Dr. Tint Swe Medical and Knowledge Writings

ကွန်မင့်တခု = အချို့မှုန့်ကို မုန်းတီးနေကြတဲ့အုပ်စုအတွက်လဲ ရေးပေးပါဦး မိုနိုဆိုဒီယမ် ဂလူတမိတ် (MSG) ကို အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေးဌာန (FDA) က ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံစိတ်ချရသော အစားအသောက်ပါဝင်ပစ္စည်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ လေ့လာမှုအများစုတွင်လည်း လူအများစုအတွက် ရေရှည် ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်များ မတွေ့ရှိရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အချို့ လူနည်းစုတွင် ယာယီလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း (ဥပမာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ မျက်နှာနီခြင်း၊ ချွေးထွက်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း စသည်) ထိုဆိုချက်များကို ခိုင်မာသော သိပ္ပံသက်သေအထောက်အထားများက ပြင်းပြစွာ ထောက်ခံထားခြင်း မရှိသေးပါ။ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ စဉ်းစားရမည့် အချက်များနှင့် ဖြစ်နိုင်သော ဘေးထွက်လက္ခဏာများ ၁။ ထိခိုက်လွယ်မှု (Sensitivity) လူဦးရေ၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်း မပြည့်သေးသော လူနည်းစုတွင် “MSG လက္ခဏာစု” ဟု ခေါ်ကြသော ယာယီလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် — ခေါင်းကိုက်ခြင်း မျက်နှာဖိအားခံစားရခြင်း ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် မောပန်းချင်ခြင်း မျက်နှာ သို့မဟုတ် ကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအချို့ မာနွမ်းသလို ခံစားရခြင်း ထိုလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပေါ့ပါးပြီး...

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကျွန်ုပ်တို့၏ ဦးနှောက်လည်း အိုမင်းလာသည်။ အသိဉာဏ် အိုမင်းခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်တခုဖြစ်ပြီး အကျိုးကောင်းနှင့် အကျိုးဆိုး နှစ်မျိုးလုံး ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထိုအကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် လူတဦးနှင့်တဦး မတူကွဲပြားကြသည်။ ဦးနှောက်များသည် အမြန်နှုန်း မတူ၊ ပုံစံ မတူဘဲ အိုမင်းကြသည်။ အသိဉာဏ် အိုမင်းခြင်းသည် ရောဂါတမျိုး မဟုတ်ကြောင်း သတိထားရမည်။ အသက်ကြီးလာခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်သော ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုများသည် မွေးဖွားချိန်မှ စတင်၍ အသက်တာတလျှောက်လုံး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော သဘာဝဖြစ်စဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတခုဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ပညာရည်မြင့်မားမှု၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဝေါဟာရပမာဏတို့ တိုးပွားလာနိုင်သော်လည်း အချက်အလက် ကိုင်တွယ်လုပ်ဆောင်နှုန်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်စွမ်းနှင့် မှတ်ဉာဏ်အမျိုးအစားအချို့တို့ လျော့နည်းလာနိုင်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့် အထက် လူများ၏ ၈၇ ရာခိုင်နှုန်းခန့်တွင် သဘာဝအိုမင်းခြင်းကြောင့် အသိဉာဏ် ပြောင်းလဲမှုများ အနည်းအများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟု တွေ့ရှိရသော်လည်း နောက်ကျအရွယ်တွင်လည်း အသိဉာဏ် ကျန်းမာရေးကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မည်ဟု မျှော်လင့်ချက်နှင့် ယုံကြည်ချက်များ တိုးပွားလာနေသည်။ ထိုသို့...

မြန်မာလူမျိုးများ စားသောက်သည့် အစားအသောက်များထဲက သကြားဓါတ်များသော အစားအစာများ (မြန်မာအစားအစာ၊ တရုပ်အစားအစာ၊ ထိုင်းအစားအစာ)  ⚠ မှတ်ချက် — “သကြားများ” သည် (၁) တိုက်ရိုက်ထည့်သကြား (added sugar) (၂) သဘာဝရှိသော သကြား (၃) အမြန်စုပ်ယူနိုင်သော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တို့ကို ဆိုလိုနိုင်ပါသည်။ 🍬 ၁။ မြန်မာအစားအစာများတွင် သကြားဓါတ်များနိုင်သော အစားအစာများ (က) ချိုမုန့်နှင့် အချိုပွဲများ မုန့်လုံးရေပေါ် မုန့်ဟင်းခါး (အချို့ဒေသတွင် သကြားထည့်လေ့ရှိ) ထန်းလျက်မုန့်များ မုန့်စိမ်းပေါင်း ဆန်မုန့်များ (ထန်းလျက်ပါဝင်) လက်ဖက်သုပ် (သကြားထည့်လေ့ရှိ) ➡ တပွဲလျှင် 15–40 g သကြားရှိနိုင် (ခ) သောက်စရာများ နို့လက်ဖက်ရည် (သကြားများ) ကော်ဖီချို သကြားရည်ဖျော်ရည်များ သစ်သီးရည် (သကြားထည့်) ➡ နို့လက်ဖက်ရည် တခွက်လျှင် 20–35 g သကြားရှိနိုင် (ဂ) ထန်းလျက်အသုံးများသော အစားအစာများ ထန်းလျက်သုပ် ထန်းလျက်ပါဟင်း ထန်းလျက်ချိုစပ်ဟင်း ထန်းလျက်သည် သဘာဝဖြစ်သော်လည်း သကြားဓါတ်မြင့်သည်။ 🍜 ၂။ တရုပ်အစားအစာများတွင် သကြားများနိုင်သော အစားအစာများ Sweet & Sour ဟင်းများ Honey chicken Orange chicken Soy sauce + သကြားထည့်ဟင်းများ Bubble tea ➡ Swe...

