Dr. Tint Swe Medical and Knowledge Writings

သိပ္ပံနာမည် — Ipomoea aquatica Forsk. အခြားအမည် — Kangkong သင်ပုန်းကြီးမှာ က ကစွန်းပင် ရေမှာရွှင်။ နောက်တော့ ကန်စွန်းလိုလည်း ရေးလာတယ်။ ကန်မှာပေါက်လို့ ကန်စွန်းလို့ရေးရတယ်ထင်တာ မှားတယ် ကစွန်းရွက်သည် 👉 အရသာ အနည်းငယ် ချိုမြိန်ပြီး 👉 နူးညံ့ကာ အနည်းငယ် ချောလိမ်သော အသွင်ရှိသဖြင့် 👉 သုပ်ဟင်းများ၊ အရည်နှင့်ချက်သော ဟင်းများ (braised dishes) နှင့် 👉 ဆီပြန်ကြော်ဟင်းများတွင် အသုံးများသည်။ 🌱 အပင်၏ လက္ခဏာများ ကစွန်းရွက်သည် 👉 Convolvulaceae မျိုးရင်း အတွင်း ပါဝင်ပြီး 👉 ချိုမြိန်အာလူးနှင့် မျိုးနွယ်ဆက်စပ်မှု ရှိသော်လည်း 👉 ပုံမှန် ဟင်းနုနွယ် (spinach) နှင့် အလွန်မတူကွဲပြားသည်။ ကစွန်းပင်တွင် 👉 ချောမွေ့ပြီး အတွင်းဗလာရှိသော တံများရှိကာ 👉 ရေခဲတံ (watercress) နှင့် ဆင်တူသည်။ 👉 ထို့ကြောင့် တရုတ်တွင် “တံဗလာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်” ဟု ခေါ်ကြသည်။ 👉 အရွက်များမှာ အစိမ်းတောက်ပပြီး 👉 လှံပုံ (lanceolate) ဖြစ်ကာ 👉 အကျယ်မှာ ၂.၅ မှ ၈ စင်တီမီတာ ခန့် ရှိသည်။ 👉 အပင်ကြီးလာသောအခါ အလယ်တွင် ခရမ်းရောင် ပါသော 👉 အဖြူရောင် လှိုင်းပုံ ပန်းများ ပွင့်နိုင်သော်လည်း 👉 အများအားဖြင့် အရွက်များကို မကြာခဏ ခူးယူသုံးစွဲသောကြောင့် ...

(၁) ပန်းပွင့် ပုံကို ကြည့်ပါ။ မတူပါဘူး၊ အရသာလည်း ကွဲပါတယ်။ (Kothet Naing Oo) (၂) AI “စားတမာ” နှင့် “ရိုးရိုးတမာ” (သဘာဝတမာ) ကို လူများ မကြာခဏ လွဲမှားခေါ်ကြပါသည်။ 🌿 ၁။ ရိုးရိုးတမာ (တမာပင်) သိပ္ပံနာမည် — Azadirachta indica 👉 မြန်မာတွင် “တမာပင်” ဟုသာ မူရင်းအမည်ဖြင့် ခေါ်သည်။ 🔎 လက္ခဏာများ အရွက် — ခါးလွန်စွာ ခါး အသီး — တမာသီး (ခါးသော်လည်း စားနိုင်) အပင် — ကြီးမားသော သစ်ပင် 🍃 အသုံးများ ဆေးဖက်ဝင် (အဖျား၊ အရေပြား၊ သွားကျန်းမာရေး) ပိုးသတ်ဆေး (natural pesticide) သွားတိုက်တံအဖြစ် တမာကိုင်း အသုံးပြု 👉 အလွန်ခါးသောကြောင့် ဟင်းအဖြစ် မစားသုံးလေ့မရှိ 🌱 ၂။ စားတမာ 👉 “စားတမာ” ဟု ခေါ်သောအပင်မှာ တမာပင် မဟုတ်ဘဲ မျိုးနီးစပ် သို့မဟုတ် အခြားအပင်တမျိုး ဖြစ်တတ်သည်။ မြန်မာတွင် အများအားဖြင့်— 👉 တမာလို အရွက်ပုံစံရှိသော်လည်း ခါးမလွန်သော အရွက်ပင်များကို “စားတမာ” ဟု ခေါ်ကြသည် 🔎 လက္ခဏာများ အရွက် — ခါးနည်း သို့မဟုတ် မခါး အပင် — သေးငယ် သို့မဟုတ် ပင်ပျို 👉 “စားတမာ” ဟု ခေါ်ခြင်းသည် အစားအစာအဖြစ် သုံးနိုင်သော တမာပုံစံအရွက်ပင် ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ⚠️ အရေးကြီးသော မှတ်ချက် 👉 “စားတမာ” သည် တမာပင်၏ မျိုးတမျိုး မဟုတ်နိုင်ဘဲ ဒ...

