Asthma ပန်းနာ ၂၀၂၆

မေးခွန်းတခု = မင်္ဂလာပါ ဆရာ အသက် ၃၉ အမျိုးသားပါ ဆရာ၊ ချောင်းဆိုးချွဲကြပ်ပြီး ချောင်းက သိပ်မဆိုးပဲ အသက်ရှုတိုင်း ချွဲသံကြားရ ချွဲကြပ်ပြီးအသက်ရှုမ၀၊ နည်းနည်းလှုတ်ရှားတာနဲ့ မောနေလို့ပါ ဆရာ ဘာဆေးသောက်လို့ အဆင်ပြေလောက်လဲ ခင်ဗျ။

ပြန်မေး = ဖြစ်တာ ဘယ်လောက်ကြာ မသိရ။ ချွဲအရောင် သိလို။ ပန်းနာလို့ထင်ပါသလား။ ဆေးလိပ်သောကင်သလာ။ အချက်အလက်တွေနဲ့ ပြန်မေးလိုက မေးနိုင်။

ပြန်လာ = ဖြစ်တာ ငါးရက်ကျော်ပါပြီဆရာ ဆရာ၀န်နဲ့ပြပြီးသောက်ဆေးနဲ့ ပိုးသတ်ဆေး ငါးရက်သောက်ထားပြီးပါပြီဆရာ ၊ ချွဲသံကြား ချွဲကြပ်နေပြီး ချွဲကမထွက်ဘူးဆရာ ထွက်ရင်လဲ အနည်းငယ်ဝါပါတယ်ဆရာ ဝါပြစ်ပြစ်ကြီးတော့မဟုတ်ဘူးဆရာ ၊ ဆေးလိပ်အရင်သောက်ပါတယ်ခင်ဗျ ရောဂါဖြစ်မှ ဆေးလိပ်ဖြတ်ထားပါတယ်ဆရာ

ပန်းနာရင်ကြပ်ဖြစ်မယ်ထင်တယ်ဆရာ ညဘက်အိပ်လို့အသက်ရှုရင်တရွီရွီနဲ့မြည်တယ်ဆရာ

ရင်ကြပ်ရောဂါ (Asthma) ကို ရောဂါအမည်တပ် အတည်ပြုရာတွင် မာယိုဆေးခန်း (Mayo Clinic) ၏ ရင်ကြပ်ရောဂါ ရောဂါရှာဖွေရေး လမ်းညွှန်ချက်အတိုင်း သင်၏ ဆေးရာဇဝင်၊ ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးချက်နှင့် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ရည် တိကျစွာ တိုင်းတာသည့် စစ်ဆေးမှုများကို ပေါင်းစပ်၍ ဆောင်ရွက်ပါသည်။

၁။ ဆေးရာဇဝင်နှင့် ရောဂါလက္ခဏာများကို စိစစ်ခြင်း

ဆရာဝန်က သင်၏ အသက်ရှူစနစ်နှင့် နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ အသေးစိတ် မေးမြန်းပါမည်-

သာမန် တွေ့ရလေ့ရှိသော လက္ခဏာများ - တရီးရီး အသံမြည်၍ အသက်ရှူခြင်း၊ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း/မဝခြင်း၊ ရင်ဘတ်ကျပ်ခြင်းနှင့် မကြာခဏ ချောင်းဆိုးခြင်း (အထူးသဖြင့် ညဘက် သို့မဟုတ် နံနက်စောစောပိုင်းတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသည်)။

လက္ခဏာ ပေါ်ပေါက်ပုံ စံနစ်နှင့် လှုံ့ဆော်သည့် အချက်များ - ရောဂါလက္ခဏာများ မည်သည့်အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားသနည်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ချိန် သို့မဟုတ် လေအေးနှင့် ထိတွေ့ချိန်တို့တွင် ပိုမိုဆိုးရွားလာပါသလား၊ ထို့ပြင် မိသားစုအတွင်း ရင်ကြပ်ရောဂါ၊ ဓာတ်မတည့်သည့်ရောဂါ (Allergies) သို့မဟုတ် အရေပြားနှင်းခူ (Eczema) ရောဂါရာဇဝင် ရှိမရှိ စိစစ်ခြင်း။

၂။ ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း

ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သူက သင်၏ အထက်ပိုင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် ရင်ဘတ်တို့ကို စမ်းသပ်စစ်ဆေးပါမည်-

နားထောင်ကိရိယာ (Stethoscope) ကို အသုံးပြု၍ အဆုတ်မှ တရီးရီး အသံမြည်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူသံ တိုးနေခြင်း ရှိမရှိ နားထောင်ခြင်း။

ဓာတ်မတည့်သည့် လက္ခဏာများ ရှိမရှိ နှာခေါင်းနှင့် လည်ချောင်းတို့ကို စစ်ဆေးခြင်း။

အရေပြားတွင် ဓာတ်မတည့်သည့် အဖုအပိမ့်များ သို့မဟုတ် နှင်းခူနာများ ရှိမရှိ ကြည့်ရှုခြင်း။

၃။ အဆုတ်လုပ်ဆောင်ရည် တိုင်းတာသည့် စစ်ဆေးမှုများ

ဆရာဝန်များသည် လေပြွန်ကျဉ်းမြောင်းမှုနှင့် ပြန်လည်ကျယ်ပြန့်နိုင်စွမ်းတို့ကို တိကျစွာ တိုင်းတာရန် အသက်ရှူစမ်းသပ်မှုများကို အသုံးပြုကြသည်-