မြန်မာလူမျိုးများ စားသောက်သည့် အစားအသောက်များထဲက ဆိုဒီယမ်ဆားများသော အစားအစာများ ၁။ မြန်မာအစားအစာများအနက် ဆိုဒီယမ်များနိုင်သော အစားအစာများ (က) ငန်ရည်၊ ငါးပိအခြေပြုဟင်းများ ငါးပိထောင်း ငါးပိရည် ငါးပိချက် ငါးပိငါးချဉ်သိပ် ငါးပိဖုတ် ငါးပိရည်ကျို ငါးပိရည်ချက် ငါးပိလိမ္မာကြော် ငါးပိကောင် ငါးပိကြော် ဟင်း (အငန်ရည်ထည့်ချက်ဟင်းများ) ပုစွန်ငန်ပြာရည် ငပိလည်း မှန်၊ ငါးပိလည်း မှန်တယ်။ ငံပြာရည် မှန်။ ငါးပိရည်ကျို မှန်။ ငါးပိရည်ကြို မမှန်ပါ။ ➡ ငန်ပြာရည်နှင့် ငါးပိတို့တွင် ဆိုဒီယမ်အလွန်မြင့်နိုင်သည်။ (ခ) အချဉ်သွင်း၊ ဆားသွင်းအစားအစာများ ချဉ်ဖတ်အမျိုးမျိုး ငါးခြောက်အမျိုးမျိုး အသားခြောက်အမျိုးမျိုး ပုစွန်ခြောက်အမျိုးမျိုး ➡ ထိန်းသိမ်းရန် ဆားများစွာ အသုံးပြုထားသည်။ (ဂ) အထုပ်အပိုးနှင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်အစားအစာများ အသင့်စားခေါက်ဆွဲ (instant noodles) စွပ်ပြုတ်အမှုန့်များ ဟင်းချိုမှုန့်၊ အရသာမှုန့် (MSG) ချစ်ပ်၊ မုန့်ခြောက် ➡ အမှုန့်ဟင်းချိုထုပ်တထုပ်တွင်ပင် ဆိုဒီယမ် အလွန်မြင့်နိုင်သည်။ (ဃ) လက်ဖက်နှင့် တွဲဖက်အစားအစာများ လက်ဖက်သုပ် ပဲကြော်၊ ငန်ပဲ သရက်သီးသနပ် ➡ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်အစားအစာများတွင် ဆားများနိုင်သည်။ ၂။ ထို...

လက်ရှိအခိုက်အတန့်တွင် စိတ်အာရုံကို ပြန်လည်ယူဆောင်လာပြီး ကိုယ်၏ အတွေးများနှင့် ခံစားချက်များကို မစီရင်ဘဲ သတိထားကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။  ယင်းအလေ့အထသည် စိတ်ဖိစီးမှု လျော့နည်းစေပြီး စိတ်ကျန်းမာရေးကို တိုးတက်စေသည်။ အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်လာသော မကောင်းသော တုံ့ပြန်မှုများအစား ရည်ရွယ်ချက်ရှိသော သိမြင်တုံ့ပြန်မှုများဖြင့် အစားထိုးနိုင်ခြင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးမကောင်းသော နက်ရှိုင်းစွာ မြေတည်ထားသည့် အလေ့အထများကို ချိုးဖျက်နိုင်စေသည်။ သတိရှိရှိစဉ်းစားခြင်း အလေ့အထကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန် ၁။ သတိပေးချက် သတ်မှတ်ပါ တနေ့လျှင် သုံးကြိမ်ခန့် ဖုန်းသတိပေးချက်ထားပြီး လက်ရှိ ကိုယ်စဉ်းစားနေသည့် အတွေးများကို စစ်ဆေးကာ စိတ်အာရုံကို လက်ရှိအခိုက်အတန့်သို့ ပြန်လည်ယူဆောင်ပါ။ ၂။ R နည်းလမ်း ၅ ခု အသုံးပြုပါ Recognize — အတွေးများကို သတိပြုပါ (အထူးသဖြင့် ကြောက်ရွံ့မှုအခြေပြု မကောင်းသောအတွေးများ) Relax — ထိုအတွေ့အကြုံအတွင်း သက်သာစွာ နေပါ Review — အခြေအနေကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပါ Respond — ရည်ရွယ်ချက်ရှိစွာ တုံ့ပြန်ပါ Return — လက်ရှိအခိုက်အတန့်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပါ ၃။ နေ့စဉ် လုပ်ငန်းများတွင် သတိရှိပါ သွားတိုက်ခြင်း၊ စားသောက်ခြင်း၊ လမ်းလ...

ဆား (ဆိုဒီယမ်) ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် သွေးတိုးခြင်း (hypertension) နှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်နွယ်သည်။ ဆားများလွန်းပါက ကိုယ်ခန္ဓာသည် ရေကို ထိန်းသိမ်းထားရန် လှုံ့ဆော်ခံရပြီး သွေးပမာဏ တိုးလာစေသည်။ ထိုကြောင့် သွေးကြောနံရံများအပေါ် ဖိအားမြင့်တက်စေသည်။ လူတိုင်းသည် ဆားအပေါ် တုံ့ပြန်မှု တူညီမဟုတ်သော်လည်း ဆိုဒီယမ်အလွန်များသော အစားအစာများကို စားသုံးခြင်းသည် ပြောင်းလဲထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများအနက် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း၊ နှလုံးသွေးကြောရောဂါနှင့် လေဖြတ်ရောဂါတို့၏ အဓိကအကြောင်းရင်းတရပ် ဖြစ်သည်။ ဆားနှင့် သွေးတိုးခြင်းဆိုင်ရာ အရေးကြီးအချက်များ — ၁။ လုပ်ဆောင်ပုံ (Mechanism) ဆားအဆင့် မြင့်လျှင် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ဆိုဒီယမ်လျှော့ချရန် ရေကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ထိုကြောင့် သွေးကြောအတွင်း ရေပမာဏ တိုးလာပြီး နှလုံးသည် ပိုမိုအားထုတ် လုပ်ဆောင်ရသည်။ ၂။ သွေးတိုးခြင်း အန္တရာယ် ဆားသည် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း၏ တခုတည်းသော အကြောင်းရင်းဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း ဆိုဒီယမ် အလွန်အကျွံ စားသုံးမှုသည် သွေးတိုးမြင့်ခြင်း စတင်ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် ခိုင်မာစွာ ဆက်နွယ်နေသည်။ ၃။ ဆားအပေါ် ထိခိုက်လွယ်မှု (Salt sensitivity) သွေးတိုးရှိသူများ၏ ၆၀ ရ...