ဟင်းနုနွယ်သည် 👉 ဥရောပမြောက်ပိုင်းနှင့် အမေရိကန်တွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသော 👉 ခံနိုင်ရည်ကောင်းသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်တမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤအရွက်စိမ်းဟင်းသီးဟင်းရွက်သည် 👉 တနှစ်လုံး တလျှောက် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ 🌿 ဟင်းနုနွယ်အမျိုးအစားများ ဟင်းနုနွယ်တွင် အခြေခံအားဖြင့် အမျိုးအစား ၂ မျိုး ရှိသည်— အရွက်ပြား (flat-leaf) အရွက်အလိပ် (savoy) စျေးတွင် လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် အစုလိုက် ဝယ်ရသော ဟင်းနုနွယ်သည် 👉 အများအားဖြင့် savoy အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရွက်များမှာ 👉 လှိုင်းထကာ လိပ်လိပ်ရှိတတ်သည်။ Flat spinach သည် 👉 အမေရိကန်တွင် လူကြိုက်များပြီး 👉 အိတ်ထုပ်၊ ဘူးထုပ် သို့မဟုတ် အေးခဲထားသော ပုံစံဖြင့် ရောင်းချလေ့ရှိသည်။ 🥗 အာဟာရတန်ဖိုး ဟင်းနုနွယ်တွင် 👉 ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓာတ်များ များစွာ ပါဝင်သဖြင့် 👉 နေ့စဉ် အစားအစာတွင် ထည့်သွင်းသုံးစွဲရန် သင့်တော်သော အခြေခံဟင်းသီးဟင်းရွက် ဖြစ်သည်။ 🌱 Baby spinach နှင့် ကွာခြားချက် Baby spinach ဆိုသည်မှာ 👉 အပင် ကြီးထွားမှု အစောပိုင်းတွင် ခုတ်ယူထားသော flat spinach ဖြစ်သည်။ စိုက်ပြီး ၁၅ မှ ၃၅ ရက်အတွင်း ခုတ်ယူသည် အရွက်များ ပိုမို နူးညံ့ပြီး 👉 အရသာ ပိုမို ချိုမြိန်သည် အရွက်ခုံများလည်း...

အဲ့ဒီ ၂ ကြောင်း မရှင်းလို့ပါဆရာ မရင့်သေးသော အသီးလွယ်ကူစွာ ချက်ပြုတ်စားနိုင် မရင့်မချက်သည့်အစေ့ အဆိပ်ဖြစ်နိုင်တဲ့ မရင့်မချက်ဆိုတာ ဘာကိုပြောတာလဲ ဆရာ အပေါ်စာကြောင်းနဲ့ အောက်စာကြောင်း ဘယ်ဟာ အမှန်လဲ ဆရာ ညက မေးထားတာဖြစ်ပါသည်။ Hyacinth bean (Lablab purpureus) ပဲကြီး ကို မချက်မပြုတ်သေးသော သို့မဟုတ် လုံလောက်အောင် ချက်ပြုတ်မထားသော အခြေအနေတွင် စားသုံးလျှင် အဆိပ် သင့် နိုင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတွင် cyanogenic glucosides ပါဝင်ပြီး cyanide ထုတ်လွှတ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မှန်ကန်စွာ ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ပါက စားသုံးနိုင်ပါသည်။ ပဲနှင့် ပဲသီးများကို အဆိပ်များ ဖယ်ရှားနိုင်ရန် ရေပြောင်းပြီး အကြိမ်များစွာ ပြုတ်ချက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ________________________________________ ⚠️ အရေးကြီးသော လုံခြုံရေး အချက်များ • Raw အန္တရာယ် မချက်မပြုတ်သေးသော ပဲများကို မစားသုံးရ။ → အန်ခြင်း၊ မူးယစ်ကပ်ခြင်း (convulsions)၊ အသက်ရှူခက်ခဲခြင်းတို့ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ________________________________________ • ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ပုံ • အခြောက်ပဲ (mature dried seeds) များကို 👉 ရေပြောင်း၍ အနည်းဆုံး ၂ ကြိမ် ပြုတ်ချက်ရမည် ထိုနည်းဖြင့်...

