိရှိထားရမည့် အဓိကအချက်များ

HIV စစ်ဆေးခြင်း: ဆေးမထိုးမီ HIV ပိုး မရှိကြောင်း (Negative) သေချာစေရန် စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်ဆေးထိုးရမည့် အကြိမ်တိုင်း မထိုးမီလည်း ဆက်လက်စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ရပါမည်။

ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) မဟုတ်ပါ: ဤထိုးဆေးများသည် ပိုးကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အခြေမစိုက်နိုင်အောင် တားဆီးပေးသည့် PrEP ဆေးဝါးများသာဖြစ်ပြီး အမြဲတမ်း ကိုယ်ခံအားရရှိစေသည့် ကာကွယ်ဆေး (Vaccine) မဟုတ်ပါ။

ထိရောက်မှု: သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်ဇယားအတိုင်း ပုံမှန်ထိုးနှံပါက သီးသန့်လိင်ဆက်ဆံမှုမှတဆင့် HIV ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေကို ၉၉% ခန့်အထိ လျှော့ချပေးနိုင်ပါသည်။

ရယူနိုင်မည့်နေရာ: မိမိ၏ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးနိုင်သည် သို့မဟုတ် HIV.gov Services Locator ကို အသုံးပြု၍ ဒေသတွင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု သင်တန်း/ဆေးခန်းများကို ရှာဖွေနိုင်ပါသည်။

လက်ရှိတွင် HIV ကာကွယ်ရန် သောက်သုံးသည့် PrEP (Pre-Exposure Prophylaxis) အတွက် FDA မှ အတည်ပြုထားသော နေ့စဉ်သောက်ဆေး နှစ်မျိုးရှိပါသည်။ ဆေးနှစ်မျိုးလုံးသည် ဆေးပြားတပြားတွင် HIV တားဆီးဆေး နှစ်မျိုးစီ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော်လည်း သောက်သုံးရမည့် လူနာအုပ်စု မတူညီပါ။

၁။ Truvada® (နှင့် ယင်း၏ မူပိုင်ခွင့်လွတ် generic ဆေးများ)

ပါဝင်သော ဆေးဓာတ်များ: Emtricitabine နှင့် tenofovir disoproxil fumarate (F/TDF)

လိင်ဆက်ဆံမှု သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးထိုးအပ် မျှဝေသုံးစွဲမှုမှတဆင့် HIV ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိသူ အားလုံး (မွေးရာပါ အမျိုးသမီး၊ မွေးရာပါ အမျိုးသား၊ လိင်ပြောင်းလဲထားသူများနှင့် အနည်းဆုံး အလေးချိန် ၇၇ ပေါင် / ၃၅ ကီလိုဂရမ်ရှိသော လူငယ်များ ပါဝင်သည်) အတွက် အတည်ပြုထားပါသည်။

မူရင်းတံဆိပ် ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဈေးနှုန်းသက်သာသော generic ဗားရှင်းများအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာတဝန်းတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ရရှိနိုင်ပါသည်။

၂။ Descovy®

ပါဝင်သော ဆေးဓာတ်များ: Emtricitabine နှင့် tenofovir alafenamide (F/TAF)

HIV ကူးစက်နိုင်ခြေရှိသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ တက်ကြွမှုရှိသည့် မွေးရာပါ အမျိုးသားများနှင့် မွေးရာပါ အမျိုးသားမှ အမျိုးသမီးသို့ လိင်ပြောင်းလဲထားသူများအတွက် အတည်ပြုထားပါသည်။ မွေးရာပါ အမျိုးသမီးများ မိမိအင်္ဂါမှတဆင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုရာတွင် ကူးစက်နိုင်ခြေအတွက်မူ ထိုလူဦးရေအုပ်စု၌ သေချာစွာ လေ့လာဆန်းစစ်ထားခြင်း မရှိသေးသဖြင့် အတည်ပြုထားခြင်း မရှိသေးပါ။

ဆေးပြား အရွယ်အစားသည် Truvada ထက် ၇၀% ခန့် ပိုမိုသေးငယ်ပါသည်။ အရိုး သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ပြဿနာအခံရှိသူများအတွက် ပိုမိုသင့်တော်လေ့ရှိသည်။

Descovy အတွက် မူပိုင်ခွင့်လွတ် (generic) ဗားရှင်းများ လက်ရှိတွင် မရှိသေးပါ။

သောက်ဆေး သောက်သုံးနည်းစနစ်များ

နေ့စဉ်သောက် PrEP (Daily PrEP): ဆေးတပြားကို နေ့စဉ်ရက်ဆက် ပုံမှန်သောက်သုံးသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် FDA နှင့် CDC တို့မှ အဓိက ထောက်ခံညွှန်ကြားထားသော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ ပုံမှန်မပျက် သောက်သုံးပါက လိင်ဆက်ဆံမှုမှတဆင့် HIV ကူးစက်နိုင်ခြေကို ၉၉% ခန့် လျှော့ချပေးပါသည်။

လိုအပ်မှသောက် PrEP / 2-1-1 နည်းလမ်း (On-Demand PrEP): Truvada (F/TDF) ကို အသုံးပြု၍ လိင်ဆက်ဆံမည့် အခြေအနေပေါ်မူတည်ကာ သောက်သုံးသည့် အခြားနည်းလမ်းတခု ဖြစ်ပါသည်။ လိင်မဆက်ဆံမီ ၂ နာရီမှ ၂၄ နာရီအလိုတွင် ဆေး ၂ ပြား၊ ၎င်းနောက် ၂၄ နာရီအကြာတွင် ၁ ပြား၊ ၎င်းနောက် နောက်ထပ် ၂၄ နာရီအကြာတွင် နောက်ဆုံး ၁ ပြား (စုစုပေါင်း ၄ ပြား) သောက်သုံးရသည့် နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