ဆီတို့ဟူးသည် ပဲနို့ကို ချက်ကာ ခဲအောင်ပြုလုပ်ပြီး ပုံသဏ္ဌာန်တပ်ဆင်ထားသော ပဲအခြေပြု အစားအစာဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ရာစုနှစ် ၂၀ ကျော်မီကပင် စတင်အသုံးပြုလာခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် အာရှအစားအစာယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါသော အစားအစာတမျိုး ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ ပြုလုပ်ပုံ အကျဉ်း ၁။ ပဲစိုကို နူးအောင်စိုပြီး ချက်၍ ပဲနို့ထုတ်သည်။ ၂။ ပဲနို့ကို coagulant (ဥပမာ– ကယ်လစီယမ်ဆားများ) ဖြင့် ခဲအောင်ပြုလုပ်သည်။ ၃။ ထို့နောက် ဖိနှိပ်၍ တုံးပုံသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်သည်။ အမျိုးအစားများ နူးပျော့တို့ဟူး (Silken tofu) – အရမ်းနူးပြီး ဟင်းချို၊ အချိုပွဲများတွင် သုံးသည်။ တင်းတို့ဟူး / တင်းပြင်းတို့ဟူး (Firm / Extra-firm tofu) – ကြော်ဟင်း၊ ချက်ဟင်းများတွင် သုံးသည်။ ကြော်တို့ဟူးဖောင်း (Fried tofu puffs) – အတွင်းလေဖြာပြီး ဟော့ပေါ့စသည့် ဟင်းများတွင် ထည့်သုံးသည်။ ဖောင်းရွက်တို့ဟူး (Yuba) – ပဲနို့ပေါ်ပေါ်ယံအလွှာကို ခြောက်သွားအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ အာဟာရတန်ဖိုး ပရိုတိန်း အရင်းအမြစ်ကောင်း ကိုလက်စတရော မပါ အနည်းငယ်သော သံဓာတ်၊ ကယ်လစီယမ် ပါဝင်နိုင် အဆီနည်း (အထူးသဖြင့် မကြော်သေးလျှင်) ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူး အပင်အခြေပြု ပရိုတိန်းအတွက် အထူးသင့်တော် နှလုံးသ...

ကလေးဘဝတွင် အရေးပေါ်ကူးစက်ရောဂါများ ပိုများပြီး၊ အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့် လူနေမှုပုံစံနှင့် ဆက်နွယ်သော နာတာရှည်ရောဂါများ ပိုများလာသည်။  အသက်ကြီးအရွယ်တွင် ကိုယ်အင်္ဂါစနစ်များ ပျက်စီးယိုယွင်းလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါများ ပိုမိုတွေ့ရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကလေးများတွင် အဆုတ်ရောင်၊ အဆုတ်ကြပ်ကဲ့သို့ ကူးစက်ရောဂါများ၊ လူငယ်များတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများနှင့် ဒဏ်ရာများ၊ လူလတ်ပိုင်းတွင် အဝလွန်ခြင်းနှင့် သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း၊ အသက်ကြီးပိုင်းတွင် နှလုံးသွေးကြောရောဂါ၊ ဆီးချို၊ မှတ်ဉာဏ်ယိုယွင်းရောဂါတို့ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အသက်အုပ်စုအလိုက် တွေ့ရလေ့ရှိသော ရောဂါများ — မွေးကင်းစနှင့် ကလေးများ (၀–၁၂ နှစ်) အအေးမိ၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ (RSV)၊ တုပ်ကွေး၊ နားရောင်ရောဂါ၊ အဆုတ်ကြပ်ရောဂါ၊ အလာဂျီရောဂါများ။ လူငယ်အရွယ် (၁၃–၁၈ နှစ်) မျက်နှာဝက်ခြံ၊ စိတ်ကျရောဂါနှင့် စိတ်ပူပန်ရောဂါများ၊ အားကစားဆိုင်ရာ ဒဏ်ရာများ။ လူငယ်အရွယ်ရောက်စ (၁၈–၃၄ နှစ်) အဝလွန်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ ၊ အရွယ်မတိုင်မီ ဖြစ်ပွားလာနိုင်သော ကင်ဆာရောဂါများ။ လူလတ်ပိုင်း (၃၅–၆၄ နှစ်) အဝလွန်ခြင်း၊ သွေးတွင်းအဆီမြင့်ခြင်း၊ သွေးဖိအားမြင့်ခြင်း၊ ဆီးချိုရေ...