Fava beans (broad beans ဟုလည်း ခေါ်သည်) သည် ရှောင်ကြဉ်ရမည့် အဓိက အစားအစာ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် vicine နှင့် convicine များ မြင့်မားစွာ ပါဝင်နေသဖြင့် G6PD ချို့တဲ့သူများတွင် သွေးနီဆဲလ် ပျက်စီးမှု (hemolysis) ကို ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်စေပါသည်။ အခြား ပဲမျိုးများ ဖြစ်သော chickpeas၊ soy၊ lentils တို့မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံသော်လည်း၊ အချို့ အရင်းအမြစ်များအရ ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးအနေဖြင့် ပဲမျိုးအားလုံးကို ရှောင်ရန် အကြံပြုထားပါသည်။ ________________________________________ ❗ ရှောင်ကြဉ်ရမည့် ပဲမျိုးများ (အန္တရာယ် မြင့်) • Fava beans (Vicia faba) → G6PD ချို့တဲ့သူများတွင် hemolysis (favism) ဖြစ်စေသည်ဟု အတည်ပြုပြီးဖြစ်သော ပဲမျိုးတခုတည်း ဖြစ်သည်။  အခြားအမည်များ • Broad bean  • Windsor bean  • Horse bean  • Bell bean  • Haba bean  ________________________________________ ⚠️ သတိထားသုံးသင့်သော ပဲမျိုးများ (လူတဦးချင်း အာရုံခံနိုင်မှု မတူနိုင်) Fava beans ကဲ့သို့ အောက်စီဒေးရှင်း ပစ္စည်းများ မမြင့်မားသော်လည်း၊ တချို့သူများတွင် အာရုံခံမှု ရှိနိုင်သောကြောင့် သတိထားသင့်သည်— • ...

— NHS တွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီ ( ကန်တော့) HRT = ဟော်မုန်းအစားထိုးဆေး Fezolinetant ( အမှတ်တံဆိပ် Veoza) သည် ဟော်မုန်းမပါသော ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး နေ့စဉ် သောက်သုံးရသောဆေး ဖြစ်ပါသည်။ ယခုအခါ အင်္ဂလန်ရှိ NHS တွင် သွေးဆုံးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော မျက်နှာနီမြန်းခြင်း နှင့် ညအခါချွေးထွက်မှုများကို (အလယ်အလတ်မှ ပြင်းထန်အဆင့်အထိ) ကုသရန် အကြံပြုထားသည်။ ဤဆေးသည် neurokinin-3 receptor antagonist အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပြီး HRT မသုံးနိုင်သူများ သို့မဟုတ် မသုံးလိုသူများအတွက် အထူးသင့်တော်သည်။ 🔎 Fezolinetant (Veoza) အကြောင်း အဓိကအချက်များ လုပ်ဆောင်ပုံ ဦးနှောက်အတွင်း မျက်နှာနီမြန်းခြင်းနှင့် ညချွေးထွက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော အာရုံကြောလမ်းကြောင်းများကို တားဆီးပေးသည် ခွင့်ပြုအခြေအနေ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် MHRA မှ ခွင့်ပြု ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် NICE မှ NHS အသုံးပြုရန် အကြံပြု အသုံးပြုရန် သင့်တော်သူများ HRT မသုံးနိုင်သူများ အချို့သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေများရှိသူများအပါအဝင် 👉 အင်္ဂလန်တွင် အမျိုးသမီး ၅၀၀ , ၀၀၀ ခန့် အတွက် သင့်တော်နိုင်သည် ဆေးမောင်းနှုန်း ( Dosage) ၄၅ mg တဘလက် နေ့စဉ် တကြိမ် ...