စပိုင်ရိုမီထရီ စစ်ဆေးမှု (Spirometry) - အဓိကပြုလုပ်သည့် စစ်ဆေးမှုဖြစ်သည်။ လေ မည်မျှ ရှူထုတ်နိုင်သည်နှင့် မည်မျှမြန်မြန် ရှူထုတ်နိုင်သည်ကို တိုင်းတာပေးသည့် စက်ထဲသို့ အသက်ရှူသွင်း/ရှူထုတ်ရသည် (FVC နှင့် FEV1)။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပွင့်စေသော သက်သာစေသည့် ရှူဆေး (Bronchodilator inhaler) ကို အသုံးပြုပြီးနောက် ထိုစစ်ဆေးမှုကို ထပ်မံပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး၊ သိသာစွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပါက ပိတ်ဆို့နေသော လေပြွန်များ ပြန်လည်ပွင့်သွားကြောင်း အတည်ပြုပေးပါသည်။

လေပြွန်လှုံ့ဆော် စမ်းသပ်ခြင်း (Bronchoprovocation / Challenge Test) - စပိုင်ရိုမီထရီ စစ်ဆေးချက်တွင် ပုံမှန်ဖြစ်နေသော်လည်း ရင်ကြပ်လက္ခဏာများ ပြသနေပါက လေပြွန်များ ကျဉ်းသွားခြင်း ရှိမရှိ သိရှိနိုင်ရန် လှုံ့ဆော်ပစ္စည်းတခုခုကို ရှူသွင်းစေ၍ စမ်းသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။

အထိရောက်ဆုံး လေရှူထုတ်မှု တိုင်းတာခြင်း (Peak Expiratory Flow - PEF) - လက်ကိုင်ကိရိယာ အသေးလေးကို အသုံးပြု၍ လေကို မည်မျှမြန်မြန် မှုတ်ထုတ်နိုင်သည်ကို တိုင်းတာသည့် ရိုးရှင်းသော စစ်ဆေးမှု ဖြစ်သည်။

၄။ အထောက်အကူပြု အခြားစစ်ဆေးမှုများ

FeNO စစ်ဆေးမှု (Fractional Exhaled Nitric Oxide) - ထွက်သက်တွင် ပါဝင်သော နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုက်ပမာဏကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်ပြီး လေပြွန်ရောင်ရမ်းမှုကို ဖော်ပြပေးသည်။

ဓာတ်မတည့်မှုနှင့် သွေးစစ်ဆေးမှုများ - အရေပြား သို့မဟုတ် သွေးစစ်ဆေးမှုများ (Eosinophils သို့မဟုတ် IgE သွေးဖြူဥ/အန်တီဘော်ဒီ ပမာဏ မြင့်မားနေခြင်းကို စစ်ဆေးခြင်း) ပြုလုပ်၍ ရောဂါထကြွစေသော ဓာတ်မတည့်သည့် ပစ္စည်းများကို ရှာဖွေနိုင်သည်။

ရင်ဘတ် ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း (Chest X-Ray) - အဆုတ်ရောင်ရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည် အဆုတ်လေပြွန်ရောင်ရောဂါ (COPD) ကဲ့သို့သော အခြားအဆုတ်ရောဂါများကို ဖယ်ထုတ်စိစစ်ရန် ရိုက်ကူးခိုင်းနိုင်သည်။

အသက် ၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များ - ကလေးငယ်များသည် စပါိုရိုမီထရီ စစ်ဆေးမှုကို စနစ်တကျ မလုပ်ဆောင်နိုင်ကြသဖြင့် ဆရာဝန်များသည် ဆေးရာဇဝင်၊ ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးချက်များနှင့် ရင်ကြပ်ဆေးဝါးများ စမ်းသပ်တိုက်ကျွေး၍ သက်သာကောင်းမွန်လာမှုကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသည့် နည်းလမ်းများကို အဓိက အားကိုးကြရသည်။

1.       Asthma and allergy devices not used properly ပန်းနာအတွက်ရှူဆေး စနစ်တကျသုံးပါ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/01/blog-post_91.html

2.       Asthma Medication Side Effects ပန်းနာရှူဆေး ဘေးထွက်သက်ရောက်မှုများ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/09/asthma-medication-side-effects.html

3.       Asthma Triggers ပန်းနာ ထစေနိုင်တာတွေ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/08/asthma-triggers.html

4.       Asthma ပန်းနာ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2020/12/asthma-1.html

5.       Common Asthma Triggers ပန်းနာထစေသော အကြောင်းခံများ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2022/09/common-asthma-triggers.html

6.       Ventolin Dosage ဘယ်လောက် ဘယ်နှစ်ခါရှူရမလဲ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2022/08/ventolin-dosage.html

7.       Ventolin Dosage ဘယ်လောက် ဘယ်နှစ်ခါရှူရမလဲ https://dr-tint-swe.blogspot.com/2022/08/ventolin-dosage.html

8.       Ventolin inhaler ပန်းနာရှူဆေး https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/01/ventolin-inhaler.html

9.       Ventolin inhaler ပန်းနာရှူဆေး ကိုဗစ်နဲ့မဆိုင် https://dr-tint-swe.blogspot.com/2021/07/ventolin-inhaler.html

ဒေါက်တာတင့်ဆွေ