လူမှု–စီးပွားအဆင့်အတန်းနှင့် အသက်အရွယ်မြင့်တက်မှု  — အရင်းအမြစ်များ ပိုများသလောက် အသက်ရှည်နိုင်မှုလည်း ပိုမြင့်တက်သည်။ အမှန်ပါသလား။ ဟုတ်ကဲ့၊ အမှန်တကယ် ဖြစ်ပါသည်။  လူမှု–စီးပွားအဆင့်အတန်း (Socioeconomic Status – SES) သည် ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှု၊ ဝင်ငွေ၊ ပညာရေးအဆင့်တို့ ပါဝင်သော အချက်များဖြစ်ပြီး အသက်ရှည်နိုင်မှုနှင့် ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်မှုတို့နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်မှုရှိကြောင်း လေ့လာမှုများမှ ပြသထားပါသည်။  ဝင်ငွေမြင့်မားသော အုပ်စုများတွင် ပါဝင်သူများသည် ဝင်ငွေနိမ့်သော အုပ်စုများထက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် နှစ် ၆ နှစ်ကျော် ပိုရှည်စွာ အသက်ရှင်နိုင်ကြောင်း အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း လေ့လာချက်များက ပြသထားပါသည်။ ထိုကွာဟမှုမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုရရှိနိုင်မှု၊ အာဟာရကောင်းမွန်မှု၊ စိတ်ဖိစီးမှုနည်းပါးမှုတို့ကြောင့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာနေပါသည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် အသက်ရှည်နိုင်မှုဆိုင်ရာ အဓိကတွေ့ရှိချက်များ — ၁။ အရင်းအနှီးကွာဟမှု အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အသက်ကြီးရွယ်အိုများအနက် ပိုင်ဆိုင်မှုအနည်းဆုံး ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းအတွင်း ပါဝင်သူများ၏ သေဆုံးနှုန်းသည် ပိုင်ဆိုင်မှုအများဆုံး ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအုပ်စုထက် နှစ်ဆ...

ဇီဝအသက် (Biological age) သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း၊ ဆဲလ်အဆင့် ပြောင်းလဲမှုနှင့် ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို တိုင်းတာသည့် အသက်ဖြစ်ပြီး နေထိုင်ပုံနှင့် မျိုးရိုးဗီဇတို့၏ သက်ရောက်မှုကြီးမားစွာ ခံရသည်။ ပြက္ခဒိန်အသက် (Chronological age) သည် မွေးဖွားသည့်နေ့မှ စ၍ နှစ်ပေါင်း မည်မျှရှိပြီဆိုသည်ကိုသာ ရည်ညွှန်းသည်။ ပြက္ခဒိန်အသက်နှင့် မတူဘဲ ဇီဝအသက်သည် ပြောင်းလဲနိုင်သော အရာဖြစ်သည်။ ဇီဝအသက် နိမ့်သလောက် ရောဂါရှည်များ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ လျော့နည်းတတ်သည်။ အဓိက ကွာခြားချက်များ ပြက္ခဒိန်အသက် လူတဦး အသက်ရှင်လာသည့် နှစ်အရေအတွက် တိတိကျကျကို ဆိုလိုသည် (ဥပမာ — အသက် ၅၀ နှစ်)။ ဇီဝအသက် ဆဲလ်များ မည်မျှ လျင်မြန်စွာ အိုမင်းနေသည်ကို ဖော်ပြသည့် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းအခြေပြု အသက်ဖြစ်သည်။ လူတဦး၏ စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ အသက်အရွယ်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ထင်ဟပ်ပြသနိုင်သည်။ အမှန်တကယ် အသက်ထက် ငယ်နိုင်သလို ကြီးနိုင်သည်။ ဇီဝအသက်ကို သက်ရောက်စေသော အချက်များ မျိုးရိုးဗီဇသည် အခန်းကဏ္ဍ ၂၀ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ပါဝင်ပြီး၊ ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် နေထိုင်ပုံ အချက်များကြောင့် သက်ရောက...

အသက် ၆၅ ကို အနားယူအဆင့် (retirement milestone) အဖြစ် ရိုးရာအားဖြင့် သတ်မှတ်အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် လူများစွာက ထိုအသက်အရွယ်ကို “အလယ်အသက်” ဟုသာ သတ်မှတ်ကြပြီး “အိုပြီ” ဟု ခံယူခြင်းသည် အသက် ၇၀ အလယ်ပိုင်းမှ စတင်သည်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် လူအများစု၏ အမြင်အရ “အသက်အိုကာလ” သည် အသက် ၇၀ မှ ၇၅ ဝန်းကျင်တွင် စတင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သုတေသနများအရ အသက်ရှည်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ “အိုပြီ” ဟု သတ်မှတ်သည့် ကန့်သတ်ချက်လည်း နောက်ကျသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ “အိုပြီ” ဟု သတ်မှတ်ရာတွင် ရှုမြင်ပုံများ (၁) ကိုယ်ပိုင်ခံယူသတ်မှတ်ခြင်း လူတဦးသည် အသက်တိုးလာသည်နှင့်အမျှ “အိုကာလ” စတင်သည့် အသက်ကို ပိုမိုနောက်ကျသို့ သတ်မှတ် tend ဖြစ်သည်။ ဥပမာ— အသက် ၆၄ နှစ်ရှိသူက “အိုကာလ” ကို ၇၄.၇ နှစ်တွင် စတင်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး၊ အသက် ၇၄ နှစ်ရှိသူက ၇၆.၈ နှစ်တွင် စတင်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ (၂) သိပ္ပံဆိုင်ရာ “ပြောင်းလဲမှုအချက်အချာ” သုတေသနအချို့အရ ကိုယ်ခန္ဓာအိုမင်းခြင်းသည် တဖြည်းဖြည်းတိုးတက်သွားခြင်းသာ မဟုတ်ဘဲ အချို့အသက်အရွယ်များတွင် မော်လီကျူးအဆင့် ပြောင်းလဲမှုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့သော ပြောင်းလဲမှုများကြောင့...

လေထုညစ်ညမ်းမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့တွင် အရေးကြီးသော ပြဿနာတရပ် ဖြစ်နေသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏ အချက်အလက်များအရ ရန်ကုန်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှုအဆင့် မြင့်မားသည့် မြို့များထဲတွင် တမြို့အဖြစ် ပါဝင်နေပြီး၊ လေထုအတွင်း အမှုန်ငယ်ပမာဏ (Particulate Matter – PM) သည် ဘေးကင်းလုံခြုံအဆင့်ကို ပုံမှန်ကျော်လွန်လျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်မားရခြင်းအတွက် အကြောင်းရင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းတခုမှာ ယာဉ်အသွားအလာ ထူထပ်များပြားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယာဉ်များမှ ထွက်ရှိသော အငွေ့နှင့် အညစ်အကြေးများသည် လေထုညစ်ညမ်းမှုကို များစွာ ဖြစ်စေသည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ လမ်းများမှာ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်လေ့ရှိပြီး၊ လူဦးရေ ဆက်လက်တိုးပွားလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသဖြင့် နောင်တွင် ယာဉ်အသွားအလာနှင့် လေထုညစ်ညမ်းမှု ပိုမိုတိုးလာနိုင်သည်။ နောက်ထပ် အကြောင်းရင်းတခုမှာ စွမ်းအင်အတွက် လောင်စာသဘာဝဓာတ်များ (fossil fuels) ကို အဓိက အားထားသုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အိမ်ထောင်စုများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအများစုသည် ချက်ပြုတ်ရေးနှင့် အပူပေးရေးအတွက် ကျော...

ဦးနှောက်လည်း အသက်အရွယ်တိုးလာသည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်း (cognitive aging) သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်တရပ်ဖြစ်ပြီး အကျိုးရှိသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် အနုတ်လက္ခဏာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ နှစ်မျိုးစလုံး ရှိနိုင်သည်။ ထိုသက်ရောက်မှုများသည် လူတဦးချင်းအလိုက် အလွန်ကွာခြားကြသည်။ ဦးနှောက်များသည် အိုမင်းနှုန်း မတူကြသလို အိုမင်းပုံစံလည်း မတူကြပါ။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်မှု အိုမင်းခြင်းသည် ရောဂါတမျိုး မဟုတ်ကြောင်း သတိထားရမည်။ အသက်အရွယ်တိုးလာမှုနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုများသည် မွေးဖွားချိန်မှ စတင်ကာ အသက်တလျှောက်လုံး ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သဘာဝဖြစ်စဉ်၏ အစိတ်အပိုင်းတရပ်သာ ဖြစ်သည်။ အသက်တိုးလာသည့်အခါ ပညာမြင့်မားမှု၊ အတွေ့အကြုံကျွမ်းကျင်မှု၊ စကားလုံးအသုံးအနှုန်း (vocabulary) စသည်တို့ တိုးတက်လာနိုင်သော်လည်း သတင်းအချက်အလက် လုပ်ဆောင်နှုန်း (processing speed)၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မှု၊ မှတ်ဉာဏ်အမျိုးအစားအချို့တို့မှာ လျော့နည်းလာနိုင်သည်။ အသက် ၆၅ နှစ်နှင့်အထက် လူများ၏ ရာခိုင်နှုန်း ၈၇ ခန့်တွင် သဘာဝအိုမင်းဖြစ်စဉ်ကြောင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများကို အနည်းအများ ခံစားရနိုင်သော...

တင်ထားတာတခု တွေ့လို့ AI မှာ လေ့လာပါတယ်။ မန္တလေး လေထုညစ်ညမ်းမှု — ကျန်းမာရေးသတိပေးချက် မန္တလေးမြို့တွင် လေထုအရည်အသွေး အဆိုးရွားဆုံးအဆင့်များသို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိနေပါသည်။ အထူးသဖြင့် ခြောက်သွေ့ရာသီတွင် PM₂.₅ အမှုန့်မှုန့်သေးသေး အလွန်မြင့်မားလာပြီး အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါများ အန္တရာယ် တိုးပွားစေပါသည်။ ဘာကြောင့် စိုးရိမ်သင့်သနည်း PM₂.₅ သည် အလွန်သေးငယ်သဖြင့် အဆုတ်အတွင်း နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်နိုင်သည် အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် လျော့နည်းစေသည် ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း ဖြစ်စေသည် အဆုတ်ရောင်ရမ်းရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ် တိုးစေသည် ကလေးများနှင့် အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမို အန္တရာယ်ရှိသည် အန္တရာယ်မြင့် အုပ်စုများ ကလေးငယ်များ အသက် ၆၀ ကျော်သူများ နှလုံးနှင့် အဆုတ်ရောဂါရှိသူများ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ ကိုယ်တိုင် ကာကွယ်နိုင်သော နည်းလမ်းများ (၁) လေထုအရည်အသွေး စောင့်ကြည့်ပါ AQI အဆင့် “မကျန်းမာ” သို့ ရောက်လျှင် ပြင်ပလှုပ်ရှားမှု လျော့ပါ။ (၂) မျက်နှာဖုံး ဝတ်ဆင်ပါ N95 သို့မဟုတ် PM₂.₅ ကို ကာကွယ်နိုင်သော မျက်နှာဖုံး အသုံးပြုပါ။ (၃) ပြင်ပလှုပ်ရှားမှု လျော့ပါ မနက်အစောနှင့် ညနေခင်းတွင် အမှုန့်များ ပိုမိုမြင့်တတ...

မင်္ဂလာပါ ဆရာ ကျွန်မအမျိုးသားက အသက် ၃၆ ပါ ပြည်ပမှာအလုပ် လုပ်နေသူပါ ။ အလုပ်က မတ်တပ်ရပ်ရတာ လမ်းလျှောက်ရတာ များပါတယ်။ ဆေးလိပ် အရက် မသောက်ပါဘူး။ အမျိုးသားရဲ့ ညာဘက် ခြေထောက် ခြေမျက်စိအောက်နားနေရာက အကြောနေရာက အောင့်သလို စူးစူးပြီး နာနေလို့ပါရှင် ထိုင်နေရင် မနာပါဘူး လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ မတ်တပ်ရပ်တဲ့အခါ နာနေလို့ပါရှင် သက်သာအောင် ဘယ်လိုနေထိုင် ကုသလို့ရနိုင်လဲဆရာ ကျေးဇူးပြုပြီးဖြေပေးပါဦးရှင်။ နေရာလေး သေချာအောင် ပုံလေးပို့တာပါရှင် အမှားပါသွားရင် ခွင့်လွှတ်ပါရှင် ကျေးဇူးတင်ပါတယ် ပြန်စာ လူကြီးများတွင် ခြေဖဝါးအတွင်းဘက် နာကျင်ခြင်းသည် ခြေဖဝါးအလယ်ကွေး (arch) နှင့် ဆက်စပ်သော ရောဂါများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် posterior tibial tendonitis / dysfunction (PTTD)၊ plantar fasciitis သို့မဟုတ် အဆစ်အမြစ်ရောင်ရမ်းရောဂါ (arthritis) တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အများဆုံး တွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ — ခြေဖဝါးအလယ်ကွေးတလျှောက် နာကျင်ခြင်း ခြေထောက်အတွင်းဘက် ဖနောင့် (heel) နာကျင်ခြင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ရပ်နေခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်သည့်အခါ ပိုမိုဆိုးရွားလာခြင်း ကုသမှုတွင် အနားယူခြင်း၊ ရေခဲတင်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းမျ...

Coronavirus Pandemic ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကမ္ဘာ့ဂြိုဟ်ရောဂါ ပုံပို့ပေးသူ ကျေးဇူး။ မှတ်ရန် ၂ မျိုးရှိပါတယ်။ ၁။ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံမှန်နဲ့ ရေးသားတင်ပြခြင်း၊ ၂။ ကျွန်တော် ကိုဗစ် ကပ်ရောဂါကို မြန်မာစာနဲ့ ပဌမဦးဆုံး မြန်မာပြည်သူပြည်သားတွေကို အသိပေးခဲ့ပါတယ်။  စတွေ့တွေ့ချင်း ဝူဟန်နူမိုးနီးယားလို့သာ ခေါ်ပါတယ်။  နောက်တော့ ကိုရိုနာဗိယင်းရပ်စ်။  နောက်ဆူံးကျမှသာ COVID-19 အမည်မေးတယ်။ 19 ဆို 2019 ခုနှစ်။  တရုပ်ပြည် ဝူဟန်မှာစတွေ့တဲ့သတင်းဟာ ၃၁-၁၂-၂၀၁၉ နေ့ဖြစ်တယ်။  ၄-၁-၂၀၂၀ နေ့မှာ မြန်မာလို တင်ပြခဲ့ပါတယ်။ Wuhan pneumonia ဝူဟန် နူမိုးနီးယား - January 04, 2020 https://doctortintswe.blogspot.com/2020/01/wuhan-pneumonia.html လင့် ကတော့ ဇော်ဂျီနဲ့ရေးတဲ့ Blog ဖြစ်လို့ ဖွင့်လို့ တခြားသူတွေ့ ဖတ်လို့ မရလောက်ပါ။ ဒေါက်တာတင့်ဆွေ

ဒီနေ့ ကို(ကိုယ်) ဘယ်တုန်းကမှ မရောက်ဘူးတဲ့ နေရာတခုကို ရောက်ခဲ့တယ် ဒီနေရာကို အိမ်မက်ထဲမှာ ခဏခဏမြင်မက်ဘူးတယ်ဆရာ အဲ့ဒါ ဘယ်လိုဖြစ်ရတာပါလဲ ဆရာ French for "already dreamed" လူတဦးသည် မိမိအိပ်မက်ထဲတွင် မကြာခဏ မြင်တွေ့ခဲ့သော နေရာသစ်တခုကို အမှန်တကယ် ရောက်ရှိလာသောအခါ ချက်ချင်း “အရင်က မြင်ဖူးပြီးသား” ဟု ခံစားရခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤသဘောတရားကို စိတ်ပညာနှင့် အိပ်မက်သုတေသနတွင် déjà rêvé (ပြင်သစ်ဘာသာ — “ပြီးသားအိပ်မက်မြင်ဖူးသည်”) ဟု ခေါ်ကြသည်။ déjà vu သည် ယခင်က ကြုံဖူးသကဲ့သို့ အနည်းငယ် မရှင်းလင်းသော ခံစားချက်သာ ဖြစ်သော်လည်း déjà rêvé သည် ယခုမြင်တွေ့နေသော အခြေအနေကို အတိတ်က အိပ်မက်ထဲတွင် အတိအကျ မြင်ဖူးသည်ဟု ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ အတွေ့အကြုံကို နားလည်ခြင်း အဓိပ္ပါယ် déjà rêvé ဆိုသည်မှာ နေရာသစ်တခုကို လက်တွေ့ သွားရောက်ကြည့်ရှုရာတွင် ယခင်က အိပ်မက်ထဲတွင် မြင်ဖူးသကဲ့သို့ ထူးဆန်းစွာ ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။ အိပ်မက်မှတ်မိနိုင်မှု အိပ်မက်များကို မကြာခဏ မှတ်မိတတ်သော လူများတွင် ပိုမို ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အိပ်မက်ထဲတွင် မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သော “အိပ်မက်နယ်မြေ” နှင့် လက်တွေ့ နေရာ တူညီလာသောအခါ ယင်းခံစားချက် ပေါ်ပေါက်...

(၁) TD ဆိုသည်မှာ ဘာလဲ tardive dyskinesia (TD) သည် စိတ်ရောဂါဆိုင်ရာ ဆေးများ သောက်သုံးပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုမမှန်ရောဂါ တခု ဖြစ်သည်။ မိမိမထိန်းချုပ်နိုင်သော လှုပ်ရှားမှုများ၊ လက်ခုပ်ကန့်ခြင်း၊ မျက်နှာအကြွင်းအကျန် လှုပ်ရှားမှုများ စသဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ (၂) ဦးနှောက်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်သော ပြောင်းလဲမှုများ dopamine receptor ပိတ်ဆို့မှု oxidative stress နှင့် free radical ပျက်စီးမှု အာရုံကြော အချက်ပြ လမ်းကြောင်း မတည်ငြိမ်မှု ယင်းတို့ကြောင့် လှုပ်ရှားမှု မထိန်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်။ (၃) အစားအစာ၏ အရေးပါမှု ဆေးပြောင်းခြင်းတခုတည်း မလုံလောက်ပါ။ ရောင်ရမ်းမှု လျော့နည်းစေသော၊ dopamine ကို ထောက်ပံ့ပေးသော အစားအစာများသည် လက္ခဏာ လျော့နည်းစေရာတွင် အရေးပါသည်။ သိပ္ပံလေ့လာချက်တချို့အရ ၆ လအတွင်း လက္ခဏာ ၂၀–၃၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့နည်းနိုင်သည်။ (၄) အဓိက အာဟာရဓာတ်များ (က) Omega-3 အဆီအက်စစ်များ ဆော်လမွန်၊ ဆာဒင်ငါး ကဲ့သို့သော ငါးများ flaxseed walnut သစ်ကြားသီး avocado ထောပတ်သီး ပဲစေ့နှင့် သစ်စေ့များ အကျိုးကျေးဇူး — ဦးနှောက်ရောင်ရမ်းမှု လျော့နည်းစေသည်။ (ခ) Folate နှင့် B ဗီတာမင်များ kale ကဲ့သို့ ...

လက်ရှိ American Cancer Society နှင့် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ အချက်အလက်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အမျိုးသားများတွင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၈ ယောက်တွင် ၁ ယောက် သည် အသက်တလျှောက် တကြိမ်ခန့် ပရိုစတိတ် (ဆီးကျိတ်) ကင်ဆာ ဟု ရောဂါသတ်မှတ်ခံရနိုင်ပါသည်။ “၈ ယောက်တွင် ၁ ယောက်” ဟု ဆိုခြင်းမှာ အသက်တလျှောက် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရနိုင်ခြေကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိ ရောဂါဖြင့် အသက်ရှင်နေသူ အရေအတွက်လည်း မြင့်မားပါသည်။ လက်ရှိ အသက်ရှင်နေသူများ (Survivors) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ရောဂါရှိခဲ့ဖူးသူ သို့မဟုတ် လက်ရှိ ရောဂါဖြင့် အသက်ရှင်နေသူ အမျိုးသား ၃.၅ သန်းကျော် ရှိပါသည်။ အသက်တလျှောက် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ (အခြား အုပ်စုများ) အမေရိကန်ရှိ အနက်ရောင်အမျိုးသားများတွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုမြင့်ပြီး ၆ ယောက်တွင် ၁ ယောက်ခန့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှု ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာ ရောဂါအသစ် ၃၃၃,၈၃၀ ခန့် ရောဂါသတ်မှတ်ခံရမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပါသည်။ ထို့ပြင် ၄၄ ယောက်တွင် ၁ ယောက်ခန့် သည် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကြောင့် သေဆုံးနိုင်ပါသည်။ အသက်နှင့် ဆက်စပ်မှု အသက်ကြီးလာလျှင် ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားလာပါ...

(ကန်တော့) မင်္ဂလာပါ ဆရာရှင့် ( - ) က စိမ်းဝါရောင် အရည်တွေအများကြီးဆင်းနေလို့ပါရှင့် ဘယ်လိုကုသရင် ပျောက်ကင်းနိုင်ပါသလဲရှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေအရ မြို့မှာသွားကုသလို့ ခက်ခဲလို့ပါရှင့် ထရိုင်ကိုမိုနီးယားစစ်သည် လိင်မှ ကူးစက်ရောဂါ (STI) တခုဖြစ်ပြီး လူအများစုတွင် လက္ခဏာ မပြတတ်ပါ။ သို့ရာတွင် လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်ပါက ပိုးကူးစက်ပြီးနောက် ၅ ရက်မှ ၂၈ ရက်အတွင်း တွေ့ရနိုင်ပါသည်။ လက္ခဏာများတွင် လိင်အင်္ဂါယားယံခြင်း၊ ပူလောင်ခြင်း၊ အနီရောင် ဖြစ်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း နှင့် ဆီးသွားစဉ် သို့မဟုတ်  အတူနေစဉ် နာကျင်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်ပါသည်။ အမျိုးသမီးများတွင် အဝါရောင်-အစိမ်းရောင်ပါသော၊ ပွဖောင်းပုံစံရှိသော၊ အနံ့ဆိုးပါဝင်သော ယောနိအရည်ပါးပါး ထွက်နိုင်ပါသည်။ အမျိုးသားများတွင် များအားဖြင့် လက္ခဏာ မပြတတ်သော်လည်း လိင်အင်္ဂါအတွင်း ယားယံပူလောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသုက်ထွက်စဉ် နာကျင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အမျိုးသမီးများတွင် တွေ့ရသော အဓိက လက္ခဏာများ ယောနိအရည်ထွက်ခြင်း — ပါးပါး၊ အစိမ်းရောင်-အဝါရောင်၊ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင် ဖြစ်နိုင်ပြီး အနံ့ပြင်းထန်တတ်ပါသည်။ လိင်အင်္ဂါယားယံခြင်း — ယောနိ သို့မဟုတ် လိင်အင်္ဂါပြင်...

အချိုနှင့် သကြားပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများကို ကန့်သတ်ပါ ကျန်းမာရေးကောင်းမွန်စေရန် သကြားစားသုံးမှုကို လျှော့ချပါ။ အချိုစားစရာများနှင့် သကြားပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများကို ကန့်သတ်သုံးစွဲပါ။ World Health Organization (WHO) အကြံပြုချက်အရ လူကြီးနှင့် ကလေးများသည် နေ့စဉ် “အလွတ်သကြား” (free sugar) စားသုံးမှုကို စုစုပေါင်း စွမ်းအင်လိုအပ်ချက်၏ ၁၀% ထက် မကျော်စေရန် လျှော့ချသင့်ပြီး၊ ထို့ထက်လည်း ၅% အောက် (ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၂၅ ဂရမ် သို့မဟုတ် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း ၆ ဇွန်းခန့်) အထိ လျှော့ချနိုင်လျှင် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူး ပိုမိုရရှိနိုင်သည်။ ကျန်းမာရေးထိန်းသိမ်းလိုပါက သကြားပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများ၊ အချိုစားစရာများနှင့် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာ အလွတ်များကို ကန့်သတ်ပါ။ သကြားလျှော့ချရန် အဓိက အကြံပြုချက်များ • သကြားပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများကို လျှော့ချပါ — ဆိုဒါအဖျော်ယမကာများ၊ စွမ်းအင်ပေးသည့် အဖျော်ယမကာများ၊ သစ်သီးရည်များနှင့် သကြားထည့်ထားသော ကော်ဖီများသည် ထည့်သွင်းသကြား၏ အကြီးမားဆုံးရင်းမြစ်များဖြစ်သဖြင့် လျှော့ချသုံးစွဲပါ။ • အချိုစားစရာများကို ကန့်သတ်ပါ — ကိတ်မုန့်၊ ကွတ်ကီး၊ သကြားလုံးများကဲ့သို့သော အချိုမုန့်...

မိတ်ဆွေ ဆရာဝန်တဦးက တင်ထားတယ်။ ခြေတလှမ်း ကုဋေတသန်း တဲ့။ သူ့အမျိုးတွေထဲက အသက်ကြီး အမျိုးသမီးတွေနဲ့ ဆိုင်တယ် ထင်ပါတယ်။ (၁) လမ်းလျှောက်ရာတွင် အထောက်အကူ လိုအပ်သူ ဘယ်လောက်ရှိသနည်း ကမ္ဘာတလွှားတွင် လူပေါင်း ၂.၅ ဘီလီယံကျော်သည် ဘီးထိုင်ယာဉ်၊ လမ်းလျှောက်ထောက်ကူကိရိယာ၊ လက်ကိုင်တံကဲ့သို့ အထောက်အကူပစ္စည်း တမျိုး သို့မဟုတ် တမျိုးထက်ပို လိုအပ်ကြသည်။ ၂၀၅၀ ခုနှစ်တွင် ယင်းအရေအတွက်သည် ၃.၅ ဘီလီယံအထိ တိုးမြင့်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ကမ္ဘာလူဦးရေ၏ ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၁% ခန့်ဖြစ်သော လူပေါင်း ၈၀ သန်းခန့်သည် ဘီးထိုင်ယာဉ် လိုအပ်ကြပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လူကြီး ၇ ဦးလျှင် ၁ ဦးနီးပါးတွင် လှုပ်ရှားသွားလာရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများ ရှိသည်။ လမ်းလျှောက်ထောက်ကူပစ္စည်းများနှင့် ပတ်သက်သော အဓိကအချက်များ • ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် — လူပေါင်း ၂.၅ ဘီလီယံကျော်သည် ဘီးထိုင်ယာဉ်အပါအဝင် အထောက်အကူပစ္စည်းများ လိုအပ်ကြပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် လိုအပ်ချက် မပြည့်မီမှု အလွန်မြင့်မားသည်။ • ဘီးထိုင်ယာဉ် အသုံးပြုသူများ — ကမ္ဘာတလွှား လူပေါင်း ၈၀ သန်းခန့် (လူဦးရေ၏ ၁%) သည် ဘီးထိုင်ယာဉ် လိုအပ်ကြသည်။ • လှုပ်ရှားသွားလာရေး ချို့ယွင်းမှု —...

အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ (အသက် ၁၈ နှစ်အထက်) လူကြီးများအနက် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၄၀% (သို့မဟုတ် ၅ ဦးတွင် ၂ ဦးခန့်) သည် မိမိတို့၏ အသက်တာအတွင်း အမျိုးအစား ၂ ဆီးချိုရောဂါ ဖြစ်ပွားနိုင်ကြမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။  ဟစ်စပန်းနစ် လူမျိုးများနှင့် ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူမည်းအုပ်စုများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေသည် ၅၀% ကျော်အထိ မြင့်တက်နိုင်သည်။ အဝလွန်မှုတိုးလာခြင်းနှင့် လူဦးရေအသက်ရှည်လာခြင်းတို့ကြောင့် ယခုကိန်းဂဏန်းသည် အများပြည်သူကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးသော အကျပ်အတည်းတရပ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ဆီးချိုမဖြစ်မီအဆင့် (prediabetes) ကို စစ်ဆေးရှာဖွေခြင်းတို့သည် ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ကျစေနိုင်ခြင်း ရှိသည်။ ဤကိန်းဂဏန်းနှင့် ပတ်သက်သော အဓိကအချက်များမှာ — ရည်မှန်းအုပ်စု — ၄၀% ဖြစ်နိုင်ခြေသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ လူထုတရပ်လုံးကို ရည်ညွှန်းပြီး လူငယ်လူရွယ်အရွယ်မှ စတင်၍ အသက်တာတလျှောက် လိုက်လံတွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများ — ဟစ်စပန်းနစ် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများ၊ ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူမည်းအမျိုးသမ...